Καθαίρεση του κορυφαίου στρατηγού της Κίνας: Τα σενάρια και το νέο ριψοκίνδυνο κενό εξουσίας

Οι ραγδαίες εξελίξεις του Σαββατοκύριακου, με την καθαίρεση του κορυφαίου στρατηγού της Κίνας, Τζανγκ Γιουσιά, και του στρατηγού, Λιου Ζενλί, έχουν αρχίσει να πυροδοτούν κρίσιμα ερωτήματα για τα αίτια αυτής της εσωτερικής σύγκρουσης – αλλά και για το τι σημαίνει αυτό για την πολεμική ετοιμότητα της χώρας, ειδικά όσον αφορά το ενδεχόμενο μιας επιχείρησης στην Ταϊβάν.

Ο 75χρονος Τζανγκ ήταν αντιπρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής (CMC) – της ομάδας του Κομμουνιστικού Κόμματος υπό την ηγεσία του Σι Τζινπίνγκ, η οποία ελέγχει τις ένοπλες δυνάμεις. Η CMC, που συνήθως αποτελείται από περίπου επτά άτομα, έχει πλέον συρρικνωθεί σε μόλις δύο μέλη: τον Σι και τον στρατηγό Τζανγκ Σενγκμίν. Όλοι οι υπόλοιποι έχουν απομακρυνθεί στο πλαίσιο της καταστολής κατά της διαφθοράς, μετά από προηγούμενα κύματα συλλήψεων.

Η CMC είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο εκατομμυρίων στρατιωτικών. Είναι τόσο ισχυρή, που η προεδρία αυτού του σώματος ήταν η μοναδική θέση που κατείχε ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ ως απόλυτος ηγέτης της Κίνας. Το γεγονός ότι παραμένουν μόνο ο Σι και ένας στρατηγός στη CMC είναι πρωτοφανές, σύμφωνα με τον Λάιλ Μόρις από το Asia Society Policy Institute. «Ο PLA (Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός) βρίσκεται σε αναταραχή», δήλωσε στο BBC, προσθέτοντας ότι ο στρατός της Κίνας έχει πλέον «ένα σημαντικό κενό ηγεσίας».

Ερωτηθείς για το τι πραγματικά ωθεί την «εξόντωση» τόσων κορυφαίων στρατηγών, είπε: «Κυκλοφορούν πολλές φήμες. Δεν γνωρίζουμε, σε αυτό το στάδιο, τι είναι αλήθεια και τι ψέμα… αλλά είναι σίγουρα κακό για τον Σι Τζινπίνγκ, για την ηγεσία του και τον έλεγχό του πάνω στον στρατό».

Τα διάφορα σενάρια

Ο αναπληρωτής καθηγητής, Τσονγκ Τζα Ιάν, από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης δήλωσε επίσης ότι δεν είναι σίγουρος για την πραγματική αιτία της πτώσης του Τζανγκ, αλλά σημείωσε ότι υπάρχουν πολλά σενάρια.

«Από διαρροή πυρηνικών μυστικών στις ΗΠΑ μέχρι σχεδιασμό πραξικοπήματος και εσωκομματικές διαμάχες. Υπάρχουν ακόμα και φήμες για ανταλλαγή πυροβολισμών στο Πεκίνο», ανέφερε. «Όμως η πτώση των Τζανγκ και Λιου, μαζί με τις εικασίες, υπογραμμίζουν δύο πράγματα: ότι ο Σι παραμένει απρόσβλητος και ότι υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί στην πληροφόρηση στο Πεκίνο, γεγονός που τροφοδοτεί την αβεβαιότητα».

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση οι Τζανγκ και Λιου βρίσκονται «υπό έρευνα» και κατηγορούνται για «σοβαρές παραβιάσεις της πειθαρχίας και του νόμου». Ο ανταποκριτής του BBC στην Κίνα, Στίβεν ΜακΝτόνελ, εξηγεί πως οι κατηγορίες αυτές ουσιαστικά είναι ένας ευφημισμός για τη διαφθορά.

Στη συνέχεια, η εφημερίδα PLA Daily ανέφερε σε άρθρο που δημοσίευσε ότι η κίνηση αυτή δείχνει τη «μηδενική ανοχή» του Κομμουνιστικού Κόμματος σε περίπτωση διαφθοράς «ανεξάρτητα από το ποιος είναι ή πόσο υψηλή είναι η θέση του».

