Η κατάρρευση του πιο πολιτικά επιδραστικού ζευγαριού του Instagram στην Ιταλία, εξαιτίας ενός σκανδάλου απάτης που αφορά τις πωλήσεις γλυκού χριστουγεννιάτικου παντόρο, έχει καθηλώσει τη χώρα, με απρόσμενες παρεμβάσεις ακόμη και από την πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι και τον αντιπρόεδρό της, Ματέο Σαλβίνι.

Η Κιάρα Φεράνι, άλλοτε το απόλυτο πρόσωπο της ιταλικής μόδας στα social media και αγαπημένο πρόσωπο της αριστεράς, βρίσκεται αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο φυλάκισης, στο πλαίσιο του αποκαλούμενου σκανδάλου «Pandorogate». Κατηγορείται ότι το 2023 παραπλάνησε τους καταναλωτές προωθώντας την πώληση πολυτελών, πασπαλισμένων με ζάχαρη μπριός, με φουσκωμένες τιμές, υποστηρίζοντας ότι τα έσοδα θα ενίσχυαν άρρωστα παιδιά.

Η δίκη της ξεκίνησε σε δικαστήριο του Μιλάνου στα τέλη Νοεμβρίου, με την απόφαση να αναμένεται στις 14 Ιανουαρίου. Οι εισαγγελείς έχουν ζητήσει ποινή φυλάκισης 20 μηνών. Η Φεράνι αρνείται κατηγορηματικά οποιαδήποτε παρανομία. «Ό,τι κάναμε, το κάναμε καλή τη πίστει. Κανείς μας δεν αποκόμισε κέρδος», δήλωσε στο δικαστήριο στις 25 Νοεμβρίου.

Ο πρώην σύζυγός της, ράπερ που εξελίχθηκε σε ακτιβιστή, Φεντερίκο Λούτσια, γνωστός ως Φέντεζ, δεν κατηγορήθηκε στην υπόθεση, ωστόσο ο γάμος τους κατέρρευσε υπό το βάρος της δημόσιας έκθεσης, ενώ ο ίδιος πραγματοποίησε μια εντυπωσιακή πολιτική στροφή προς τη δεξιά.

Ακόμη και πριν από την έναρξη της δίκης, η υπόθεση είχε έντονο πολιτικό χαρακτήρα. Το λαμπερό ζευγάρι είχε γίνει γνωστό για τη στήριξη προοδευτικών αιτημάτων, ερχόμενο συχνά σε σύγκρουση με το παραδοσιακό καθολικό κατεστημένο. Είχαν ασχοληθεί με την καταπολέμηση των διακρίσεων, την προώθηση των δικαιωμάτων της LGBTQ+ κοινότητας και τη συγκέντρωση χρημάτων για μονάδες εντατικής θεραπείας κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid.

Με το ξέσπασμα του σκανδάλου, η συντηρητική πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έσπευσε να στοχοποιήσει τη Φεράνι ως λανθασμένο πρότυπο. «Τα πραγματικά πρότυπα δεν είναι influencers που βγάζουν τεράστια ποσά προωθώντας ακριβά πανετόνε που υποτίθεται ότι προορίζονται για φιλανθρωπία», είχε δηλώσει από το βήμα της εκδήλωσης Atreju της ιταλικής ακροδεξιάς το 2023.

Μήνες αργότερα, το 2024, η Μελόνι παρουσίασε νομοσχέδιο, γνωστό πλέον ως «νόμος Φεράνι», που στοχεύει άμεσα influencers οι οποίοι φέρονται να παραπλανούν το κοινό τους μέσω εντυπωσιακών διαφημιστικών προωθήσεων. Αν και η συγκεκριμένη νομοθεσία δεν αποτελεί τη νομική βάση της δίωξης της Φεράνι, η οποία βασίζεται σε υφιστάμενους νόμους περί προστασίας καταναλωτή και απάτης, ερμηνεύθηκε ευρέως ως πολιτική απάντηση στο σκάνδαλο που φέρει το όνομά της.

Αντίθετα, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και επικεφαλής της Λέγκας, Ματέο Σαλβίνι, υπερασπίστηκε τη Φεράνι, δηλώνοντας ότι είναι «σοκαρισμένος» από την «κακία και το μένος» που εκδηλώθηκαν εναντίον της ίδιας και της οικογένειάς της.

