Τρεις Ισραηλινοί στρατιώτες που υπηρέτησαν ως έφεδροι στη Λωρίδα της Γάζας περιέγραψαν στο Associated Press μια κατάσταση σύγχυσης και επιθετικών κανόνων εμπλοκής γύρω από τη λεγόμενη «κίτρινη γραμμή», η οποία χωρίζει τις περιοχές που ελέγχονται από το Ισραήλ από εκείνες που παραμένουν υπό παλαιστινιακό έλεγχο.
Ένας στρατιώτης μάχιμης μονάδας θυμήθηκε μια στιγμή κατά την οποία συνάδελφοί του πανηγύριζαν και αντάλλασσαν συγχαρητήρια αφού έπληξαν όχημα με Παλαιστίνιους που κινούνταν κοντά στην ισραηλινά ελεγχόμενη περιοχή της Γάζας, σκοτώνοντας όλους τους επιβαίνοντες.
Ο έφεδρος, ηλικίας περίπου 20 ετών, ανέφερε ότι παρόμοιες σκηνές είχαν γίνει συνηθισμένες μετά την έναρξη της εύθραυστης εκεχειρίας τον Οκτώβριο. Κατά τις εβδομάδες που βρισκόταν στη Γάζα, όπως είπε, είδε στρατιώτες να εκμεταλλεύονται κάθε ευκαιρία για να στοχοποιήσουν όσους διέσχιζαν ή πλησίαζαν την κίτρινη γραμμή.
«Ήταν ζούγκλα», δήλωσε στο Associated Press. «Μετά την εκεχειρία, η εντολή ήταν: Αν κάποιος περάσει τη γραμμή, τον πυροβολείς».
Σύγχυση για τους κανόνες εμπλοκής μετά την εκεχειρία
Καθώς οι διπλωματικές προσπάθειες για ενίσχυση της συμφωνίας παραμένουν στάσιμες, οι τρεις στρατιώτες περιέγραψαν ένα κλίμα αβεβαιότητας σχετικά με τους κανόνες εμπλοκής στην περιοχή της κίτρινης γραμμής. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους, ορισμένοι διοικητές δήλωναν δημόσια ότι τηρούν τη συμφωνία εκεχειρίας, ενώ κατ’ ιδίαν εξέφραζαν την επιθυμία να συνεχιστεί ο πόλεμος στη Γάζα.
Ένας από τους στρατιώτες ανέφερε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι δυνάμεις βρίσκονταν πολύ μακριά ή ενεργούσαν υπερβολικά γρήγορα για να διαπιστώσουν ποιοι ακριβώς ήταν οι άνθρωποι που δέχονταν πυρά. Η ανησυχία αυτή επαναλαμβάνεται και από την οργάνωση βετεράνων πληροφοριοδοτών «Σπάζοντας τη Σιωπή» (Breaking the Silence).
Οι στρατιώτες, οι οποίοι υπηρέτησαν σε διάφορα σημεία της Γάζας από τον Οκτώβριο έως τον Ιανουάριο και πλέον έχουν επιστρέψει, μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς φοβούνται κοινωνικό αποκλεισμό λόγω των δηλώσεών τους. Όπως ανέφεραν, αποφάσισαν να μιλήσουν επειδή ένιωσαν οργή και θλίψη για όσα είδαν.
Το Associated Press έχει καταγράψει περιστατικά πυροβολισμών εναντίον Παλαιστινίων αμάχων, συμπεριλαμβανομένων παιδιών που έπαιζαν κοντά στην κίτρινη γραμμή. Οι στρατιώτες υποστήριξαν ότι οι θάνατοι συνεχίστηκαν παρά τη συμφωνία εκεχειρίας.
«Το να το αποκαλεί κανείς εκεχειρία είναι αστείο», δήλωσε ένας από αυτούς.
Η αμφιλεγόμενη κίτρινη γραμμή και η επέκταση του ισραηλινού ελέγχου
Όταν τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία, το Ισραήλ απέσυρε τις δυνάμεις του σε μια ζώνη ασφαλείας που οριοθετείται από την κίτρινη γραμμή, αποκτώντας τον έλεγχο λίγο πάνω από το μισό της Λωρίδας της Γάζας. Βάσει της συμφωνίας, οι ισραηλινές δυνάμεις θα πρέπει να ολοκληρώσουν περαιτέρω αποχώρηση, χωρίς όμως να έχει καθοριστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Ο διπλωμάτης που υποστηρίζεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και επιβλέπει την εκεχειρία έχει δηλώσει ότι η πρόοδος έχει βαλτώσει εξαιτίας του βασικού ζητήματος του αφοπλισμού της Χαμάς, από το οποίο εξαρτώνται όλα τα υπόλοιπα θέματα, συμπεριλαμβανομένων των ισραηλινών αποχωρήσεων και της ανοικοδόμησης.
