«Ραγισμένο γυαλί» μοιάζει το ΝΑΤΟ, όπου από τη μία πλευρά είναι οι ΗΠΑ και από την άλλη τα υπόλοιπα κράτη-μέλη. Ο Ντόναλντ Τραμπ πλέον δεν σοκάρει όταν λέει ότι η κατάρρευσή του θα ήταν λυπηρή αλλά αληθινή, αν δεν είχε εμφανιστεί εκείνος. Με την Αμερική να είναι η κυρίαρχη χώρα στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, ο Τραμπ υποστήριξε ότι κανένα πρόσωπο –και κανένας πρόεδρος– δεν έχει προσφέρει περισσότερα στο ΝΑΤΟ από τον ίδιο, υποστηρίζοντας ότι χωρίς τη δική του παρέμβαση η Συμμαχία «θα είχε καταλήξει στον σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας».
Η αλήθεια είναι ότι οι ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 70% των στρατιωτικών δαπανών του ΝΑΤΟ, ενώ από το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν, χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ ως «αποδυναμωμένο θεσμό». Το είπε με διαφορετικά λόγια η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν: αν οι ΗΠΑ επιτεθούν σε σύμμαχο του ΝΑΤΟ, η Συμμαχία θα καταρρεύσει. «Τότε σταματούν τα πάντα – συμπεριλαμβανομένου του ΝΑΤΟ και της ασφάλειας που υπάρχει από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου», δήλωσε.
Η Γροιλανδία θα είναι λοιπόν η αφορμή να καταρρεύσει η υπάρχουσα δομή της Συμμαχίας; Αυτό δεν είναι εύκολο να γίνει, αλλά μπορεί να αποδυναμωθεί σε κάτι πολύ κρίσιμο: στην αξιοπιστία της αποτροπής, δηλαδή στο αν οι αντίπαλοι πιστεύουν ότι η Συμμαχία θα αντιδράσει ενιαία και αποφασιστικά σε μια επίθεση. Το άρθρο 5 είναι πολιτική δέσμευση αμοιβαίας συνδρομής, αλλά το κείμενο αφήνει περιθώριο για το είδος της βοήθειας: κάθε σύμμαχος πράττει «such action as it deems necessary». Αυτό κάνει την «πίστη» στη βούληση των ΗΠΑ κομβική για την αποτροπή. Στην Ουάσιγκτον, έχει περάσει διάταξη που επιχειρεί να απαγορεύσει μονομερή αποχώρηση από το ΝΑΤΟ χωρίς έγκριση 2/3 της Γερουσίας ή νόμο του Κογκρέσου και μπλοκάρει χρηματοδότηση για τέτοια κίνηση, αλλά σήμερα ο Τραμπ ελέγχει και τα δύο νομοθετικά σώματα. Το βέβαιο είναι ότι η επιδραστικότητα του ΝΑΤΟ έχει ήδη μειωθεί οργανικά αλλά και πρακτικά, ως συνέπεια της στρατηγικής ήττας της Συμμαχίας στον πόλεμο της Ουκρανίας. Δέχτηκε επίσης χτύπημα και με τη δημοσίευση της νέας Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας που παρουσίασε ο Λευκός Οίκος, που επί της ουσίας σηματοδότησε τη σταδιακή πολιτική αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ.
Εντός του ΝΑΤΟ –όπου κάθε συζήτηση περί «τιμωρίας» των ΗΠΑ παραμένει σχεδόν ταμπού– ορισμένοι προειδοποιούν ότι μια τέτοια κίνηση θα είχε διπλή όψη. «Η χρήση των βάσεων ως διαπραγματευτικού χαρτιού θα προκαλούσε αμοιβαία ζημιά», ανέφεραν ξένες διπλωματικές πηγές.
Ακόμα κι αν οι ΗΠΑ δεν φύγουν τυπικά από το ΝΑΤΟ, ο Τραμπ ανά πάσα στιγμή μπορεί να αυξήσει την αβεβαιότητα με πολιτική «υπό όρους» στήριξη, καθυστερήσεις σε αποφάσεις, πιέσεις στους συμμάχους και κλιμάκωση εντάσεων μέσα στο ίδιο το δυτικό στρατόπεδο. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η διατλαντική σχέση αλλάζει και όταν το γυαλί ραγίσει δεν μπορεί να ξανακολλήσει εύκολα. Πάντα θα υπάρχει ρωγμή.