Μάλιστα, μετά το Pandorogate φαίνεται να διαμορφώνεται ένας δεσμός μεταξύ Φέντεζ και Σαλβίνι. Ο Φέντεζ, άλλοτε έντονα προοδευτικός και σφοδρός επικριτής της ακροδεξιάς, εμφανίζεται πλέον δίπλα σε δεξιές προσωπικότητες, φιλοξένησε τον σκληροπυρηνικό της Λέγκας Ρομπέρτο Βαννάτσι στο podcast του και συμμετείχε στο συνέδριο νεολαίας της συντηρητικής Φόρτσα Ιτάλια. Στα απομνημονεύματά του, μάλιστα, επαινεί τον Σαλβίνι, αναφέροντας ότι ήταν από τους λίγους δημόσιους παράγοντες που επικοινώνησαν μαζί του κατά τη δύσκολη περίοδο μετά το διαζύγιο.

Το Politico επικοινώνησε με την εταιρεία Chiara Ferragni Brand, τους δικηγόρους της, καθώς και με το γραφείο δημοσίων σχέσεων του Φέντεζ, χωρίς να λάβει απάντηση.

Πριν από τη δικαστική περιπέτεια, η Φεράνι, 38 ετών, και ο Φέντεζ, 36 ετών, είχαν περάσει σχεδόν μία δεκαετία χτίζοντας κάτι μοναδικό για τα ιταλικά δεδομένα: μια αυτοκρατορία της γενιάς των millennials που συνδύαζε μόδα, επιχειρηματικότητα, ακτιβισμό και ψυχαγωγία σε έναν εξαιρετικά κερδοφόρο μηχανισμό επιρροής.

Η Φεράνι, πρώην φοιτήτρια Νομικής, ίδρυσε το blog The Blonde Salad το 2009. Μέχρι το 2016, είχε εξελιχθεί σε ψηφιακό lifestyle περιοδικό και πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου, που πουλούσε προϊόντα σχεδιασμένα από την ίδια. Οι οίκοι πολυτελείας σύντομα αναγνώρισαν τη δυναμική της, οδηγώντας τη στις πρώτες σειρές των εβδομάδων μόδας και μετατρέποντάς τη σε μελέτη περίπτωσης του Harvard Business School.

Η πορεία του Φέντεζ ήταν διαφορετική. Ήδη επιτυχημένος ράπερ στις αρχές της δεκαετίας του 2010, επαναπροσδιόρισε τον εαυτό του ως πολιτικό προβοκάτορα, αμφισβητώντας δημόσια την Τζόρτζια Μελόνι, γράφοντας το επίσημο τραγούδι του Κινήματος Πέντε Αστέρων το 2014 και χρησιμοποιώντας εμφανίσεις του στο φεστιβάλ του Σανρέμο για να επικρίνει δεξιούς πολιτικούς.

Η γνωριμία τους το 2016 μετέτρεψε τη σχέση τους σε κοινό brand. Ο γάμος τους το 2018 αποτέλεσε ένα υπερπροβεβλημένο, χορηγούμενο media event, ενώ η καθημερινότητά τους εξελίχθηκε σε ένα λαμπερό reality show με εκατομμύρια ακόλουθους.

Το σκάνδαλο ξέσπασε στα τέλη του 2023, όταν η Φεράνι συνεργάστηκε με τη ζαχαροπλαστική εταιρεία Μπαλόκο για την προώθηση ροζ, συλλεκτικού παντόρο με σκοπό την υποστήριξη του παιδιατρικού νοσοκομείου Ρετζίνα Μαργκερίτα στο Τορίνο. Ωστόσο, αποκαλύφθηκε ότι η δωρεά είχε ήδη πραγματοποιηθεί, ανεξάρτητα από τις πωλήσεις, ενώ η Φεράνι είχε λάβει εμπορική αμοιβή. Η Ιταλική Αρχή Ανταγωνισμού επιβεβαίωσε ότι δημιουργήθηκε παραπλανητική εντύπωση στο κοινό, ενώ οι εταιρείες της Φεράνι αποκόμισαν πάνω από 1 εκατ. ευρώ.

Το σκάνδαλο δεν έπληξε μόνο το εμπορικό τους προφίλ, αλλά και την προοδευτική εικόνα που είχαν καλλιεργήσει. Η Φεράνι επέλεξε τη σιωπή, ενώ ο Φέντεζ επανατοποθετήθηκε δημόσια, μετατρέποντας τον ακτιβισμό σε ψυχαγωγικό σχολιασμό μέσω podcast.

Η κοινή τους κληρονομιά ως συμβόλου προοδευτικής επιχειρηματικότητας και αισιοδοξίας έχει πλέον εξατμιστεί. Όπως σημειώνει ο Φραντσέσκο Οτζιάνο, «πρέπει να διαλέξεις ανάμεσα στην προσοχή και τη φήμη. Και τη στιγμή που ξεσπά έστω και το παραμικρό σκάνδαλο, όλα καταρρέουν».