Η αιφνιδιαστική αμερικανική επιχείρηση στη Βενεζουέλα και η σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο δεν προκάλεσαν μόνο πολιτικό σεισμό στη Λατινική Αμερική. Άνοιξαν αμέσως έναν νέο κύκλο αναταράξεων στις παγκόσμιες αγορές, με επενδυτές να αναζητούν ασφάλεια σε πολύτιμα μέταλλα, να επαναξιολογούν το πετρέλαιο και να στρέφονται μαζικά σε αμυντικές και ενεργειακές μετοχές.
Η πρώτη αντίδραση ήρθε από τα λεγόμενα «ασφαλή καταφύγια». Ο χρυσός, το ασήμι και ο χαλκός κατέγραψαν απότομη άνοδο, καθώς η γεωπολιτική αβεβαιότητα επανήλθε στο προσκήνιο. Ο χρυσός ενισχύθηκε πάνω από 2%, πλησιάζοντας ιστορικά υψηλά, ενώ το ασήμι εκτινάχθηκε έως και 7%, ξεπερνώντας τα 76 δολάρια ανά ουγγιά. Ο χαλκός, βασικό μέταλλο για τη βιομηχανία και την άμυνα, σημείωσε άνοδο άνω του 3%.
Όπως σημειώνουν αναλυτές, κάθε φορά που οι τίτλοι των ειδήσεων γίνονται «σκοτεινοί», οι επενδυτές επιστρέφουν σε περιουσιακά στοιχεία που θεωρούνται αποθήκες αξίας. Το φαινόμενο αυτό είχε εμφανιστεί επανειλημμένα το τελευταίο έτος, λόγω εμπορικών πολέμων, δασμών και εντεινόμενων γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων, γράφει το Business Insider.
Βενεζουέλα και πετρέλαιο: Μεγάλες προσδοκίες, μικρή άμεση επίδραση
Παρά τη βαρύτητα των εξελίξεων, η αγορά πετρελαίου αντέδρασε αρχικά πιο συγκρατημένα. Το Brent, διεθνές σημείο αναφοράς, υποχώρησε στιγμιαία κάτω από τα 60 δολάρια το βαρέλι, πριν ανακάμψει ελαφρώς. Αντίστοιχα, το αμερικανικό WTI κινήθηκε πέριξ των 56–57 δολαρίων.
Η συγκρατημένη αντίδραση έχει συγκεκριμένη εξήγηση: η Βενεζουέλα σήμερα παράγει λιγότερο από το 1% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Ωστόσο, κατέχει περίπου το 17% των αποδεδειγμένων παγκόσμιων αποθεμάτων, τα μεγαλύτερα στον κόσμο. Αυτό δημιουργεί τεράστιες προσδοκίες για το μέλλον, αλλά όχι άμεσο αντίκτυπο, σύμφωνα με τους Financial Times.
Η παραγωγή της χώρας έχει καταρρεύσει τα τελευταία χρόνια λόγω κυρώσεων, υποεπένδυσης και απαρχαιωμένων υποδομών. Οι εξαγωγές είχαν ήδη μειωθεί δραστικά μετά την επιβολή αμερικανικού «πετρελαϊκού αποκλεισμού» και την κατάσχεση δεξαμενόπλοιων. Ακόμη και αν η Ουάσιγκτον άρει σταδιακά τις κυρώσεις, θα χρειαστούν χρόνια επενδύσεων για να αποκατασταθούν αγωγοί, διυλιστήρια και λιμάνια.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι δεν αναμένεται «πλημμύρα» νέου πετρελαίου στην αγορά στο άμεσο μέλλον. Το στοίχημα της Βενεζουέλας είναι μακροπρόθεσμο και εξαρτάται από πολιτική σταθερότητα, σαφές θεσμικό πλαίσιο και δισεκατομμύρια δολάρια κεφαλαίων.
Βενεζουέλα: Εκρηκτική άνοδος σε μετοχές ενέργειας και άμυνας
Αν το πετρέλαιο αντέδρασε με φρένο, οι μετοχές ενέργειας πάτησαν γκάζι. Στις ΗΠΑ, εταιρείες όπως η Chevron, η ExxonMobil, η ConocoPhillips και η Valero κατέγραψαν άνοδο 4% έως 9%. Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η άνοδος των εταιρειών υπηρεσιών πετρελαίου: Halliburton, SLB και Baker Hughes σημείωσαν κέρδη έως και 10%.
