Μέσα στο Σαββατοκύριακο, ο γενικός γραμματέας του ΕΟΤ, Ανδρέας Φιορεντίνος, πραγματοποίησε ευρεία σύσκεψη με τους επικεφαλής των 14 Υπηρεσιών Εξωτερικού του Οργανισμού, με αντικείμενο τις επιπτώσεις που έχει στον τουριστικό κλάδο ο συνεχιζόμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή και ιδίως στη χώρα μας. Οι κύριες ανησυχίες ήταν η αύξηση του κόστους ενέργειας και καυσίμων, με το πετρέλαιο να βρίσκεται στα ύψη, συμπαρασύροντας μεταξύ άλλων και τις τιμές στα αεροπορικά εισιτήρια, καθώς επίσης και η μείωση της αγοραστικής δύναμης των Ευρωπαίων ταξιδιωτών. Τα δεδομένα που έχουμε μέχρι στιγμής δείχνουν πως η μέση ευρωπαϊκή οικογένεια εμφανίζεται πιο επιφυλακτική στον προγραμματισμό των διακοπών της, γεγονός που συνδέεται με τις πληθωριστικές πιέσεις. Η αλήθεια είναι πως υπάρχουν ακόμη περιθώρια συγκρατημένης αισιοδοξίας, ιδίως εάν λήξουν σύντομα οι εχθροπραξίες, ωστόσο η συνολική εικόνα παραμένει εύθραυστη.
Τα πρώτα πάντως απτά δεδομένα που αποτυπώνουν παγκοσμίως τη μεταβολή στη συμπεριφορά των ταξιδιωτών προέρχονται από πρόσφατη μελέτη της εταιρείας ανάλυσης δεδομένων Mabrian, η οποία καταγράφει τις τάσεις που διαμορφώνονται μετά την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Ιράν. Η ανάλυση βασίζεται στην παρακολούθηση της ταξιδιωτικής δραστηριότητας και των προτιμήσεων κατά το τελευταίο τρίμηνο σε πέντε από τις σημαντικότερες αγορές εξερχόμενου τουρισμού: το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για χώρες που παραδοσιακά τροφοδοτούν με επισκέπτες τόσο τους προορισμούς του Κόλπου όσο και γειτονικές αγορές όπως η Αίγυπτος, η Ιορδανία και η Τουρκία, οι οποίες επηρεάζονται άμεσα από την περιφερειακή αστάθεια.
Κοινός παρονομαστής σε όλες τις αγορές είναι η αυξανόμενη σημασία που αποδίδεται στο αίσθημα ασφάλειας. Όπως επισημαίνουν επαγγελματίες του τουρισμού, σε περιόδους έντασης η επιλογή προορισμού καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την αντίληψη που έχουν οι ταξιδιώτες για την ασφάλεια κάθε περιοχής. Τα στοιχεία της Mabrian και ειδικότερα ο δείκτης Perception of Security Index (PSI), που δείχνει πόσο ασφαλής είναι ένας προορισμός στα μάτια των ταξιδιωτών, επιβεβαιώνουν αυτή την τάση, καταγράφοντας σημαντική επιδείνωση στον σχετικό δείκτη που αποτυπώνει την εμπιστοσύνη των επισκεπτών. Να σημειωθεί πως όσο πιο υψηλός είναι αυτός ο δείκτης, τόσο πιο ασφαλής θεωρείται ένας προορισμός, ενώ όσο πέφτει, τόσο περισσότεροι οι επισκέπτες διστάζουν ή αποφεύγουν να πάνε.
Η εικόνα, λοιπόν, που παρουσιάζουν οι ταξιδιώτες από τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική, καθώς εμφανίζονται εξαιρετικά χαμηλά στο αίσθημα ασφάλειας και διστάζουν να πραγματοποιήσουν επισκέψεις ανά τον κόσμο φέτος – τουλάχιστον έως τώρα. Στο Κουβέιτ, η αντίληψη ασφάλειας υποχώρησε κατά 87,3 μονάδες, ενώ στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (Ντουμπάι, Άμπου Ντάμπι, κ.λπ.) η πτώση έφτασε τις 79,2 μονάδες. Σημαντική, αν και μικρότερη, ήταν η μείωση και στη Σαουδική Αραβία, ενώ στην Αίγυπτο καταγράφηκε επίσης αισθητή επιδείνωση.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η εξέλιξη της τουριστικής ζήτησης τους επόμενους μήνες φαίνεται να κινείται σε τρεις βασικές κατευθύνσεις.
