Ο Ντόναλντ Τραμπ «δοκιμάζει» τη διατλαντική συμμαχία με αιχμή τη Γροιλανδία και τους δασμούς – Οι στόχοι του για το Νταβός

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, είναι γνωστός για την τακτική του να ανατρέπει τις ισορροπίες στις παγκόσμιες συνόδους, να επιτίθεται λεκτικά σε συμμάχους και να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής δασμών σε εμπορικούς εταίρους. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, οι διεθνείς συμμαχίες των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν σε μεγάλο βαθμό αντέξει στις απειλές του. Μόλις όμως ο Ντόναλντ Τραμπ φτάσει την Τετάρτη στις ελβετικές Άλπεις για τη συνάντηση των πλουσιότερων και ισχυρότερων ηγετών του κόσμου, θα βρεθεί απέναντι σε μια ομάδα μακροχρόνιων διπλωματικών εταίρων που πλέον επανεξετάζουν τη σχέση τους με τις ΗΠΑ.

Οι επιθετικές απαιτήσεις του Ντόναλντ Τραμπ για την απόκτηση της Γροιλανδίας έχουν προκαλέσει αμηχανία σε πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες που συμμετέχουν στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, εγείροντας ερωτήματα για τη δύναμη της διατλαντικής συμμαχίας και μετατρέποντας τη συνάντηση της παγκόσμιας ελίτ σε μια συλλογική προσπάθεια αποκλιμάκωσης των εντάσεων με έναν ενισχυμένο Αμερικανό πρόεδρο. Όταν ρωτήθηκε την Τρίτη στον Λευκό Οίκο πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει για να αποκτήσει τη Γροιλανδία, ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε στους δημοσιογράφους: «Θα το μάθετε».

Σχέσεις στην κόψη του ξυραφιού

Οι αόριστες απειλές περί εδαφικής επέκτασης, σε συνδυασμό με τις προειδοποιήσεις για νέους δασμούς σε Ευρωπαίους ηγέτες που δεν συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του, έχουν οδηγήσει τη σχέση του Ντόναλντ Τραμπ με τους ομολόγους του σε νέο αρνητικό σημείο, όπως τονίζουν οι New York Times. Την Τρίτη, πριν από την αναχώρησή του για το Νταβός, ο Αμερικανός πρόεδρος χλεύασε Ευρωπαίους ηγέτες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και κοινοποίησε ιδιωτικά μηνύματα από ηγέτες, μεταξύ των οποίων και του προέδρου της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος έγραψε: «Δεν καταλαβαίνω τι κάνεις με τη Γροιλανδία».

Η τεταμένη αυτή δυναμική αντικατοπτρίζει τη νεότερη εξέλιξη στη δύσκολη σχέση της κυβέρνησης Τραμπ με την Ευρώπη. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει επιδιώξει να οικοδομήσει μια σχέση συνεργασίας με τον Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, η εθνική στρατηγική ασφάλειας της κυβέρνησης, που δημοσιεύθηκε τον προηγούμενο μήνα, προειδοποιεί ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει «πολιτισμική εξαφάνιση» και αναφέρει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να βοηθήσουν την Ευρώπη να «διορθώσει την τρέχουσα πορεία της».

«Είναι δίκαιο να πει κανείς ότι το Νταβός, όπως και τόσοι άλλοι διεθνείς θεσμοί ή φόρουμ, αποτελεί άλλο ένα κομμάτι του συστήματος που ο Τραμπ θα μετασχηματίσει θεμελιωδώς», δήλωσε ο Μάικλ Φρόμαν, συμμετέχων στο Νταβός και πρόεδρος του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων, αμερικανικού think tank. Όπως είπε, όλα τα θέματα του ετήσιου Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ έχουν ουσιαστικά περάσει σε δεύτερη μοίρα «για να συζητηθεί αν αυτό είναι η αρχή του τέλους της δυτικής συμμαχίας».

Ορισμένοι ηγέτες αναγνώρισαν μια νέα πραγματικότητα, στην οποία δεν μπορούν πλέον να βασίζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε ότι «οι αυτοκρατορικές φιλοδοξίες επανεμφανίζονται» και ότι οι ΗΠΑ έχουν ανοιχτά επιδιώξει να «αποδυναμώσουν και να υποτάξουν την Ευρώπη». Όπως ανέφερε, η απάντησή του θα είναι η προώθηση «περισσότερης κυριαρχίας και περισσότερης αυτονομίας για τους Ευρωπαίους». Παράλληλα, ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, περιέγραψε τη σημερινή συγκυρία ως «κατάρρευση της παγκόσμιας τάξης, το τέλος μιας ευχάριστης ψευδαίσθησης και την αρχή μιας σκληρής πραγματικότητας, όπου η γεωπολιτική των μεγάλων δυνάμεων δεν υπόκειται σε κανέναν περιορισμό».

