Η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, δεν συγκλόνισε μόνο την Τεχεράνη, αλλά άναψε και μία άνευ προηγουμένου «φωτιά» στην αγορά διαδικτυακού στοιχήματος στις ΗΠΑ. Στην πλατφόρμα προβλέψεων Kalshi, χιλιάδες παίκτες είχαν ποντάρει ότι ο Χαμενεΐ θα είναι «εκτός θέσης ανώτατου ηγέτη» έως την 1η Μαρτίου ή την 1η Απριλίου, βλέποντας μάλιστα στην εφαρμογή πράσινα τικ που επιβεβαίωναν πως το στοίχημα είχε κερδηθεί, προτού η εταιρεία παγώσει αιφνιδιαστικά συναλλαγές συνολικής αξίας 54 εκατομμυρίων δολαρίων. Η απόφαση της Kalshi, με την επίκληση εσωτερικού κανόνα ότι δεν επιτρέπει στοιχήματα «άμεσα συνδεδεμένα με θάνατο», προκάλεσε οργή, καταγγελίες περί «κλοπής» κερδών και άνοιξε μια ευρύτερη συζήτηση για το πόσο ηθικό είναι να στοιχηματίζει κανείς πάνω σε πολέμους, δολοφονίες και αλλαγές καθεστώτων.
Την ώρα που στην Τεχεράνη χιλιάδες Ιρανοί διαδήλωναν κατά των ισραηλινών και αμερικανικών επιθέσεων, ένας Ισραηλινοαμερικανός επιχειρηματίας στη Νέα Υόρκη δήλωνε ότι «έκλεινε διακοπές στο Κουρσεβέλ» με τα αναμενόμενα κέρδη του από το στοίχημα στον Χαμενεΐ. Είχε ποντάρει συνολικά 3.460 δολάρια στην έξοδο του ανώτατου ηγέτη μέχρι την 1η Μαρτίου/1η Απριλίου, με την πλατφόρμα να του εμφανίζει κερδισμένο ποσό άνω των 63.000 δολαρίων, προτού η Kalshi πατήσει pause σε όλους τους σχετικούς διακανονισμούς. «Άλλαξαν τους κανόνες και όλοι την πάτησαν», περιέγραψε χαρακτηριστικά, ζητώντας ανωνυμία για να μην εκτεθεί δημόσια για το μακάβριο στοίχημα.
Στοίχημα στον Χαμενεΐ και «παράθυρο» στους κανόνες
Η Kalshi προώθησε επιθετικά το συγκεκριμένο στοίχημα στην αρχική της σελίδα και μέσω push notifications, ενώ λίγες ώρες πριν δημοσιοποιηθεί ο θάνατος του Χαμενεΐ ανέβασε ανάρτηση στο X ότι οι πιθανότητες να είναι «εκτός ανώτατος ηγέτης» είχαν εκτιναχθεί στο 68% – σημειώνοντας σε υποσημείωση ότι δεν επιτρέπει συναλλαγές που «κλείνουν πάνω σε θάνατο». Μετά το σκάνδαλο, η εταιρεία μίλησε για «γραμματικά αμφίσημη» επικοινωνία και δεσμεύτηκε να αποζημιώσει τη «χαμένη αξία» των συναλλαγών, με τον διευθύνοντα σύμβουλο Ταρέκ Μανσούρ να υποστηρίζει ότι ο κανόνας περί μη κερδοσκοπίας από θάνατο ίσχυε εξαρχής. Ο ίδιος υποστήριξε ότι το στοίχημα ήταν σημαντικό γιατί μια αλλαγή ηγεσίας στο Ιράν επηρεάζει τις αγορές πετρελαίου και τις γεωπολιτικές ισορροπίες, ενώ επέμεινε ότι ακόμη και σε αυταρχικά καθεστώτα είναι θεωρητικά δυνατό ένας ηγέτης να αποχωρήσει χωρίς να πεθάνει.
Παρά τις εξηγήσεις, οι παίκτες της Kalshi κατήγγειλαν ότι στην πράξη είχαν ποντάρει σε έναν «death market» για τον 86χρονο θρησκευτικό ηγέτη, καθώς ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς άλλο σενάριο αποχώρησης πέρα από τον θάνατο. Η οικονομολόγος και πρώην στέλεχος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ, Αμάντα Φίσερ, χαρακτήρισε το συμβόλαιο «μικρογραφία των προβλημάτων του κλάδου», σημειώνοντας ότι όλοι οι παίκτες πίστευαν πως στοιχημάτιζαν στην ημερομηνία θανάτου. Στο παρασκήνιο, η Kalshi προσπάθησε να κατευνάσει την οργή, επιστρέφοντας πονταρίσματα, προμήθειες και ζημίες ύψους περίπου 2,2 εκατ. δολαρίων, κίνηση που, σύμφωνα με πηγή κοντά στη διοίκηση, δημιούργησε «ουσιαστική ζημιά» στα οικονομικά της εταιρείας.
