Περισσότεροι από 4 εκατομμύρια πρόωροι θάνατοι σε όλο τον κόσμο συνδέονται άμεσα με τις 2.400 και πλέον πυρηνικές δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 1945 και 2017, σύμφωνα με νέα, εκτενή έκθεση της Νορβηγικής Λαϊκής Βοήθειας (Norwegian People’s Aid – NPA).
Η έκθεση, συνολικής έκτασης 304 σελίδων, δόθηκε αποκλειστικά στο Agence France-Presse (AFP) και αποτυπώνει με επιστημονικά δεδομένα, μαρτυρίες και ιστορικά στοιχεία τον μακροχρόνιο και συνεχιζόμενο αντίκτυπο των πυρηνικών δοκιμών στη δημόσια υγεία, το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες.
Τα συμπεράσματα σκιαγραφούν μια παγκόσμια κρίση υγείας, η οποία (όπως τονίζεται) παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατη λόγω κρατικής μυστικότητας, ελλιπούς ενημέρωσης και περιορισμένης λογοδοσίας.
«Οι πυρηνικές δοκιμές συνεχίζουν να σκοτώνουν»
«Οι προηγούμενες πυρηνικές δοκιμές συνεχίζουν να σκοτώνουν σήμερα», δήλωσε στο AFP ο Raymond Johansen, επικεφαλής της NPA, υπογραμμίζοντας ότι οι επιπτώσεις της ραδιενέργειας εκτείνονται πολύ πέρα από τη στιγμή της έκρηξης.
Όπως σημείωσε, στόχος της έκθεσης είναι να «ενισχύσει τη διεθνή αποφασιστικότητα ώστε να αποτραπεί οποιαδήποτε μελλοντική δοκιμή ή χρήση πυρηνικών όπλων», προειδοποιώντας ότι οι συνέπειες τους δεν είναι ούτε παροδικές ούτε θεωρητικές.
2.400 πυρηνικές εκρήξεις και ένα παγκόσμιο πείραμα χωρίς συναίνεση
Μεταξύ 1945 και 2017, περισσότερες από 2.400 πυρηνικές συσκευές πυροδοτήθηκαν σε διάφορες περιοχές του πλανήτη, από ερήμους και ωκεανούς έως κατοικημένα νησιά και αποικιακά εδάφη.
Η έκθεση καταγράφει πώς τα πυρηνικά οπλισμένα κράτη αξιοποίησαν συστηματικά προπαγάνδα, λογοκρισία και διαβαθμισμένα αρχεία για να υποβαθμίσουν ή να αποκρύψουν τις πραγματικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον.
Γαλλική Πολυνησία, Κιριμπάτι, Αλγερία: Σιωπή και απόκρυψη
Στη Γαλλική Πολυνησία, οι τοπικές κοινωνίες διδάσκονταν επί δεκαετίες ότι οι πυρηνικές δοκιμές ήταν οικονομικά επωφελείς, ενώ οι βιολογικοί και υγειονομικοί κίνδυνοι υποβαθμίζονταν ή αποσιωπούνταν.
Στο Κιριμπάτι, αρχεία που αφορούν την περιβαλλοντική ρύπανση και τις ραδιενεργές επιπτώσεις παραμένουν έως σήμερα κλειδωμένα σε βρετανικά και αμερικανικά θησαυροφυλάκια, στερώντας από τις τοπικές κοινότητες κρίσιμες πληροφορίες.
Στην Αλγερία, οι ακριβείς τοποθεσίες των ραδιενεργών αποβλήτων που θάφτηκαν από τη Γαλλία κατά την αποικιακή περίοδο εξακολουθούν να είναι άγνωστες στο κοινό, δεκαετίες μετά τις δοκιμές.
«Μας δηλητηρίασαν»: Η ανθρώπινη διάσταση των αριθμών
Η έκθεση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις προσωπικές μαρτυρίες, αποκαλύπτοντας το ανθρώπινο κόστος πίσω από τα στατιστικά στοιχεία.
«Μας δηλητηρίασαν», δήλωσε στο AFP η Hinamoeura Cross, βουλευτής από την Ταϊτή. Η ίδια διαγνώστηκε με λευχαιμία στα 24 της χρόνια και σήμερα είναι 37.
