Σαν σήμερα 24 Ιανουαρίου: Η ελληνική πολεμική πρωτιά με υδροπλάνο στα Δαρδανέλλια

1913: στον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο, ο οθωμανικός στόλος έχει αποσυρθεί στα Δαρδανέλλια, στη ναυτική βάση της Νάρας και η Ελλάδα χρειάζεται καθαρή εικόνα από ψηλά. Ο υπολοχαγός Μιχαήλ Μουτούσης απογειώνεται με υδροπλάνο Maurice Farman, με παρατηρητή τον σημαιοφόρο Αριστείδη Μωραϊτίνη, σε μια αποστολή αναγνώρισης που θα μείνει στην ιστορία ως σημείο εκκίνησης της ναυτικής αεροπορίας.

Το σχεδιάγραμμα της Νάρας και οι τέσσερις βόμβες

Πάνω από τα Στενά, ο Μωραϊτίνης καταγράφει σε σχεδιάγραμμα τις θέσεις πλοίων και εγκαταστάσεων. Στο τελευταίο πέρασμα ρίχνουν τέσσερις βόμβες χειρός. Στα τουρκικά αρχεία, όπως αποτυπώνεται και σε μεταγενέστερες αναφορές, σημειώνεται η φράση: «Τρεις από τις βόμβες έπεσαν στη θάλασσα», ενώ η τέταρτη πέφτει σε χωράφι κοντά σε νοσοκομείο, χωρίς απώλειες και σοβαρές ζημιές.

Η βλάβη στην επιστροφή και το «Βέλος»

Η επιστροφή αποδεικνύεται πιο κρίσιμη από την υπερπτήση. Βλάβη στον κινητήρα αναγκάζει το υδροπλάνο σε προσθαλάσσωση στο Αιγαίο. Το ελληνικό αντιτορπιλικό «Βέλος» εντοπίζει το πλήρωμα, περισυλλέγει τους δύο αξιωματικούς και ρυμουλκεί το αεροσκάφος ως τη ναυτική βάση στον Μούδρο, στη Λήμνο.

Γιατί θεωρείται ιστορική πρωτιά

Η επιχείρηση μνημονεύεται συχνά ως η πρώτη πολεμική αποστολή ναυτικής συνεργασίας, επειδή συνδυάζει αναγνώριση για ναυτικό σκοπό με προσβολή στόχου από αέρα, απέναντι σε πλοία και ναυτικές εγκαταστάσεις. Στην πράξη, είναι ένα πρώιμο μήνυμα για το τι θα ακολουθήσει στους πολέμους του 20ού αιώνα: ο στόλος δεν «κρύβεται» μόνο πίσω από οχυρά και στενά, πρέπει να υπολογίζει και τον ουρανό.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

41: Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Καλιγούλας δολοφονείται από αξιωματικούς της Πραιτωριανής Φρουράς και, μέσα στο χάος, ο θείος του Κλαύδιος αναδεικνύεται διάδοχος.

1835: Στο Σαλβαδόρ ντα Μπαΐα της Βραζιλίας ξεσπά η εξέγερση των Μαλές, μια από τις σημαντικότερες αστικές εξεγέρσεις σκλαβωμένων ανθρώπων στη χώρα, οργανωμένη κυρίως από σκλαβωμένους Μουσουλμάνους Αφρικανικής καταγωγής (ιδίως Γιορούμπα/Nagô και Χάουσα), αλλά και ελεύθερους μαύρους της πόλης. Η εξέγερση, που εκδηλώνεται μέσα στη διάρκεια του Ραμαζανιού, καταστέλλεται σε λίγες ώρες από τις αρχές και την Εθνοφρουρά, με δεκάδες νεκρούς (συχνά αναφέρονται πάνω από 70–80) και εκατοντάδες συλλήψεις. Ακολουθεί σκληρό κύμα καταστολής με δίκες, μαστιγώσεις, εκτελέσεις και μαζικές απελάσεις ή εκτοπίσεις προς την Αφρική, ενώ το γεγονός μένει ως σύμβολο αντίστασης στη δουλεία και της παρουσίας του Ισλάμ στις Αφρικανικές κοινότητες της Βραζιλίας.

