Λίγες ημέρες πριν ξεσπάσουν οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν στα τέλη Δεκεμβρίου, Ισραηλινοί αξιωματούχοι ενημέρωσαν την ιρανική ηγεσία μέσω Ρωσίας ότι δεν θα εξαπολύσουν επιθέσεις κατά του Ιράν, εκτός αν πρώτα δεχτούν επίθεση. Το Ιράν απάντησε μέσω του ίδιου καναλιού ότι θα απέχει από μία «προληπτική επίθεση», σύμφωνα με διπλωμάτες και περιφερειακούς αξιωματούχους που γνωρίζουν την ανταλλαγή μηνυμάτων.
Οι επικοινωνίες μεταξύ Ισραήλ και Ιράν -και ο ρόλος της Ρωσίας ως μεσολαβητή- ήταν ασυνήθιστες δεδομένων των εντάσεων μεταξύ των δύο αντιπάλων που είχαν εμπλακεί σε έναν 12ήμερο πόλεμο τον Ιούνιο.
Οι επαφές αυτές αντικατοπτρίζουν την επιθυμία του Ισραήλ να αποφύγει να θεωρηθεί ότι κλιμακώνει την ένταση απέναντι στο Ιράν ή ότι αναλαμβάνει νέες επιθέσεις, τη στιγμή που προετοίμαζε σημαντική στρατιωτική εκστρατεία κατά της Χεζμπολάχ, της ιρανικής συμμαχικής πολιτοφυλακής στον Λίβανο.
Οι ιδιωτικές διαβεβαιώσεις προς το Ιράν ήταν αντίθετες με τη δημόσια ρητορική του Ισραήλ στα τέλη του προηγούμενου έτους, όταν οι αξιωματούχοι άφηναν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων για να περιορίσουν, όπως έλεγαν, το ταχέως ανανεωμένο οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων της χώρας.
«Για το Ιράν ήταν μια καλή συμφωνία»
Παρά τη θετική ανταπόκριση των Ιρανών, οι αξιωματούχοι παρέμειναν επιφυλακτικοί απέναντι στις προθέσεις του Ισραήλ. Το Ιράν πίστευε ότι, ακόμα και αν οι διαβεβαιώσεις του Ισραήλ ήταν ειλικρινείς, υπήρχε το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να πραγματοποιήσουν επιθέσεις στο Ιράν στο πλαίσιο μιας εκστρατείας που θα συντονιζόταν από τις δύο χώρες, ενώ το Ισραήλ επικεντρωνόταν στη Χεζμπολάχ.
«Για το Ιράν ήταν μια καλή συμφωνία να μείνει εκτός οποιασδήποτε σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος στην περιοχή, ο οποίος, όπως και άλλοι που μίλησαν για την υπόθεση, ζήτησε να διατηρηθεί η ανωνυμία του για ευαίσθητους λόγους. Αξιωματούχοι των ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι η ουσιαστική υποστήριξη του Ιράν προς τη Χεζμπολάχ έχει ήδη μειωθεί, καθώς η Τεχεράνη αντιμετωπίζει εσωτερικές αναταραχές.
Δεν είναι σαφές πώς οι διαδηλώσεις στο Ιράν τις τελευταίες εβδομάδες, που αμφισβητούν την εξουσία της κυβέρνησης, έχουν αλλάξει τις εκτιμήσεις Ισραήλ και Ιράν ή αν οι δύο χώρες θα συνεχίσουν να τηρούν τη μυστική τους συμφωνία. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, «ζύγιζε» επιθέσεις κατά στόχων του ιρανικού καθεστώτος ως απάντηση στην καταστολή του κινήματος διαμαρτυρίας και τυχόν πλήγματα θα μπορούσαν να προκαλέσουν αντίποινα του Ιράν κατά του Ισραήλ, συμμάχου των ΗΠΑ, σύμφωνα με αναλυτές.
Ένας ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι, αν δεχτεί επίθεση, το Ιράν θα ανταποδώσει πλήγματα σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στη Μέση Ανατολή, χωρίς όμως να αναφέρει το Ισραήλ ως πιθανό στόχο.
«Το Ισραήλ αφήνει τις ΗΠΑ να έχουν τον κύριο ρόλο σε οποιαδήποτε ενδεχόμενη επίθεση»
Δεν είναι επίσης σαφές αν οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι θα παραβλέψουν τις διαβεβαιώσεις του Δεκεμβρίου και θα συμμετάσχουν σε επίθεση υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, αν δουν ευκαιρία ανατροπής της ιρανικής κυβέρνησης, σύμφωνα με ανάλυση της Washington Post και το ρεπόρτερ, Άνταμ Σαμσεντίν. Καθώς οι διαδηλώσεις κορυφώθηκαν, οι Ισραηλινοί περιέγραφαν τις στρατιωτικές τους προετοιμασίες ως αμυντικές και απέφευγαν επιθετική ρητορική. Τον Ιούνιο, το Ισραήλ εξαπέλυσε μια εκτενή αιφνιδιαστική επίθεση κατά του Ιράν, παρά τις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
«Το Ισραήλ αφήνει τις ΗΠΑ να έχουν τον κύριο ρόλο σε οποιαδήποτε ενδεχόμενη επίθεση κατά του Ιράν, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το Ισραήλ θα ήθελε αλλαγή καθεστώτος, γιατί αυτό θα άλλαζε τη Μέση Ανατολή, όπως και τη Χεζμπολάχ», δήλωσε η Σίμα Σάιν, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Εθνικής Ασφάλειας του Τελ Αβίβ και πρώην επικεφαλής έρευνας στη Μοσάντ. «Αλλά το Ισραήλ θα μπορούσε να αποτελέσει στόχο για την ιρανική αντίδραση, γι’ αυτό έχει ήδη λάβει πολλά μέτρα για να είναι καλύτερα προστατευμένο και προετοιμασμένο».
Για το Ισραήλ, η προσέγγιση προς το Ιράν είχε στόχο να κρατήσει την Τεχεράνη εκτός κάθε σύγκρουσης και να απομονώσει τη Χεζμπολάχ σε περίπτωση επίθεσης. «Η ίδια λογική ίσως ισχύει και σήμερα», δήλωσε Ισραηλινός αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι μια στρατιωτική εκστρατεία κατά της Χεζμπολάχ δεν έχει αποκλειστεί, ανεξαρτήτως της στάσης του Ιράν. Οι τελευταίες ανταλλαγές μηνυμάτων πραγματοποιήθηκαν στα τέλη Δεκεμβρίου, λίγο μετά την επίσκεψη του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγκίτσι στη Μόσχα.
Δεν ήταν η πρώτη φορά που η Ρωσία επιχείρησε να μεσολαβήσει μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Το Κρεμλίνο είχε προτείνει στον Τραμπ να παίξει ρόλο μεσολαβητή μεταξύ των δύο χωρών, αλλά ο πρόεδρος των ΗΠΑ αρνήθηκε, λέγοντας στους Ρώσους «να ασχοληθούν πρώτα με την Ουκρανία». Δεν είναι σαφές αν οι ανταλλαγές του Δεκεμβρίου έγιναν με γνώση ή συμμετοχή της Ουάσινγκτον.
Η ισραηλινή δημόσια ραδιοτηλεόραση KAN ανέφερε την προηγούμενη εβδομάδα ότι ο πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, είχε ζητήσει πρόσφατα από τον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντιμίρ Πούτιν, να μεταφέρει το μήνυμα προς το Ιράν ότι «το Ισραήλ δεν σκοπεύει να επιτεθεί», όπως αναφέρει η ανάλυση της Washington Post.
