Η αιφνιδιαστική κίνηση του Έλον Μασκ να «κατεβάσει τον διακόπτη» της Starlink για τις ρωσικές δυνάμεις στην Ουκρανία προκάλεσε χάος στις γραμμές του ρωσικού στρατού και άνοιξε ένα σπάνιο παράθυρο ευκαιρίας για το Κίεβο. Η Μόσχα, που είχε μετατρέψει τα τερματικά της αμερικανικής εταιρείας σε κρίσιμο νευρικό σύστημα για drone, πυροβολικό και πεζικό, βρέθηκε ξαφνικά να επιστρέφει σε ασυρμάτους, καλώδια, ακόμη και «περιστέρια», όπως ειρωνικά παραδέχθηκε Ρώσος στρατιώτης σε υποκλοπή των ουκρανικών αρχών.
Για τους Ουκρανούς αναλυτές της ταξιαρχίας Bureviy, η 4η Φεβρουαρίου ήταν η μέρα που ο πόλεμος άλλαξε προσωρινά ρυθμό: με την επιβολή αυστηρής επαλήθευσης των τερματικών, η SpaceX έκοψε την πρόσβαση σε μη καταχωρισμένες συσκευές σε ρωσοκρατούμενες περιοχές, κρατώντας ενεργά μόνο όσα βρίσκονταν στη «λευκή λίστα» του ουκρανικού Υπουργείου Άμυνας. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τις ραδιοφωνικές επικοινωνίες που κατέγραψαν οι Ουκρανοί, ήταν απότομη πτώση πυρών πυροβολικού και επιθέσεων με drones FPV, με τους Ρώσους να διαμαρτύρονται ότι «όλα είναι κλειστά» και ότι «οι εικόνες δεν μεταδίδονται».
Μασκ, Starlink και ρωσική εξάρτηση
Η Starlink είχε αρχικά προσφέρει στο Κίεβο ένα τεχνολογικό άλμα: από την πολιορκημένη Μαριούπολη μέχρι τις μάχες σώμα με σώμα στο Μπαχμούτ, οι φορητοί λευκοί δίσκοι έγιναν «ραχοκοκαλιά της συνδεσιμότητας», επιτρέποντας σε drones, πυροβολικό και επιτελεία να μοιράζονται σε πραγματικό χρόνο κρίσιμα δεδομένα. Όμως μέσα σε τρία χρόνια πολέμου, η ίδια υποδομή πέρασε σταδιακά στα χέρια της Μόσχας, με ουκρανικά drones να εντοπίζουν ολοένα και περισσότερα τερματικά Starlink σε ρωσοκρατούμενες ζώνες και Ουκρανούς στρατιώτες να παραδέχονται ότι «σε κάποια φάση έμοιαζε οι Ρώσοι να έχουν περισσότερες συσκευές από εμάς».
Οι ουκρανικές υπηρεσίες είχαν ήδη από το 2024 προειδοποιήσει τη SpaceX ότι οι Ρώσοι προμηθεύονται τερματικά μέσω τρίτων χωρών, ενώ στην κατεχόμενη Κρεμίνα λειτουργούσε ακόμη και κατάστημα που πουλούσε Starlink σε Ρώσους στρατιώτες. Παρά τις δεσμεύσεις του Κιέβου ότι η Ρωσία θα «περιοριστεί στο μέγιστο δυνατό», η χρήση της Starlink από ρωσικές μονάδες συνέχισε να αυξάνεται όλο το 2025 – από μονάδες πυροβολικού και drone μέχρι απλό πεζικό που κουβαλούσε μίνι τερματικά στην πλάτη.
Όταν ο Μασκ «έσβησε» τη Ρωσία στην Ουκρανία
Η απόφαση του Μασκ να ενεργοποιήσει αυστηρή επαλήθευση των τερματικών στις αρχές Φεβρουαρίου λειτούργησε σαν ψηφιακό μπλακάουτ για τις ρωσικές δυνάμεις στην πρώτη γραμμή. Ρωσικές μονάδες που αποκαλούσαν κωδικά τη Starlink «Kosmos» και το Telegram «Sinka» ακούστηκαν να πανικοβάλλονται για την πλήρη απώλεια σύνδεσης, με τους Ουκρανούς αναλυτές να καταγράφουν άμεση πτώση σε βολές πυροβολικού, βόμβες από drones και επιθέσεις FPV.
Σύμφωνα με υπολογισμούς βασισμένους σε δεδομένα του Institute for the Study of War, η Ουκρανία αξιοποίησε το κενό αυτό για να ανακαταλάβει περίπου 77 τετραγωνικά μίλια στο νοτιοανατολικό μέτωπο, χωρίς όμως αυτό να μεταφράζεται σε γενικευμένη ανατροπή της γραμμής του μετώπου. Καθώς η Ρωσία προσπάθησε να ανασυγκροτήσει τις δυνατότητές της, οι βομβαρδισμοί αυξήθηκαν ξανά στα μέσα Φεβρουαρίου, αλλά επικεντρώθηκαν σε ήδη χαρτογραφημένους στόχους, ένδειξη ότι το προηγμένο πλέγμα στοχευμένης, σε πραγματικό χρόνο, πληροφόρησης δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως.
Μασκ, Ρωσία και ο νέος «πόλεμος των δικτύων»
Η αποκοπή της Ρωσίας από τη Starlink ανάγκασε τις ρωσικές δυνάμεις να στραφούν και πάλι σε συμβατικούς ασυρμάτους και σε δικά τους δορυφορικά συστήματα, με χαμηλότερες ταχύτητες, χειρότερη ποιότητα σύνδεσης και συσκευές πιο δύσκολες να κρυφτούν. Αυτό, όπως σημειώνει ο Ουκρανός χειριστής Mustang, δημιουργεί περισσότερα «παράθυρα» για υποκλοπές, ενώ στρατιωτικοί αναλυτές όπως ο συνταγματάρχης Μάρκους Ράισνερ επισημαίνουν ότι ο τρόπος που η Μόσχα δυσκολεύεται να προσαρμοστεί τεχνολογικά μπορεί να εξελιχθεί σε κρίσιμο μοχλό πίεσης που η Δύση θα αξιοποιήσει υπέρ της Ουκρανίας, σύμφωνα με το Politico.
Παρά τη «μερική» φύση της διακοπής, καθώς επηρέασε κυρίως μη καταχωρισμένα τερματικά σε κατεχόμενες περιοχές, το επεισόδιο ανέδειξε πόσο ευάλωτες είναι πλέον οι σύγχρονες στρατιωτικές επιχειρήσεις σε αποφάσεις ενός ιδιώτη δισεκατομμυριούχου και της εταιρείας του. Σε ένα μέτωπο όπου η πληροφορία ταξιδεύει ταχύτερα από τα βλήματα, ο ρόλος του Έλον Μασκ και της Starlink στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας μετατρέπεται σε στρατηγικό παράγοντα, ικανό να κρίνει –έστω πρόσκαιρα– την ισορροπία δυνάμεων.