1837: Ψηφίζεται στην Ελλάδα ο πρώτος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, που ρυθμίζει τα της κυκλοφορίας της εποχής (μετακινήσεις με άμαξες, έφιπποι κ.λ.π.).

1848: Ο Αμερικανός εργοδηγός Τζέιμς Μάρσαλ εντοπίζει χρυσό στο Sutter’s Mill στον ποταμό American, κοντά στο Κολόμα της Καλιφόρνιας, σε πριονιστήριο που λειτουργούσε για λογαριασμό του Ελβετού επιχειρηματία Τζον Σάτερ. Η ανακάλυψη γίνεται η σπίθα που θα πυροδοτήσει τον Πυρετό του Χρυσού στην Καλιφόρνια, με τεράστιες μετακινήσεις πληθυσμών, έκρηξη της οικονομικής δραστηριότητας στη Δύση και βαθιές κοινωνικές συνέπειες για την περιοχή τα αμέσως επόμενα χρόνια.

1859: Οι Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, δηλαδή η Βλαχία και η Μολδαβία, ενοποιούνται υπό τον ηγεμόνα Αλέξανδρο Ιωάννη Κούζα, σηματοδοτώντας το πρώτο βήμα προς τη δημιουργία του σύγχρονου ρουμανικού κράτους. Η ενοποίηση αυτή, αν και αρχικά περιορίστηκε στη διοικητική και πολιτική ένωση, αποτέλεσε τη βάση για την πλήρη ενοποίηση και την ανακήρυξη της Ρουμανίας λίγες δεκαετίες αργότερα.

1862: Το Βουκουρέστι ορίζεται ως πρωτεύουσα του νέου ρουμανικού κράτους, σε μια περίοδο που παγιώνονται οι βάσεις της σύγχρονης Ρουμανίας.

1908: Πραγματοποιείται θορυβώδες συλλαλητήριο στα Τρίκαλα. Πιεζόμενοι από τους εφοριακούς να πληρώσουν τους φόρους επιτηδεύματος και οικοδομών, οι κάτοικοι των Τρικάλων προβαίνουν σε διαδήλωση και προξενούν καταστροφές σε δημόσια κτίρια.

1913: Στον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο, οι Έλληνες αξιωματικοί Μιχαήλ Μουτούσης (χειριστής) και Αριστείδης Μωραϊτίνης (παρατηρητής) εκτελούν πάνω από τα Δαρδανέλλια αποστολή αναγνώρισης με υδροπλάνο (μετασκευασμένο Maurice Farman MF.7) για να εντοπίσουν τον οθωμανικό στόλο που έχει αποσυρθεί στη ναυτική βάση της Νάρας. Καταγράφουν σε σχεδιάγραμμα τις θέσεις πλοίων και εγκαταστάσεων και ρίχνουν τέσσερις βόμβες χωρίς σημαντικές απώλειες, ενώ στην επιστροφή τους αναγκάζονται σε προσθαλάσσωση λόγω βλάβης κινητήρα και περισυλλέγονται από το Ελληνικό αντιτορπιλικό «Βέλος». Η επιχείρηση καταγράφεται συχνά ως η πρώτη πολεμική αποστολή ναυτικής αεροπορίας στην ιστορία.

1944: Ο κατοχικός υπουργός Εργασίας, Νικόλαος Καλύβας, εκτελείται στην Αθήνα από την Οργάνωση Προστασίας Λαϊκού Αγώνα (ΟΠΛΑ).

1947: Ο τραπεζίτης Δημήτριος Μάξιμος γίνεται πρωθυπουργός, σε μια Ελλάδα των κρίσιμων ισορροπιών του Εμφυλίου και της μεταπολεμικής ανασυγκρότησης.

1955: Προβάλλεται η «Κάλπικη Λίρα» του Γιώργου Τζαβέλλα, ταινία-σταθμός που μένει ως διαχρονικό σημείο αναφοράς του ελληνικού κινηματογράφου.

