Η Ουάσινγκτον ανοίγει «πυρηνικό κεφάλαιο» με την Αρμενία, βάζοντας στο τραπέζι επενδύσεις δισεκατομμυρίων και ένα φιλόδοξο γεωπολιτικό σχέδιο που παρακάμπτει τη Ρωσία και το Ιράν. Η συμφωνία πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας έρχεται ως συνέχεια της αμερικανικής μεσολάβησης για ειρήνη στον Νότιο Καύκασο και αλλάζει τους ενεργειακούς συσχετισμούς στην περιοχή.
Αρμενία και πυρηνικά: η νέα στρατηγική συμμαχία
Η Αρμενία και οι ΗΠΑ υπέγραψαν δήλωση συνεργασίας στον πολιτικό πυρηνικό τομέα, ολοκληρώνοντας τις διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία τύπου 123, που επιτρέπει τη νόμιμη αμερικανική εξαγωγή πυρηνικής τεχνολογίας και εξοπλισμού. Τη συμφωνία υπέγραψαν ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς, ο οποίος πραγματοποιεί διήμερη επίσκεψη στο Ερεβάν, στέλνοντας σαφές μήνυμα αναβάθμισης των διμερών σχέσεων. Σύμφωνα με τον Βανς, η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για έως 5 δισ. δολάρια σε αρχικές αμερικανικές εξαγωγές προς την Αρμενία και επιπλέον 4 δισ. δολάρια σε μακροπρόθεσμες συμβάσεις καυσίμων και συντήρησης.
Ο Πασινιάν έκανε λόγο για «ένα νέο κεφάλαιο στη βαθαίνουσα ενεργειακή συνεργασία» μεταξύ Αρμενίας και ΗΠΑ, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συμφωνίας για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Η Αρμενία, που επί δεκαετίες βασιζόταν ενεργειακά στη Ρωσία και το Ιράν, εξετάζει πλέον προτάσεις από αμερικανικές, ρωσικές, κινεζικές, γαλλικές και νοτιοκορεατικές εταιρείες για την κατασκευή νέου πυρηνικού αντιδραστήρα που θα αντικαταστήσει τον παλαιό, ρωσικής κατασκευής, σταθμό του Μετσαμόρ. Αν και ακόμη δεν έχει ληφθεί τελική απόφαση, η ανακοίνωση της συμφωνίας καθιστά πιο πιθανή την επιλογή αμερικανικού πρότζεκτ, κάτι που θα συνιστούσε πλήγμα για τη ρωσική επιρροή στον Νότιο Καύκασο.
Αρμενία, πυρηνικά και απεξάρτηση από τη Μόσχα
Ο πολιτικός επιστήμονας Ναρέκ Σουκιασιάν από το Ερεβάν επισημαίνει ότι, δεδομένης της «πολλαπλότητας των εξαρτήσεων» της Αρμενίας από τη Ρωσία, αποτελεί πολιτική προτεραιότητα η διεύρυνση των συνεργασιών ειδικά στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να είναι πλέον η προτιμώμενη επιλογή», σημειώνει, αποτυπώνοντας τη στρατηγική στροφή του Ερεβάν μετά την αποδυνάμωση της ρωσικής παρουσίας στην περιοχή λόγω της εισβολής στην Ουκρανία. Η ενίσχυση της πυρηνικής συνεργασίας με την Ουάσινγκτον δείχνει ότι η Αρμενία επιδιώκει ενεργή απεξάρτηση από τη ρωσική ομπρέλα σε κρίσιμες υποδομές.
Η επίσκεψη Βανς στην Αρμενία πραγματοποιείται έξι μήνες μετά τη συμφωνία που υπέγραψαν στο Λευκό Οίκο οι ηγέτες Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, η οποία θεωρείται πρώτο βήμα προς την ειρήνη έπειτα από σχεδόν 40 χρόνια πολέμου. Στο πλαίσιο αυτό, η πυρηνική συμφωνία δεν είναι μόνο ενεργειακή, αλλά και πολιτική: εντάσσεται στην προσπάθεια των ΗΠΑ να σταθεροποιήσουν τον Νότιο Καύκασο, μειώνοντας ταυτόχρονα τον ρόλο της Μόσχας.
Αρμενία, πυρηνικά και ο διάδρομος TRIPP
Παράλληλα με τα πυρηνικά, ο Βανς προωθεί τον λεγόμενο «Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP)», έναν προτεινόμενο διάδρομο 43 χιλιομέτρων μέσω του νότιου τμήματος της Αρμενίας. Ο διάδρομος θα παρέχει στο Αζερμπαϊτζάν απευθείας πρόσβαση στον θύλακα του Ναχτσιβάν και, μέσω αυτού, στην Τουρκία, δημιουργώντας έναν νέο άξονα που συνδέει την Ασία με την Ευρώπη παρακάμπτοντας Ρωσία και Ιράν. Το σχέδιο προβλέπει νέα ή αναβαθμισμένα σιδηροδρομικά δίκτυα, αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και οπτικές ίνες, με στόχο να μεταμορφώσει μια περιοχή που μέχρι σήμερα σφραγίζεται από κλειστά σύνορα και χρόνιες εθνοτικές συγκρούσεις.
«Δεν κάνουμε απλώς ειρήνη για την Αρμενία, δημιουργούμε πραγματική ευημερία για την Αρμενία και τις Ηνωμένες Πολιτείες μαζί», τόνισε ο Βανς, περιγράφοντας τη διπλή ατζέντα ειρήνης και οικονομικής ανάπτυξης. Μετά την Αρμενία, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος θα μεταβεί στο Αζερμπαϊτζάν, συνεχίζοντας την περιοδεία του στον Νότιο Καύκασο.
