Σε τροχιά μαζικής αποχώρησης από την εργασία βρίσκονται χιλιάδες ασφαλισμένοι, με το κύμα συνταξιοδοτήσεων να εντείνεται και το 2026, επιβεβαιώνοντας ότι η «έξοδος» δεν αποτελεί απλώς πρόβλεψη αλλά μια ήδη διαμορφωμένη πραγματικότητα.
Τα στοιχεία του Πληροφοριακού Συστήματος «ΑΤΛΑΣ» αποτυπώνουν ξεκάθαρα την τάση: μόνο στο πρώτο δίμηνο του 2026 κατατέθηκαν 36.999 νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός που ξεπερνά κάθε αντίστοιχη περίοδο των τελευταίων ετών. Η εκκίνηση της χρονιάς δείχνει ότι το 2026 ενδέχεται να κινηθεί ακόμη πιο δυναμικά από το 2025, όταν οι αιτήσεις πλησίασαν τις 200.000.
Η πίεση προς τα ασφαλιστικά ταμεία δεν είναι τυχαία. Η γενιά των λεγόμενων «baby boomers», δηλαδή όσοι γεννήθηκαν τις δεκαετίες του ’50 και του ’60, φτάνει πλέον μαζικά σε ηλικία συνταξιοδότησης. Πρόκειται για μια δημογραφική εξέλιξη που επηρεάζει άμεσα το σύστημα, καθώς μεγάλος αριθμός εργαζομένων αποχωρεί σχεδόν ταυτόχρονα από την αγορά εργασίας.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι επιλογές των ίδιων των ασφαλισμένων. Χιλιάδες εργαζόμενοι σπεύδουν να καταθέσουν αίτηση ώστε να «κλειδώσουν» τα συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα πριν από ενδεχόμενες αλλαγές στο μέλλον. Ο φόβος για αυστηροποίηση των ορίων ηλικίας μετά το 2027 ή το 2030 παραμένει έντονος, παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης ότι δεν υπάρχει τέτοιο σχέδιο.
Καταλυτικός είναι και ένας ακόμη παράγοντας: η δυνατότητα που δίνεται πλέον στους συνταξιούχους να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς σημαντικές περικοπές στη σύνταξή τους. Η αλλαγή αυτή έχει δημιουργήσει ένα νέο μοντέλο, όπου πολλοί επιλέγουν να συνταξιοδοτηθούν για να εξασφαλίσουν εισόδημα, διατηρώντας ταυτόχρονα ενεργό ρόλο στην αγορά εργασίας.
Τα δεδομένα των τελευταίων ετών επιβεβαιώνουν τη δυναμική του φαινομένου. Το 2024 υποβλήθηκαν περίπου 197.000 αιτήσεις, ενώ το 2021 και το 2022 ξεπέρασαν τις 200.000. Οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι η τάση αυτή θα συνεχιστεί τουλάχιστον έως το 2027, όταν θα έχει ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό η αποχώρηση της συγκεκριμένης γενιάς.
Η εξέλιξη αυτή, ωστόσο, προκαλεί έντονο προβληματισμό για τη μακροπρόθεσμη ισορροπία του ασφαλιστικού συστήματος. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι, αν και βραχυπρόθεσμα δεν αναμένεται άμεσο πρόβλημα βιωσιμότητας, η δημογραφική πίεση αποτελεί μια «ωρολογιακή βόμβα» για τα επόμενα χρόνια.
Οι λόγοι πίσω από το κύμα φυγής είναι πολλαπλοί. Πέρα από το δημογραφικό, καθοριστική είναι η ανησυχία για πιθανή αύξηση των γενικών ορίων ηλικίας, τα οποία σήμερα παραμένουν στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης ή στα 67 με τουλάχιστον 15 χρόνια. Η σύνδεση των ορίων αυτών με το προσδόκιμο ζωής τροφοδοτεί την αβεβαιότητα και ενισχύει την τάση για πρόωρη αποχώρηση.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται και οι παρεμβάσεις φορέων. Ο πρόεδρος της ΕΝΥΠΕΚΚ, Αλέξης Μητρόπουλος, ζητά από την κυβέρνηση να ξεκαθαρίσει άμεσα τις προθέσεις της, ώστε οι εργαζόμενοι που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση να μπορούν να λάβουν αποφάσεις χωρίς αβεβαιότητα.
Για το 2026, το βασικό πλαίσιο παραμένει αμετάβλητο. Η πλήρης σύνταξη καταβάλλεται είτε στο 62ο έτος με 40 χρόνια ασφάλισης είτε στο 67ο με τουλάχιστον 15 χρόνια. Η μειωμένη σύνταξη μπορεί να χορηγηθεί επίσης στο 62ο έτος υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις ενσήμων. Η εθνική σύνταξη διαμορφώνεται στα 436,39 ευρώ για όσους έχουν συμπληρώσει 20 χρόνια ασφάλισης.
Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι σαφές: η «έξοδος» προς τη σύνταξη έχει ήδη ξεκινήσει και εξελίσσεται με ταχείς ρυθμούς. Και όσο η αβεβαιότητα για το μέλλον παραμένει, τόσο περισσότεροι ασφαλισμένοι θα επιλέγουν να φύγουν νωρίτερα, πιέζοντας ένα σύστημα που καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις ανάγκες του σήμερα και τις προκλήσεις του αύριο.