1960: Στο Αλγέρι ξεκινά η «εβδομάδα των οδοφραγμάτων», εξέγερση Ευρωπαίων εποίκων που γίνεται κομβικό επεισόδιο στον πόλεμο της Αλγερίας.

1961: Η Μέριλιν Μονρόε χωρίζει με τον τρίτο σύζυγό της, το θεατρικό συγγραφέα, Άρθουρ Μίλερ, έπειτα από 4,5 χρόνια έγγαμου βίου.

1963: Τελούνται οι αρραβώνες του διαδόχου του ελληνικού θρόνου, Κωνσταντίνου, με την κόρη της Ίνγκριντ της Δανίας, Άννα Μαρία.

1965: Πεθαίνει στο Λονδίνο ο Ουίνστον Τσώρτσιλ σε ηλικία 90 ετών, μία από τις πιο καθοριστικές μορφές της βρετανικής πολιτικής του 20ού αιώνα.

1972: Στο Γκουάμ εντοπίζεται ο Σοΐτσι Γιοκόι, Ιάπωνας λοχίας του Αυτοκρατορικού Στρατού, που κρυβόταν από το 1944, όταν οι Αμερικανοί ανακατέλαβαν το νησί στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ζούσε επί σχεδόν 28 χρόνια σε αυτοσχέδιο υπόγειο καταφύγιο, επιβιώνοντας με παγίδες και στοιχειώδεις προμήθειες, και η επιστροφή του προκαλεί σοκ και έντονο δημόσιο διάλογο στην Ιαπωνία για την πολεμική μνήμη, την πειθαρχία και το κόστος της «μη παράδοσης», σε μια ιστορία που θα αποκτήσει παγκόσμια απήχηση.

1982: Ξεσπά ανοιχτός πόλεμος μεταξύ Κυβέρνησης και Εκκλησίας για τον πολιτικό γάμο.

1984: Η Apple αρχίζει να διαθέτει τον Macintosh, φέρνοντας στο ευρύ κοινό το γραφικό περιβάλλον χρήστη και αλλάζοντας την ιδέα του προσωπικού υπολογιστή.

1991: Η Βουλή των Σκοπίων ψηφίζει διακήρυξη ανεξαρτησίας από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία με την ονομασία Δημοκρατία της Μακεδονίας.

1994: Η «17 Νοέμβρη» δολοφονεί τον Μιχάλη Βρανόπουλο, πρώην διοικητή της Εθνικής Τράπεζας, σε μία από τις πιο ηχηρές επιθέσεις της οργάνωσης.

2004: Το ρόβερ Opportunity προσεδαφίζεται στον Άρη και ξεκινά μια αποστολή που θα ξεπεράσει κατά πολύ τον αρχικό σχεδιασμό, αφήνοντας τεράστιο αποτύπωμα στην έρευνα για ίχνη νερού.

2005: Οι βαμβακοπαραγωγοί παρατάσσουν τα τρακτέρ τους στα Τέμπη και σε πολλούς άλλους κόμβους του εθνικού και επαρχιακού δικτύου, χωρίς όμως να κλείσουν τους δρόμους. Ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, Μάξιμος Χαρακόπουλος, υποβάλλει την παραίτησή του από τη θέση του αναπληρωτή τομεάρχη Γεωργίας του κόμματος. Στην επιστολή του επικαλείται λόγους συνείδησης. Το ΠΑΣΟΚ στηρίζει τις κινητοποιήσεις των αγροτών, ωστόσο δεν είναι υπέρ των ακραίων μορφών κινητοποίησης.

2010: Η ταινία «Avatar» του Τζέιμς Κάμερον, με έσοδα 1,859 δισεκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως, σπάει το ρεκόρ εισιτηρίων που κατείχε ο Τιτανικός από το 1998.

Γεννήσεις

Θάνατοι

Εορτολόγιο

Ζωσιμάς, Νεόφυτος, Ξένη, Φίλων

Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι

Διεθνής Ημέρα για την Εκπαίδευση
Ημέρα Ενημέρωσης για το Σύνδρομο Μέμπιους