Οι στόχοι του Τραμπ

Ορισμένοι ηγέτες στη σύνοδο εξέταζαν το ενδεχόμενο επιβολής ανταποδοτικών δασμών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, που έφτασε στο Νταβός πριν από τον Ντόναλντ Τραμπ, προειδοποίησε ότι μια τέτοια κίνηση θα ήταν «απερίσκεπτη». Το ενδιαφέρον της συνόδου αναμένεται να επικεντρωθεί στην ομιλία που προγραμματίζει να εκφωνήσει ο Ντόναλντ Τραμπ την Τετάρτη, την οποία ο Λευκός Οίκος έχει χαρακτηρίσει «ειδική ομιλία», αν και μια καθυστέρηση στην αναχώρησή του λόγω ηλεκτρικού προβλήματος στο Air Force One απείλησε να μεταθέσει τον χρόνο της.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ηγείται της μεγαλύτερης αμερικανικής αντιπροσωπείας που έχει βρεθεί ποτέ στο Νταβός, με τη συμμετοχή πολλών υπουργών του υπουργικού συμβουλίου, αναμένεται επίσης να έχει συναντήσεις με ξένους ηγέτες και να παραστεί σε δεξίωση με διευθύνοντες συμβούλους από τον χώρο των χρηματοοικονομικών και των κρυπτονομισμάτων το βράδυ της Τετάρτης. Την Πέμπτη, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει προγραμματίσει να ανακοινώσει τη δημιουργία του «συμβουλίου ειρήνης» του, μιας ομάδας που, όπως έχει δηλώσει, θα συμβάλει στην ανοικοδόμηση της Γάζας. Στο συμβούλιο αυτό έχει προσκληθεί και ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, τον οποίο οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν επιχειρήσει να απομονώσουν λόγω της εισβολής στην Ουκρανία.

Παραμένει ασαφές ποιοι άλλοι ηγέτες θα παραστούν. Ο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος είχε προσκληθεί, δεν σκοπεύει να συμμετάσχει στο συμβούλιο. Όταν ρωτήθηκε τη Δευτέρα για την άρνηση αυτή, ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να επιβάλει δασμό 200% στο γαλλικό κρασί, ένα από τα πιο γνωστά εξαγώγιμα προϊόντα της Γαλλίας.

Παράλληλα, άλλες παγκόσμιες εξελίξεις αναμένεται να απασχολήσουν το φόρουμ, όπως η ποινική έρευνα της κυβέρνησης κατά του προέδρου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, Τζερόμ Χ. Πάουελ, η οποία έχει αναστατώσει πολλούς τραπεζικούς παράγοντες που συρρέουν στο Νταβός.

Η αντιπαράθεση του Ντόναλντ Τραμπ με τους Ευρωπαίους ηγέτες για τη Γροιλανδία οδήγησε την Τρίτη σε πτώση της αξίας των αμερικανικών μετοχών, του δολαρίου και των κρατικών ομολόγων. Αν και τα διεθνή ζητήματα αναμένεται να κυριαρχήσουν στο πρόγραμμά του στο Νταβός, συνεργάτες του έχουν αναφέρει ότι ο πρόεδρος θα αξιοποιήσει τη σύνοδο για να απαντήσει και στις ανησυχίες σχετικά με το κόστος ζωής στις Ηνωμένες Πολιτείες, αφιερώνοντας μέρος της ομιλίας του στην παρουσίαση των σχεδίων της κυβέρνησής του για πιο προσιτή στέγαση.

Ακόμα και ορισμένοι σύμβουλοι του Ντόναλντ Τραμπ έχουν εκφράσει ιδιωτικά ανησυχίες για την εικόνα που δημιουργεί η παρουσία του σε μια σύνοδο πλούσιων τραπεζιτών και διευθυνόντων συμβούλων, τη στιγμή που επικριτές από τη βάση του τον κατηγορούν ότι εστιάζει υπερβολικά στην εξωτερική πολιτική και όχι στην οικονομία. Την Τρίτη στον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος προώθησε τις οικονομικές του πολιτικές, απορρίπτοντας δημοσκοπήσεις που δείχνουν ότι πολλοί Αμερικανοί είναι δυσαρεστημένοι με τη διαχείριση της οικονομίας. Ο ίδιος απέδωσε την ευθύνη στους συνεργάτες του, αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν προβάλλουν επαρκώς τις επιτυχίες της κυβέρνησής του, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Ίσως έχω κακούς ανθρώπους στις δημόσιες σχέσεις».