Προσωρινό «πράσινο φως» έδωσαν την Παρασκευή τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη σχεδιαζόμενη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ–Mercosur, τη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία που έχει συνάψει ποτέ η Ένωση.
Η συμφωνία αφορά τις χώρες της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη) και προβλέπει εκτεταμένες μειώσεις δασμών, αυξημένες ποσοστώσεις για αγροτικά προϊόντα, αλλά και ρήτρες προστασίας για τους Ευρωπαίους αγρότες.
Σύμφωνα με τη συμφωνία, η Mercosur θα καταργήσει δασμούς στο 91% των εξαγωγών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων, όπου οι σημερινοί δασμοί φτάνουν το 35%. Η κατάργηση θα γίνει σταδιακά σε διάστημα 15 ετών.
Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα άρει δασμούς στο 92% των εξαγωγών της Mercosur εντός περιόδου έως 10 ετών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η άρση δασμών σε αγροτικά προϊόντα της ΕΕ, όπως:
- κρασιά (σήμερα με δασμό 27%)
- αλκοολούχα ποτά (δασμός 35%)
Για τα πιο «ευαίσθητα» αγροτικά προϊόντα, η ΕΕ προσφέρει αυξημένες ποσοστώσεις, μεταξύ των οποίων:
- επιπλέον 99.000 τόνοι βοδινού κρέατος
- ενώ η Mercosur παραχωρεί στην ΕΕ αδασμολόγητη ποσόστωση 30.000 τόνων τυριών
Υπάρχουν επίσης ποσοστώσεις της ΕΕ για πουλερικά, χοιρινό, ζάχαρη, αιθανόλη, ρύζι, μέλι, καλαμπόκι και γλυκό καλαμπόκι, καθώς και ποσοστώσεις της Mercosur για γάλα σε σκόνη και βρεφικές φόρμουλες.
Οι επιπλέον εισαγωγές αντιστοιχούν στο 1,6% της κατανάλωσης βοδινού κρέατος στην ΕΕ και στο 1,4% για τα πουλερικά. Υποστηρικτές της συμφωνίας τονίζουν ότι ήδη πραγματοποιούνται εισαγωγές από τη Mercosur που πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Προστασία ΠΟΠ προϊόντων και γεωγραφικών ενδείξεων
Η συμφωνία αναγνωρίζει περίπου 350 ευρωπαϊκές γεωγραφικές ενδείξεις, προστατεύοντας παραδοσιακά τρόφιμα από απομιμήσεις. Για παράδειγμα, η ονομασία Parmigiano Reggiano θα μπορεί να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για συγκεκριμένα ιταλικά τυριά.
Τι υποστηρίζουν οι υπέρμαχοι της συμφωνίας
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μαζί με χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία μειώνει την εξάρτηση της ΕΕ από την Κίνα, ιδίως σε κρίσιμες πρώτες ύλες όπως το λίθιο, βασικό μέταλλο για τις μπαταρίες.
Επιπλέον, η συμφωνία θεωρείται «ανάχωμα» απέναντι στις επιπτώσεις των δασμών που επέβαλε στο παρελθόν ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη συμφωνία της ΕΕ σε επίπεδο δασμολογικών μειώσεων, με ετήσια εξοικονόμηση άνω των 4 δισ. ευρώ για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές. Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα μπορούν να συμμετέχουν σε δημόσιους διαγωνισμούς στις χώρες της Mercosur με ίσους όρους, κάτι που δεν ίσχυε έως σήμερα.
Προβλέπονται επίσης ρήτρες ασφαλείας για την αντιμετώπιση πιθανών αναταράξεων στις αγορές.
Οι αντιδράσεις των αγροτών και οι περιβαλλοντικές ανησυχίες
Ευρωπαίοι αγρότες εκφράζουν έντονη αντίθεση, φοβούμενοι εισροή φθηνών αγροτικών προϊόντων, κυρίως βοδινού κρέατος, που – όπως υποστηρίζουν – δεν πληρούν τα ευρωπαϊκά περιβαλλοντικά και υγειονομικά πρότυπα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαβεβαιώνει ότι τα πρότυπα της ΕΕ δεν θα χαλαρώσουν.
Η συμφωνία περιλαμβάνει δεσμεύσεις για το περιβάλλον, όπως η αποτροπή περαιτέρω αποψίλωσης δασών μετά το 2030. Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις θεωρούν ότι δεν υπάρχουν επαρκείς μηχανισμοί επιβολής.
Η οργάνωση Friends of the Earth χαρακτήρισε τη συμφωνία «καταστροφική για το κλίμα», εκτιμώντας ότι θα ενισχύσει την αποψίλωση, ιδιαίτερα στον Αμαζόνιο, λόγω αύξησης εξαγωγών αγροτικών προϊόντων και πρώτων υλών.
Πολιτικές αντιστάσεις εντός της ΕΕ
Η Γαλλία, ο μεγαλύτερος παραγωγός βοδινού κρέατος στην ΕΕ, είχε δηλώσει ότι θα υπέγραφε τη συμφωνία μόνο αν προστατεύονταν τα συμφέροντα των Γάλλων και Ευρωπαίων αγροτών – θέση που τελικά οδήγησε στην απόρριψή της.
Αντιρρήσεις είχαν εκφράσει επίσης η Ιταλία, η Ουγγαρία και η Πολωνία. Αν και οι τέσσερις χώρες θα μπορούσαν να μπλοκάρουν τη συμφωνία, η Ιταλία τελικά άλλαξε στάση.
Πώς προσπαθεί η ΕΕ να καθησυχάσει τους σκεπτικιστές
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισήγαγε μηχανισμό αναστολής της προνομιακής πρόσβασης της Mercosur για ευαίσθητα αγροτικά προϊόντα, όπως το βοδινό κρέας, σε περίπτωση απότομης αύξησης εισαγωγών ή πτώσης τιμών.
Το όριο ενεργοποίησης μειώθηκε από 8% σε 5%, έπειτα από αίτημα της Ιταλίας.
Παράλληλα, η ΕΕ εξετάζει την εναρμόνιση προτύπων παραγωγής μεταξύ εγχώριων και εισαγόμενων προϊόντων, ειδικά σε θέματα φυτοφαρμάκων και ευζωίας των ζώων, ενώ ενισχύει τους ελέγχους στις εισαγωγές τροφίμων.
Ο επόμενος κοινοτικός προϋπολογισμός θα προβλέπει ταμείο κρίσης 6,3 δισ. ευρώ για τους αγρότες, καθώς και πρόωρη διάθεση 45 δισ. ευρώ σε αγροτικές ενισχύσεις. Επιπλέον, η Κομισιόν ανακοίνωσε μείωση δασμών σε ορισμένα λιπάσματα, των οποίων το κόστος έχει αυξηθεί έως και 60%.
