Μέσα σε λιγότερο από ένα 24ωρο από την ορκωμοσία του νέου πρωθυπουργού του Μπανγκλαντές, Ταρίκ Ραχμάν, η Ντάκα είδε μια επίσκεψη που δύσκολα διαβάζεται με τους κλασικούς κανόνες της διπλωματίας. Ο Μπιλάλ Ερντογάν, γιος του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, εμφανίστηκε στη χώρα με χαμηλών τόνων πρόγραμμα, σε μια χρονική στιγμή που κάθε κίνηση αποκτά ειδικό βάρος. Σύμφωνα με δημοσίευμα των Economic Times, ήταν ο πρώτος που επισκέφθηκε τον νέο πρωθυπουργό αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, κάτι που προσδίδει στην παρουσία του σαφή πολιτικό συμβολισμό, ανεξάρτητα από το αν η συνάντηση παρουσιάστηκε δημόσια με τυπικούς διπλωματικούς όρους.
Ο Ραχμάν ορκίστηκε στις 17 Φεβρουαρίου, μετά τη σαρωτική νίκη του BNP, σε μια χώρα που βγαίνει από περίοδο έντονης πολιτικής αναταραχής μετά την ανατροπή της Σέιχ Χασίνα το 2024 και τη μεταβατική διακυβέρνηση υπό τον Νομπελίστα Μοχάμεντ Γιούνους. Η τελετή έγινε από τον πρόεδρο Μοχάμεντ Σαχαμπουντίν, με πολυπληθές κυβερνητικό σχήμα και με φόντο την ανάγκη για σταθεροποίηση, οικονομική ανάκαμψη και αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.
Γιατί μετρά το «ποιος μπαίνει πρώτος»
Στις πρώτες ημέρες μιας νέας κυβέρνησης, το πρόσωπο που περνά πρώτο την πόρτα του πρωθυπουργικού γραφείου λειτουργεί ως άτυπο σήμα προτεραιοτήτων. Όταν αυτό το πρόσωπο δεν είναι υπουργός Εξωτερικών ή επίσημος ειδικός απεσταλμένος, αλλά ο γιος του Τούρκου προέδρου με ρόλο σε δίκτυα ιδρυμάτων και δημόσιας επιρροής, το μήνυμα γίνεται πιο σύνθετο.
Η ανάγνωση που προκύπτει είναι ότι η Άγκυρα επιχειρεί να κλειδώσει έγκαιρα πρόσβαση στη νέα ηγεσία, με χαμηλότερο θεσμικό κόστος και μεγαλύτερη ευελιξία. Πρόκειται για μια κίνηση που δεν δεσμεύει δημοσίως τις δύο πλευρές σε βαριά γεωπολιτικά παζάρια, αλλά δημιουργεί νωρίς κανάλια επικοινωνίας και πολιτικό κεφάλαιο.
Το soft power πακέτο της επίσκεψης
Το δημόσιο σκέλος της παρουσίας του Μπιλάλ Ερντογάν στη Ντάκα ήταν προσεκτικά «ντυμένο» ως προβολή ήπιας ισχύος. Στις 18 Φεβρουαρίου, ο ίδιος εμφανίστηκε στην τελετή εγκαινίων ανακαίνισης ιατρικού κέντρου στο Πανεπιστήμιο της Ντάκα, έργο που υποστηρίχθηκε από την τουρκική TİKA. Στην ίδια εκδήλωση παρευρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος της TİKA Αμπντουλάχ Ερέν και ο Μεσούτ Οζίλ, στοιχείο που ενίσχυσε την επικοινωνιακή αξία της επίσκεψης.
Αυτή είναι η κρίσιμη λεπτομέρεια για όποιον παρακολουθεί την τουρκική εξωτερική πολιτική πιο συστηματικά. Η είδηση δεν εξαντλείται στο ότι «πήγε ο τάδε» ή ότι υπήρξε ένα event υψηλής προβολής. Η ουσία είναι το εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε: πανεπιστήμιο, αναπτυξιακή βοήθεια, υγεία, δημόσια εικόνα, αναγνωρίσιμο πρόσωπο, φωτογραφίες με θεσμικό περιβάλλον. Ένα πλήρες πακέτο soft power που παράγει goodwill και αφήνει μικρό πολιτικό ρίσκο για την πλευρά που το υποδέχεται.
Η τουρκική μέθοδος σε νέα κυβέρνηση
Η Τουρκία, ειδικά σε περιβάλλοντα πολιτικής μετάβασης, έχει δείξει επανειλημμένα ότι κινείται με παράλληλους διαύλους. Κράτος, αναπτυξιακοί οργανισμοί, ιδρύματα, κοινωνική και εκπαιδευτική δικτύωση, δημόσια διπλωματία και συμβολικές εμφανίσεις συνυφαίνονται σε μια ενιαία στρατηγική πρόσβασης.
Αυτό επιτρέπει στην Άγκυρα να πατά νωρίς σε νέα πολιτικά περιβάλλοντα χωρίς να απαιτεί άμεσα μεγάλες διακρατικές συμφωνίες. Η λογική είναι απλή και αποτελεσματική: πρώτα χτίζεις παρουσία, μετά σχέσεις εμπιστοσύνης, έπειτα περνάς στα πιο δύσκολα deals.
Στην περίπτωση του Μπανγκλαντές, το timing είναι ιδιαίτερα εύγλωττο. Ο Ραχμάν έχει ήδη θέσει ως άμεσες προτεραιότητες τη συγκράτηση τιμών, την τάξη και ασφάλεια, την αντιμετώπιση της διαφθοράς και την οικονομική/υποδομική σταθεροποίηση σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Αυτό δημιουργεί χώρο για εξωτερικούς παίκτες που μπορούν να προσφέρουν γρήγορα, ορατά και πολιτικά αξιοποιήσιμα αποτελέσματα σε τομείς όπως υγεία, εκπαίδευση και τεχνική βοήθεια.
Τι σηματοδοτεί για την επόμενη μέρα
Η επίσκεψη του Μπιλάλ Ερντογάν μοιάζει περισσότερο με κίνηση πρώτης επαφής παρά με μεμονωμένο εθιμοτυπικό επεισόδιο. Δοκιμάζει το έδαφος, καλλιεργεί θετικό κλίμα και δημιουργεί ευκολότερα κανάλια για θεσμική κλιμάκωση.
Η Άγκυρα δεν χρειάζεται, σε αυτή τη φάση, να ανακοινώσει ένα μεγάλο πακέτο συμφωνιών για να κερδίσει θέση στο τραπέζι. Αρκεί να δείξει ότι μπορεί να εμφανιστεί γρήγορα, να κινητοποιήσει μηχανισμούς, να συνδυάσει εικόνα με υποδομές και να προσφέρει άμεσα ένα «ορατό» αποτύπωμα. Αυτό ακριβώς φαίνεται να έκανε στη Ντάκα.
Η ουσία, για όποιον διαβάζει την περιοχή με όρους τουρκικής στρατηγικής, είναι μία: στη Νότια Ασία η Άγκυρα επενδύει πρώτα στην πρόσβαση και στη δημόσια εικόνα και μετά περνά στα δύσκολα. Αν μέσα στις επόμενες εβδομάδες εμφανιστούν διαδοχικές κινήσεις σε βοήθεια, εκπαίδευση και θεσμικές επαφές, τότε η επίσκεψη Μπιλάλ Ερντογάν δεν θα ήταν μια περίεργη σύμπτωση. Θα ήταν το πρώτο βήμα μιας στοχευμένης ατζέντας.