Οι συγκεκριμένες κατηγορίες εναντίον όλων αυτών των στρατηγών δεν έχουν δημοσιοποιηθεί και μπορεί να μην αποκαλυφθούν ποτέ. Ωστόσο, το γεγονός ότι κατονομάστηκαν σημαίνει ότι θα φυλακιστούν. Η PLA Daily ανέφερε ακόμα ότι οι κατήγοροι «πρόδωσαν σοβαρά την εμπιστοσύνη και τις προσδοκίες της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος», καθώς και ότι «ποδοπάτησαν και υπονόμευσαν την Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή».

Η καθαίρεση των στρατηγών μπορεί να αφορά τη διαφθορά, αλλά σύμφωνα με τον ανταποκριτή του BBC στην Κίνα, Στίβεν ΜακΝτόνελ μπορεί επίσης να έχει να κάνει με διάφορα πολιτικά παιχνίδια εξουσίας.

Δίκοπο μαχαίρι

Παρόλο που η Κίνα αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα διαφθοράς, όταν ο Σι Τζινπίνγκ ανέλαβε την εξουσία, ο ηγέτης της έχει επίσης κατηγορηθεί ότι χρησιμοποιεί τη συγκεκριμένη κατηγορία για να εξοντώσει πιθανούς πολιτικούς αντιπάλους ή όσους δεν δείχνουν πλήρη πίστη προς το πρόσωπό του.

Το γεγονός αυτό φαίνεται να έχει δώσει στον γενικό γραμματέα Σι ένα επίπεδο απόλυτου ελέγχου που δεν έχει παρατηρηθεί από την εποχή του προέδρου Μάο. Ωστόσο, αυτού του είδους η ηγεσία μπορεί να είναι και αντιπαραγωγική. Στον στρατό, για παράδειγμα, ένα κλίμα καχυποψίας μπορεί να οδηγήσει σε επιφυλακτική -ακόμη και αδύναμη- λήψη αποφάσεων.

Ο πατέρας του Τζανγκ ήταν επαναστάτης σύντροφος του πατέρα του Σι. Ο στρατηγός ήταν φίλος με τον Σι και το γεγονός ότι θεωρούνταν στενοί σύμμαχοι πριν από την πρόσφατη αναταραχή πιθανώς επιδεινώνει την κατάσταση, λόγω της πεποίθησης ότι πλέον «κανείς δεν είναι ασφαλής». Ήταν επίσης ένας από τους ελάχιστους ανώτερους αξιωματικούς του PLA με πολεμική εμπειρία, καθιστώντας την απώλειά του σημαντική για το στράτευμα.

Η απομάκρυνσή του Τζανγκ ενδέχεται ωστόσο να δημιουργήσει μακροπρόθεσμα προβλήματα για τον Σι, όπως εξηγεί ο ΜακΝτόνελ.

Παρά την εκ νέου επιβολή της εξουσίας του, οι κλυδωνισμοί στο εσωτερικό του οικοδομήματος παραμένουν έντονοι. Οι διαδοχικές εκκαθαρίσεις προκαλούν άγχος στο επόμενο στρώμα της ιεραρχίας, με τους αξιωματικούς να αναρωτιούνται ποιος θα είναι ο επόμενος στόχος. Υπό το βάρος της τύχης των προκατόχων τους, η προαγωγή στην «επικίνδυνη ζώνη» της ανώτατης ηγεσίας παύει να αποτελεί επιδίωξη, καθώς η έκθεση στο άγρυπνο βλέμμα του Σι ενέχει πλέον ανά πάσα στιγμή τον κίνδυνο της πολιτικής και φυσικής εξόντωσης.

Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο που το Πεκίνο αυξάνει την πίεση στην Ταϊβάν. Οι αναλυτές σταθμίζουν κατά πόσο αυτές οι απομακρύνσεις έχουν δυσχεράνει μια πιθανή επίθεση, αν και ορισμένοι πιστεύουν ότι θα έχει μικρή επίδραση στις φιλοδοξίες του Πεκίνου. «Η εκκαθάριση δεν επηρεάζει τις φιλοδοξίες της Κίνας για τον έλεγχο της Ταϊβάν. Αυτό εξαρτάται από το Κόμμα συνολικά και τον Σι ειδικά», δήλωσε ο Τσονγκ. «Εκεί που η εκκαθάριση μπορεί να παίξει ρόλο είναι στις επιχειρησιακές αποφάσεις. Χωρίς κορυφαίους στρατιωτικούς επαγγελματίες, οι αποφάσεις για κλιμάκωση θα επικεντρώνονται ακόμα περισσότερο στον Σι και τις προσωπικές του προτιμήσεις».