Στο μεταξύ, το Ισραήλ έχει επεκτείνει τον έλεγχό του σε επιπλέον εδάφη στη Γάζα, ενώ και οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις της εκεχειρίας.
Η ακριβής θέση της κίτρινης γραμμής παραμένει ασαφής και σε ορισμένα σημεία αόρατη. Σε κάποιες περιοχές επισημαίνεται με κίτρινα μπλοκ και βαρέλια, ενώ αλλού δεν υπάρχει καθόλου σήμανση.
H κατάσταση στη Γάζα
Ο ισραηλινός στρατός προσκάλεσε αυτή την εβδομάδα το Associated Press να επισκεφθεί τμήμα της κίτρινης γραμμής στην κεντρική Γάζα, κοντά στον προσφυγικό καταυλισμό Μαγκάζι. Εκεί η γραμμή ήταν ορατή, με έναν φαρδύ χωμάτινο διάδρομο και μικρές κίτρινες σημάνσεις.
Ανατολικά εκτεινόταν μια έρημη περιοχή που οδηγούσε σε ισχυρά οχυρωμένο ισραηλινό στρατιωτικό φυλάκιο σε απόσταση περίπου 500 μέτρων.
Ισραηλινός στρατιωτικός διοικητής δήλωσε ότι η Χαμάς δραστηριοποιείται στην άλλη πλευρά της γραμμής και συχνά στέλνει ανθρώπους, τόσο ενόπλους όσο και αμάχους, προς ή ακόμη και πέρα από τη γραμμή για να δοκιμάσει την ετοιμότητα και τις αντιδράσεις του στρατού.
«Δεν υπάρχει κανένας λόγος να πλησιάζει κάποιος τη γραμμή», δήλωσε υπό καθεστώς ανωνυμίας. «Δεν υπάρχει τίποτα εδώ».
Ο ισραηλινός στρατός υποστηρίζει ότι πλέον ολόκληρη η γραμμή, που εκτείνεται σε όλο το μήκος της Γάζας, είναι σαφώς σηματοδοτημένη.
Σύμφωνα με το υπουργείο υγείας της Γάζας, από την έναρξη της εκεχειρίας έχουν σκοτωθεί περισσότεροι από 900 άνθρωποι στη Γάζα, με δεκάδες από αυτούς να βρίσκονται κοντά ή πάνω από την κίτρινη γραμμή. Το υπουργείο δεν διευκρινίζει πόσοι από τους νεκρούς ήταν μαχητές, ωστόσο ανάμεσα στους νεκρούς περιλαμβάνονται άοπλοι άνδρες και παιδιά.
Καταγγελίες για υπερβολικά επιτρεπτικούς κανόνες εμπλοκής
Ο ισραηλινός στρατός έχει δηλώσει ότι οι περισσότεροι από όσους σκοτώθηκαν διασχίζοντας τη γραμμή αποτελούσαν απειλή για τα στρατεύματα. Ωστόσο, οι στρατιώτες υποστηρίζουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι δυνάμεις βρίσκονταν πολύ μακριά, ενεργούσαν βιαστικά και υπό μεγάλη πίεση για να είναι σε θέση να αναγνωρίσουν σωστά τους στόχους.
Ο στρατός δήλωσε στο Associated Press ότι η περιοχή δίπλα στην κίτρινη γραμμή αποτελεί «ευαίσθητο επιχειρησιακό περιβάλλον» και ότι υπάρχουν προειδοποιητικές πινακίδες που απαγορεύουν την προσέγγιση. Παράλληλα, υποστήριξε ότι δεν στοχοποιεί αμάχους μόνο και μόνο επειδή πλησιάζουν τη γραμμή και ότι οι κανόνες εμπλοκής απαιτούν προηγούμενες προειδοποιήσεις πριν από τη χρήση βίας. Σε περιπτώσεις άμεσης απειλής, οι δυνάμεις έχουν εξουσιοδότηση να ενεργούν άμεσα.
Ένας από τους στρατιώτες ανέφερε ότι οι μονάδες έπρεπε να ενεργούν γρήγορα και ότι οι πληροφορίες στις οποίες βασίζονταν ορισμένες φορές προέρχονταν από υποψίες. Όπως είπε, οι στρατιώτες που άνοιγαν πυρ ή ζητούσαν πλήγματα με μη επανδρωμένα αεροσκάφη δεν γνώριζαν πάντα ποιοι ήταν αυτοί που διέσχιζαν τη γραμμή.
Παρότι απαιτούνταν η παροχή συντεταγμένων και η έγκριση ανωτέρων πριν από κάθε πλήγμα, ήταν δύσκολο να δοθούν ακριβή στοιχεία καθώς οι άνθρωποι κινούνταν συνεχώς. Περιέγραψε μάλιστα περιπτώσεις όπου οι συντεταγμένες δίνονταν βάσει εκτίμησης ή του τελευταίου σημείου στο οποίο είχε εντοπιστεί κάποιος.
