Η Γαλλία και η Ιταλία αναλαμβάνουν κεντρικό ρόλο σε μια λεπτή ευρωπαϊκή διπλωματική αποστολή προς την Τεχεράνη, με στόχο να εξασφαλίσουν ασφαλή διέλευση για τα ευρωπαϊκά πλοία από τα στενά του Ορμούζ και να αποκαταστήσουν τις ροές ενέργειας από τον Κόλπο, τη στιγμή που ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν δεσμεύεται να κρατήσει το θαλάσσιο πέρασμα κλειστό. Η σχεδόν πλήρης παράλυση των διελεύσεων από ένα σημείο που διακινεί περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG έχει εκτινάξει τις τιμές, επιβαρύνοντας τις ήδη εύθραυστες οικονομίες της Ευρώπης.
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, με αιχμή του δόρατος τη Γαλλία, στοχεύει σε μια de facto συμφωνία με την Τεχεράνη που θα διαχωρίζει τα πλοία χωρών που δεν συμμετέχουν στον πόλεμο από τις αντιπαραθέσεις στον Κόλπο, χωρίς να εμπλέξει ευρωπαϊκές ναυτικές δυνάμεις σε επικίνδυνες αποστολές συνοδείας. Γαλλικές και ιταλικές πηγές επιβεβαιώνουν ότι το Παρίσι είναι ήδη σε απευθείας επαφή με την ιρανική ηγεσία, ενώ η Ρώμη πραγματοποιεί δικές της διερευνητικές κινήσεις, επιχειρώντας να σπάσει το αδιέξοδο που διαμορφώνεται μετά τις ιρανικές επιθέσεις σε τάνκερ και την ρητή απειλή ότι τα στενά θα παραμείνουν κλειστά. Την ίδια ώρα, ευρωπαϊκές ναυτιλιακές εταιρείες πιέζουν για λύση, γνωρίζοντας ότι χωρίς ένα μίνιμουμ ασφάλειας ή πολιτικής εγγύησης, καμία αποστολή συνοδείας από δυτικούς στόλους δεν μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμη.
Γαλλία και Ιταλία ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη
Η προσπάθεια της Γαλλίας να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή δεν είναι καινούργια, αλλά αυτή τη φορά ο πήχης είναι πολύ ψηλά: ο Εμανουέλ Μακρόν έχει καταστήσει σαφές, σε πρόσφατη επικοινωνία του με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιαν, ότι η Τεχεράνη «οφείλει να εγγυηθεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας» αν θέλει να υπάρξει αποκλιμάκωση. Στο Παρίσι γνωρίζουν πως η Γαλλία, ως πυρηνική δύναμη με αυτόνομη διπλωματική γραμμή, μπορεί να απευθυνθεί στο Ιράν με διαφορετικό βάρος από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αλλά και με μεγαλύτερο ρίσκο για την εικόνα της, αν η προσπάθεια αποτύχει.
Η Ιταλία, από την πλευρά της, προσπαθεί να χτίσει γέφυρες εντός της ίδιας της ΕΕ, πιέζοντας να διαμορφωθεί μια ενιαία ευρωπαϊκή γραμμή απέναντι στην κρίση των στενών. Ο υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροζέτο τόνισε ότι η Ρώμη επιδιώκει να κάνει την Ευρώπη να μιλήσει «με μία, ενιαία φωνή», θέτοντας δύο κεντρικούς στόχους: επίσημο αίτημα προς την Τεχεράνη για να επιτρέψει τη διέλευση πλοίων χωρών που δεν βρίσκονται σε πόλεμο και αποφυγή εμπλοκής σε μια μετωπική αντιπαράθεση με το Ιράν. Στη σκιά των διαφωνιών εντός της ΕΕ –με ορισμένες πρωτεύουσες να αντιδρούν στην προσέγγιση προς την Τεχεράνη– η Γαλλία και η Ιταλία επιχειρούν να βρουν κοινό τόπο ανάμεσα στην πίεση των ΗΠΑ για σκληρή γραμμή και στην ευρωπαϊκή ανάγκη για ενεργειακή ασφάλεια.
Η Γαλλία, η Ιταλία και ο ενεργειακός λογαριασμός της Ευρώπης
Η ενεργειακή διάσταση της κρίσης είναι αμείλικτη: η τιμή του πετρελαίου έχει εκτιναχθεί κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, από περίπου 60 δολάρια στην αρχή του έτους, ενώ το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο έχει ενισχυθεί κατά 75%, βαθαίνοντας το δημοσιονομικό και κοινωνικό ρήγμα σε χώρες που ήδη δοκιμάζονται από την ακρίβεια. Για τη Γαλλία, με την ισχυρή βιομηχανική της βάση, και την Ιταλία, με μια οικονομία πιο ευάλωτη σε εξωτερικά σοκ, η παράταση του αποκλεισμού στα στενά του Ορμούζ σημαίνει όχι μόνο αυξημένο ενεργειακό κόστος, αλλά και νέα πολιτική πίεση προς τις κυβερνήσεις τους, σύμφωνα με τους Financial Times.
Παρότι η Γαλλία, η Ιταλία και η Ελλάδα συμμετέχουν με πολεμικά πλοία στην ευρωπαϊκή αποστολή Aspides στην Ερυθρά Θάλασσα, κανένα ευρωπαϊκό ναυτικό δεν είναι διατεθειμένο να αναλάβει αποστολές συνοδείας μέσα στα στενά του Ορμούζ όσο υπάρχει σοβαρός κίνδυνος επίθεσης, φοβούμενο μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση της σύγκρουσης. Στο Παρίσι, ο Μακρόν αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο γαλλικής συμμετοχής σε ναυτικές συνοδείες μόνο εφόσον υπάρξει σαφής αποκλιμάκωση, ενώ στη Ρώμη αναγνωρίζουν ότι χωρίς πολιτική λύση με το Ιράν, ακόμη και μια ισχυρή ευρωπαϊκή δύναμη στη θάλασσα θα μοιάζει περισσότερο με στόχο παρά με εγγύηση ασφάλειας. Την ίδια στιγμή, το Λονδίνο αποφεύγει άμεσες συνομιλίες με την Τεχεράνη για τα στενά, επιλέγοντας να συνομιλεί με τις χώρες του Κόλπου για τη διασφάλιση της ροής πετρελαίου, γεγονός που υπογραμμίζει τον διαφορετικό δρόμο που ακολουθούν Γαλλία και Ιταλία στο διπλωματικό πεδίο.