- Η πρώτη αφορά την ενίσχυση της τάσης για επιλογή κοντινών και θεωρούμενων ασφαλών προορισμών. Ήδη παρατηρείται μετατόπιση ενδιαφέροντος, με τους Γερμανούς να στρέφονται περισσότερο προς χώρες όπως η Ελλάδα και το Μαρόκο, τους Ιταλούς να επιλέγουν ευρωπαϊκούς προορισμούς όπως η Κροατία, η Ισπανία και η Νορβηγία, και τους Βρετανούς να εξετάζουν εναλλακτικές όπως η Μάλτα και το Μαυροβούνιο. Παράλληλα, ωστόσο, σε ορισμένες αγορές –ιδίως στη γερμανική– ενισχύονται οι ανησυχίες για το σύνολο της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς και για ενδεχόμενες επιπτώσεις στην Ευρώπη, γεγονός που περιπλέκει τις προβλέψεις.
- Η δεύτερη τάση σχετίζεται με τη διατήρηση ισχυρής ζήτησης για ασιατικούς προορισμούς. Χώρες όπως η Ιαπωνία, η Ταϊλάνδη, το Βιετνάμ και οι Φιλιππίνες συνεχίζουν να προσελκύουν το ενδιαφέρον ταξιδιωτών, κυρίως λόγω της βελτιωμένης αεροπορικής συνδεσιμότητας. Ωστόσο, η πορεία αυτής της ζήτησης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το κόστος των μετακινήσεων, το οποίο παραμένει ευμετάβλητο.
- Η τρίτη πιθανή εξέλιξη αφορά την ενίσχυση της ζήτησης για πιο μακρινούς και «εξωτικούς» προορισμούς. Σε αυτή την περίπτωση, προορισμοί όπως η Νότια Αφρική και οι Μαλδίβες συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον των Βρετανών, ενώ ταξιδιώτες από ευρωπαϊκές χώρες και τις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν αυξανόμενη προτίμηση προς τη Λατινική Αμερική, με χώρες όπως το Περού και η Βραζιλία να αναδεικνύονται σε δημοφιλείς επιλογές.
Για τη χώρα μας, η συγκυρία εκτιμάται πως δημιουργεί ταυτόχρονα ευκαιρίες και προκλήσεις. Από τη μία πλευρά, η χώρα εξακολουθεί να θεωρείται ασφαλής προορισμός, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ενίσχυση της ζήτησης από ταξιδιώτες που αποφεύγουν περιοχές υψηλού ρίσκου. Από την άλλη, η γενικευμένη αβεβαιότητα φαίνεται ήδη να επηρεάζει τη δυναμική των κρατήσεων, με ενδείξεις επιβράδυνσης ιδιαίτερα για την περίοδο του Πάσχα και την έναρξη της καλοκαιρινής σεζόν.
Η εικόνα αυτή αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στη στάση αναμονής που τηρούν πολλοί ταξιδιώτες, οι οποίοι αποφεύγουν να δεσμευτούν μέχρι να ξεκαθαρίσει η πορεία των εξελίξεων. Ταυτόχρονα, η αντίληψη της Ανατολικής Μεσογείου ως ενιαίας γεωπολιτικής ζώνης δημιουργεί επιπλέον πιέσεις, ειδικά σε αγορές μεγάλων αποστάσεων όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ασία. Να σημειωθεί ότι στη σχετική ανακοίνωση που εκδόθηκε το Σάββατο μετά την προαναφερθείσα σύσκεψη που είχε ο γ.γ. του ΕΟΤ Ανδρέας Φιορεντίνος με τις 14 Υπηρεσίες Εξωτερικού του Οργανισμού, η γενική διαπίστωση ήταν ότι παρά τις προκλήσεις, η εικόνα για τη χώρα μας παραμένει θετική. Παρατηρείται αυξημένο ενδιαφέρον για λιγότερο γνωστούς ελληνικούς προορισμούς, στο πλαίσιο της στρατηγικής για επέκταση των πτητικών προγραμμάτων, με σημαντική δυναμική να καταγράφεται προς περιοχές όπως η Χαλκιδική και τα Ιόνια νησιά. Από πλευράς αεροπορικής συνδεσιμότητας, από τις 6 Ιουνίου προστίθενται πέντε επιπλέον πτήσεις εβδομαδιαίως προς την Κρήτη, ενώ παράλληλα δρομολογούνται νέα προγράμματα για την Κεφαλονιά και την Πελοπόννησο.