Οι επενδυτές ποντάρουν ότι, εφόσον οι ΗΠΑ αποκτήσουν ουσιαστικό ρόλο στη Βενεζουέλα, αμερικανικοί κολοσσοί θα αναλάβουν την ανασυγκρότηση του ενεργειακού τομέα – από γεωτρήσεις μέχρι διυλιστήρια. Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι αμερικανικές εταιρείες θα «φτιάξουν» τη χώρα και ότι ο πλούτος από το πετρέλαιο μπορεί να στηρίξει μια νέα κυβέρνηση.
Παράλληλα, εκτοξεύθηκαν και οι αμυντικές μετοχές, κυρίως στην Ευρώπη. Η γερμανική Rheinmetall και η βρετανική BAE Systems κατέγραψαν ισχυρά κέρδη, καθώς η επίδειξη στρατιωτικής ισχύος των ΗΠΑ ενισχύει την αίσθηση ότι τα κράτη πρέπει να επενδύσουν περισσότερο στην άμυνά τους. Όπως σχολιάζουν στρατηγικοί αναλυτές, το μήνυμα από τη Βενεζουέλα – αλλά και από τις απειλές για τη Γροιλανδία – είναι ότι «η ισχύς επιστρέφει στο προσκήνιο».
Βενεζουέλα και αγορές χρέους: Ράλι στα ομόλογα, αλλά με αστερίσκους
Θεαματική ήταν και η αντίδραση στην αγορά ομολόγων. Τα ομόλογα της Βενεζουέλας σημείωσαν άνοδο έως και 25%, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν ότι η απομάκρυνση του Μαδούρο ανοίγει τον δρόμο για αναδιάρθρωση του χρέους και έξοδο από τον πολυετή αποκλεισμό.
Τα στοιχήματα αυτά, ωστόσο, συνοδεύονται από σοβαρούς κινδύνους. Το βασικό ερώτημα αφορά τη νομιμοποίηση και τη σταθερότητα της νέας εξουσίας. Χωρίς έλεγχο των ενόπλων δυνάμεων και χωρίς πολιτική συναίνεση, οποιοδήποτε σχέδιο ανασυγκρότησης παραμένει εύθραυστο.
Επενδυτές επισημαίνουν ότι η απομάκρυνση του Μαδούρο ήταν προϋπόθεση, αλλά όχι εγγύηση. Το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν η Βενεζουέλα μπορεί να μετατραπεί από γεωπολιτικό ρίσκο σε επενδυτική ευκαιρία.
Βενεζουέλα: «Αλλάζει το παιχνίδι» ή απλώς μετατίθεται το ρίσκο;
Κάποιοι βλέπουν μεγαλύτερη εικόνα. Η αξιοποίηση των τεράστιων αποθεμάτων της Βενεζουέλας θα μπορούσε, μακροπρόθεσμα, να πιέσει τις τιμές ενέργειας, να μειώσει τον πληθωρισμό και να στηρίξει την παγκόσμια ανάπτυξη. Θα ενίσχυε επίσης τη γεωπολιτική θέση των ΗΠΑ απέναντι σε ανταγωνιστές όπως η Κίνα και η Ρωσία.
Άλλοι, όμως, προειδοποιούν ότι το κόστος, οι ρυθμιστικοί κίνδυνοι και η πολιτική αστάθεια καθιστούν το εγχείρημα εξαιρετικά αβέβαιο. Όπως σημειώνουν αναλυτές, η Βενεζουέλα δεν είναι απλώς ένα ενεργειακό project – είναι ένα σύνθετο γεωπολιτικό στοίχημα.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι, μετά τα γεγονότα του Σαββατοκύριακου, η Βενεζουέλα επέστρεψε στο κέντρο του παγκόσμιου οικονομικού και πολιτικού χάρτη. Και οι αγορές, όπως πάντα, προσπαθούν να προλάβουν το επόμενο κεφάλαιο.