Η οργάνωση «Σπάζοντας τη Σιωπή» υποστηρίζει ότι οι γενικοί κανόνες εμπλοκής είναι εξαιρετικά επιτρεπτικοί, ιδιαίτερα για όσους διασχίζουν την κίτρινη γραμμή, με εντολές που σε πολλές περιοχές μεταφράζονται σε «πυροβολήστε για να σκοτώσετε».
Ο εκτελεστικός διευθυντής της οργάνωσης, Ναδάβ Βάιμαν, βετεράνος που υπηρέτησε στη Γάζα αλλά όχι στον τρέχοντα πόλεμο, δήλωσε ότι η μεγάλη απόσταση από τον στόχο και η στάση ορισμένων στρατιωτών που είναι πρόθυμοι να πυροβολήσουν εύκολα δημιουργούν σοβαρά προβλήματα.
Όπως είπε, οι εντολές και οι πολιτικές της ανώτατης στρατιωτικής ηγεσίας «έχουν δημιουργήσει μια πραγματικότητα όπου αμέτρητοι άμαχοι έχουν σκοτωθεί και συνεχίζουν να σκοτώνονται επειδή διέσχισαν αόρατες γραμμές».
Σε μία κατάθεση που παραδόθηκε στην οργάνωση στρατιώτης περιγράφει οδηγία προς τις δυνάμεις σχετικά με οποιονδήποτε διασχίζει την κίτρινη γραμμή: «εξοντώστε τον ό,τι κι αν συμβεί».
«Οι ανθρώπινες ζωές δεν θεωρούνταν πολύτιμες»
Ένας ακόμη στρατιώτης που υπηρέτησε στη Γάζα για εβδομάδες μετά την εκεχειρία δήλωσε ότι το μήνυμα από τους διοικητές ήταν να κρατηθεί η γραμμή με κάθε κόστος.
«Υπήρχε μια γενική αίσθηση ότι οι ανθρώπινες ζωές δεν είναι πολύτιμες», ανέφερε.
Σχετικά με τη σήμανση της κίτρινης γραμμής, είπε ότι οι ανώτεροί του τού εξήγησαν πως ήταν «πολύ δουλειά», δεν αποτελούσε δική τους αρμοδιότητα και ότι οι Παλαιστίνιοι όφειλαν να γνωρίζουν πού βρισκόταν.
Ο ίδιος περιέγραψε ότι η παραμονή στη Γάζα είχε σημαντικό συναισθηματικό κόστος. Ανέφερε επίσης ότι ορισμένες φορές ελεύθεροι σκοπευτές έριχναν προειδοποιητικά πυρά σε ανθρώπους που πλησίαζαν τη γραμμή, όμως οι διοικητές ζητούσαν περισσότερα μέτρα αυτοπροστασίας, κάτι που ο ίδιος εξέλαβε ως προτροπή για χρήση πιο θανατηφόρων πυρών.
Τόσο ο ίδιος όσο και οι άλλοι στρατιώτες ανέφεραν ότι η γενική αντίληψη μεταξύ στρατιωτών και διοικητών ήταν πως το Ισραήλ βρισκόταν στη Γάζα για μακροχρόνια παρουσία και όχι ενόψει μελλοντικής αποχώρησης.
Αναφορές για αύξηση των επιθετικών επιχειρήσεων στη Γάζα
Εσωτερική έκθεση που κυκλοφόρησε τον προηγούμενο μήνα μεταξύ ανθρωπιστικών οργανώσεων και περιήλθε στην κατοχή του Associated Press αναφέρει ότι το Ισραήλ έχει γίνει «όλο και πιο προληπτικό» στις επιθέσεις του σε ολόκληρη τη Γάζα.
Ξεχωριστά στοιχεία από το αμερικανικό μη κερδοσκοπικό πρόγραμμα καταγραφής συγκρούσεων Armed Conflict Location and Event Data Project έδειξαν ότι ο Απρίλιος ήταν ο πιο θανατηφόρος μήνας του έτους στη Γάζα. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, οι καταγεγραμμένοι θάνατοι κοντά στην κίτρινη γραμμή ή ανθρώπων που την διέσχισαν αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 25% από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο, φθάνοντας τους 73 από 58.
Αυτή την εβδομάδα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ ελέγχει το 60% της Γάζας και ότι το επόμενο βήμα είναι η επέκταση του ελέγχου στο 70%.
Οι στρατιώτες υποστήριξαν ότι η εκεχειρία δεν είναι αισθητή επί του πεδίου.
«Πρέπει να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε αυτόν τον όρο», δήλωσε ένας από αυτούς αναφερόμενος στη λέξη «εκεχειρία». «Δεν βοηθά τους ανθρώπους που θέλουν να σταματήσει ο πόλεμος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