Πολιτική θύελλα για το στοίχημα στον Χαμενεΐ
Το σκάνδαλο με το στοίχημα στον Χαμενεΐ έριξε ακόμη περισσότερο φως στη ραγδαία εξάπλωση των prediction markets, πλατφορμών που λειτουργούν σαν διαδικτυακά πρακτορεία στοιχημάτων για εκλογές, πολέμους και πραγματικά γεγονότα. Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι μίλησε για «αμερικανική εμπορική ανηθικότητα σε στεροειδή», υποστηρίζοντας ότι όταν γεγονότα ζωής και θανάτου γίνονται χρηματιστηριακά προϊόντα, «το σωστό και το λάθος χάνει κάθε σημασία». Ο ίδιος επεξεργάζεται νομοθεσία για ευρεία απαγόρευση στοιχημάτων που σχετίζονται με κυβερνητικές αποφάσεις, φοβούμενος ότι μπορεί να δημιουργηθούν κίνητρα για βία ή για εκμετάλλευση διαβαθμισμένων πληροφοριών από αξιωματούχους.
Ήδη, η Πολιτειακή Επιτροπή Συναλλαγών Εμπορευμάτων (CFTC), αρμόδια για τη ρύθμιση των prediction markets, απαγορεύει στοιχήματα που συνδέονται με τρομοκρατία, δολοφονίες ή πόλεμο, ενώ έξι Δημοκρατικοί γερουσιαστές εξέφρασαν πρόσφατα ανησυχίες για κάθε στοίχημα που «επιλύεται πάνω στον θάνατο ή σε γεγονός που συσχετίζεται στενά με θάνατο». Η Φίσερ υπενθύμισε τη λογική των ασφαλιστικών αγορών, λέγοντας πως όπως δεν επιτρέπεται να πάρεις πυρασφαλιστήριο στο σπίτι κάποιου άλλου γιατί αυτό θα ενθάρρυνε εμπρησμό, έτσι δεν μπορείς να επιτρέπεις ανθρώπους να κερδοσκοπούν στην ημερομηνία που θα σκοτωθεί ένας ηγέτης. Το περιστατικό με τον Χαμενεΐ, σημειώνουν αναλυτές, κινδυνεύει να γίνει σημείο καμπής στη συζήτηση για το μέλλον αυτής της αχαρτογράφητης αγοράς.
Στοίχημα, πόλεμος και η «γκρίζα ζώνη» της πληροφορίας
Παράλληλα με την Kalshi, η ανταγωνίστρια πλατφόρμα Polymarket κινείται σε ακόμη πιο σκοτεινές ζώνες, επιτρέποντας στοιχήματα για την ακριβή ημερομηνία αμερικανικών πληγμάτων κατά του Ιράν και την απομάκρυνση του Χαμενεΐ, με συναλλαγές που έχουν ξεπεράσει τα 500 εκατ. δολάρια μόνο για την κλιμάκωση της σύγκρουσης. Αναλυτική έρευνα της εταιρείας Bubblemaps εντόπισε έξι «ύποπτους insiders» που φέρονται να κέρδισαν 1,2 εκατ. δολάρια ποντάροντας ότι οι ΗΠΑ θα χτυπήσουν το Ιράν έως τις 28 Φεβρουαρίου – ημερομηνία έναρξης της επιχείρησης Epic Fury – με ορισμένους λογαριασμούς να ανοίγονται λίγες μόλις ώρες πριν τις πρώτες εκρήξεις στην Τεχεράνη. Ένας μόνο λογαριασμός, σύμφωνα με τα στοιχεία, φέρεται να έβαλε 60.000 δολάρια και να τα έκανε 560.000, γεγονός που ενισχύει τις υποψίες ότι κάποιοι είχαν πρόσβαση σε εμπιστευτικές επιχειρησιακές πληροφορίες, σύμφωνα με τη Washington Post.
Ο γερουσιαστής Μέρφι κατηγόρησε σε ανάρτησή του ότι «άνθρωποι γύρω από τον Τραμπ κερδίζουν από πόλεμο και θάνατο», με αφορμή τις καταγγελίες για στοιχήματα σε επιθέσεις κατά του Ιράν, ενώ το Πεκίνο του Λευκού Οίκου απάντησε ότι «η μόνη ειδική ομάδα συμφερόντων που καθοδηγεί τις αποφάσεις της διοίκησης Τραμπ είναι το συμφέρον του αμερικανικού λαού». Η Polymarket, στην οποία συμμετέχει συμβουλευτικά ο Ντόναλντ Τραμπ τζούνιορ, δεν απάντησε σε ερωτήματα αν γνωρίζει ή αν θα συνδράμει στις έρευνες για τους λογαριασμούς που κατηγορούνται για insider trading. Την ίδια στιγμή, η πλατφόρμα διαφημίζει τις πολεμικές αγορές της με memes και σλόγκαν όπως «Δεν μπορώ τώρα, παρακολουθώ την κατάσταση», παρουσιάζοντας τον τζόγο στον πόλεμο ως μια «κοινότητα» ενημέρωσης και διασκέδασης.
Παρά το ηθικό σοκ, αρκετοί παίκτες δηλώνουν ότι δεν σκοπεύουν να εγκαταλείψουν το στοίχημα σε πραγματικό χρόνο πάνω σε ηγέτες και πολέμους.