Ήταν μόλις επτά ετών όταν η Γαλλία πραγματοποίησε την τελευταία πυρηνική δοκιμή της το 1996, κοντά στο σπίτι της. Η διάγνωσή της, 17 χρόνια αργότερα, ανέδειξε ένα επαναλαμβανόμενο οικογενειακό μοτίβο: η μητέρα, η γιαγιά και η θεία της είχαν όλες νοσήσει από καρκίνο του θυρεοειδούς.
Σοβαροί και διαγενεακοί κίνδυνοι για την υγεία
Το μεγαλύτερο βάρος των επιπτώσεων εντοπίζεται σε 15 χώρες, συχνά πρώην αποικίες, όπου οι κοινότητες συνεχίζουν να εμφανίζουν αυξημένα ποσοστά:
- καρκίνου
- συγγενών ανωμαλιών
- χρόνιων ασθενειών
- καρδιαγγειακών παθήσεων
- γενετικών βλαβών που μεταφέρονται στις επόμενες γενιές
Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα της έκθεσης, ακόμη και χαμηλές δόσεις ιονίζουσας ακτινοβολίας είναι πολύ πιο επικίνδυνες απ’ ό,τι είχε εκτιμηθεί στο παρελθόν.
«Δεν υπάρχει ασφαλής δόση ακτινοβολίας»
«Οι κίνδυνοι που θέτει η ακτινοβολία είναι στην πραγματικότητα πολύ μεγαλύτεροι απ’ ό,τι είχε θεωρηθεί προηγουμένως», δήλωσε ο συν-συγγραφέας της έκθεσης Tilman Ruff.
Η ιονίζουσα ακτινοβολία χαρακτηρίζεται ως έντονα βιολογικά επιβλαβής, καθώς διασπά τους δεσμούς του DNA, προκαλώντας μεταλλάξεις που μπορούν να οδηγήσουν σε καρκίνο και άλλες σοβαρές ασθένειες.
Η έκθεση είναι κατηγορηματική: δεν υπάρχει «ασφαλής» δόση ακτινοβολίας.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Οι επιπτώσεις δεν κατανέμονται ισότιμα:
- Έμβρυα και μικρά παιδιά διατρέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο
- Γυναίκες και κορίτσια είναι 52% πιο ευάλωτες στον καρκίνο που προκαλείται από ακτινοβολία σε σχέση με τους άνδρες
Παρά τα αυξημένα ρίσκα, πολλές από τις πληγείσες κοινότητες στερούνται βασικής ιατρικής παρακολούθησης, προληπτικών ελέγχων και ενημέρωσης.
Κουλτούρα μυστικότητας και περιορισμένη αποζημίωση
Η έκθεση της NPA καταγγέλλει μια διαχρονική κουλτούρα μυστικότητας στα πυρηνικά εξοπλισμένα κράτη. Ακόμη και όταν αναγνωρίζεται επίσημα η ζημιά, τα προγράμματα αποζημίωσης συχνά έχουν ως προτεραιότητα τον περιορισμό της κρατικής ευθύνης και όχι την ουσιαστική στήριξη των θυμάτων.
Το αποτέλεσμα είναι κοινότητες που παραμένουν χωρίς επαρκή υγειονομική φροντίδα, εκπαίδευση για τους κινδύνους και πρόσβαση σε αποκατάσταση.
Επανέρχεται ο κίνδυνος νέων πυρηνικών δοκιμών
Η έκθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο αυξανόμενης διεθνούς έντασης. Πρόσφατες δηλώσεις του της Ουάσιγκτον περί ενδεχόμενης επανέναρξης πυρηνικών δοκιμών από τις ΗΠΑ, αλλά και οι αλληλοκατηγορίες μεταξύ Ρωσίας και Κίνας, επαναφέρουν ένα σενάριο που πολλοί θεωρούσαν ξεπερασμένο.
Η Ivana Hughes, επικεφαλής του Ιδρύματος Ειρήνης για την Πυρηνική Εποχή, χαρακτήρισε ένα τέτοιο ενδεχόμενο «πολύ, πολύ, πολύ επικίνδυνο», τονίζοντας ότι οι συνέπειες των πυρηνικών δοκιμών μπορούν να διαρκέσουν έως και έναν αιώνα.
