Ίσως σας έχει τύχει κι εσάς: ανοίγετε την ντουλάπα, πιάνετε σχεδόν μηχανικά το ίδιο t-shirt, το ίδιο παντελόνι, τα ίδια παπούτσια και φεύγετε από το σπίτι χωρίς δεύτερη σκέψη. Την ώρα που άλλοι αναρωτιούνται «τι να φορέσω σήμερα;», εσείς έχετε ήδη τελειώσει. Αυτή η συνήθεια δεν είναι ούτε τυχαία ούτε ένδειξη αδιαφορίας. Αντίθετα, είναι κάτι που έχουν κάνει συνειδητά πολλοί επιτυχημένοι άνθρωποι, όπως ο Steve Jobs με το μαύρο ζιβάγκο ή ο Mark Zuckerberg με το μονόχρωμο t-shirt.
Σύμφωνα με την ψυχολογία, ο εγκέφαλος λειτουργεί με περιορισμένα αποθέματα ενέργειας. Κάθε μικρή απόφαση –από το τι θα φας μέχρι το τι θα φορέσεις– καταναλώνει ένα μέρος αυτής της «μπαταρίας». Οι επιστήμονες μιλούν για την κόπωση αποφάσεων (decision fatigue), ένα φαινόμενο όπου όσο περισσότερες επιλογές κάνουμε μέσα στη μέρα, τόσο πιο κουρασμένο γίνεται το μυαλό μας.
Υπολογίζεται ότι καθημερινά παίρνουμε δεκάδες χιλιάδες αποφάσεις, πολλές από τις οποίες είναι ασήμαντες αλλά εξίσου εξαντλητικές. Όταν κάποιος επιλέγει να φοράει σχεδόν τα ίδια ρούχα κάθε μέρα, ουσιαστικά αφαιρεί μια ολόκληρη κατηγορία αποφάσεων από την καθημερινότητά του. Έτσι, κρατά ενέργεια για πιο σημαντικά ζητήματα: δουλειά, σχέσεις, δημιουργικές σκέψεις ή δύσκολες επιλογές.
Εξωτερικά μπορεί να μοιάζει με έλλειψη φαντασίας, όμως στην πραγματικότητα πρόκειται για έναν έξυπνο μηχανισμό αυτορρύθμισης. Η ρουτίνα στο ντύσιμο λειτουργεί όπως ο «αυτόματος πιλότος». Το μυαλό δεν χρειάζεται να σπαταλά χρόνο και προσοχή και μπορεί να εστιάσει αλλού. Έρευνες δείχνουν ότι οι σταθερές συνήθειες μειώνουν το άγχος και το γνωστικό φορτίο. Είναι σαν να κλείνεις εφαρμογές στο κινητό για να μη σου τελειώσει η μπαταρία. Το ίδιο outfit κάθε μέρα γίνεται ένα εργαλείο οργάνωσης και όχι μια ένδειξη αμέλειας.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι η λεγόμενη «ενδυματολογική γνωστική επίδραση» (enclothed cognition). Πρόκειται για την ιδέα ότι τα ρούχα που φοράμε δεν επηρεάζουν μόνο το πώς μας βλέπουν οι άλλοι, αλλά και το πώς σκεφτόμαστε και συμπεριφερόμαστε. Γνωστό πείραμα του Πανεπιστημίου Columbia έδειξε ότι οι άνθρωποι αποδίδουν διαφορετικά σε τεστ προσοχής, ανάλογα με το τι πιστεύουν ότι φοράνε, ακόμα κι αν το ρούχο είναι ακριβώς το ίδιο. Το νόημα που αποδίδουμε στο outfit μας λειτουργεί σαν ψυχολογικός διακόπτης: μας βάζει σε συγκεκριμένο «mode». Έτσι, το καθημερινό σας ντύσιμο μπορεί να είναι ένα σήμα προς τον εγκέφαλό σου ότι «η μέρα ξεκινά», «είμαι συγκεντρωμένος» ή «είμαι έτοιμος για δουλειά».
Πέρα από την πρακτικότητα, το να φοράς τα ίδια ρούχα μπορεί να προσφέρει και συναισθηματική ασφάλεια. Σε μια καθημερινότητα γεμάτη αλλαγές, υποχρεώσεις και απρόβλεπτες καταστάσεις, η σταθερότητα σε κάτι μικρό και γνώριμο λειτουργεί καθησυχαστικά. Το outfit γίνεται ένα σημείο ελέγχου, κάτι σταθερό μέσα στο χάος. Για πολλούς ανθρώπους, αυτή η συνήθεια συνδέεται με την ανάγκη για τάξη, προβλεψιμότητα και ηρεμία, ειδικά σε περιόδους πίεσης.
Τι λέει αυτό για την προσωπικότητά σας;
Αν φοράτε συχνά τα ίδια ρούχα, μπορεί να σημαίνει ότι ξέρετε ποιος/ποια είστε και τι σας ταιριάζει. Ότι δεν νιώθετε την ανάγκη να αποδεικνύετε κάτι μέσω της εμφάνισής σας κάθε μέρα. Ότι δίνετε προτεραιότητα στη λειτουργικότητα και στην ουσία. Δεν δείχνει έλλειψη στιλ, αντίθετα δείχνει ξεκάθαρο προσωπικό στιλ. Ένα στιλ που δεν εξαρτάται από τις τάσεις, αλλά από την άνεση και την αυτογνωσία. Είναι το δικό σας signature look το οποίο μάλιστα έχετε επιλέξει εντελώς αβίαστα.
Πότε μπορεί να είναι καμπανάκι;
Φυσικά, δεν ισχύει το ίδιο για όλες τις περιπτώσεις. Αν η επιλογή των ίδιων ρούχων πηγάζει από φόβο, έντονο άγχος, ανασφάλεια ή αποφυγή κοινωνικών καταστάσεων, τότε ίσως αποτελεί ένδειξη βαθύτερης ψυχολογικής δυσκολίας. Η διαφορά βρίσκεται στο συναίσθημα: σε απελευθερώνει αυτή η συνήθεια ή σε εγκλωβίζει; Προσωπικά, έχω μια capsule συλλογή ρούχων τα οποία ανακυκλώνω συνεχώς μεταξύ τους κάνοντας παρόμοιους συνδυασμούς με αποτέλεσμα τα look μου να είναι παρόμοια. Ειλικρινά νιώθω τόσο συναισθηματικά ασφαλής με αυτή τη μέθοδο που δεν θα την άλλαζα εύκολα. Είναι πολύ απελευθερωτικό να ξέρεις τι σου αρέσει και σου ταιριάζει και να μην ψάχνεσαι συνεχώς. Σε τελευταία ανάλυση η ψυχολογία δεν κρίνει το αν φοράς τα ίδια ρούχα, αλλά το γιατί. Γιατί εκεί, συνήθως, κρύβεται η πραγματική απάντηση.
