Μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να δώσει μια διαφορετική εξήγηση σε φαινόμενα που συχνά αποδίδονται στο υπερφυσικό, υποστηρίζοντας ότι οι λεγόμενες «παραφυσικές εμπειρίες» μπορεί να σχετίζονται με υποηχητικές δονήσεις που προέρχονται από παλαιούς σωλήνες και εγκαταστάσεις σε παλιά κτίρια. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι ήχοι πολύ χαμηλής συχνότητας, γνωστοί ως υποήχοι, δεν γίνονται αντιληπτοί από το ανθρώπινο αυτί, ωστόσο μπορούν να επηρεάσουν τη διάθεση και τη φυσιολογία του ανθρώπινου οργανισμού.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου ΜακΓιούαν στο Έντμοντον της Αλμπέρτα, με επικεφαλής τον καθηγητή Ρόντνεϊ Σμαλτζ. Όπως εξηγεί ο ίδιος, μια επίσκεψη σε ένα υποτιθέμενα «στοιχειωμένο» κτίριο μπορεί να προκαλέσει ανεξήγητη ανησυχία ή ένταση, χωρίς να υπάρχει κάποιο ορατό ή ακουστό ερέθισμα. Σε τέτοιους χώρους, ιδιαίτερα σε υπόγεια, είναι πιθανό να υπάρχουν υποηχητικές δονήσεις που παράγονται από παλαιούς σωλήνες ή συστήματα εξαερισμού, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν την ψυχολογική κατάσταση του ατόμου. Αν μάλιστα κάποιος έχει ενημερωθεί εκ των προτέρων ότι ο χώρος θεωρείται «στοιχειωμένος», είναι πιο πιθανό να αποδώσει αυτά τα συναισθήματα σε υπερφυσικά αίτια.

Σύμφωνα με έρευνα του 2025, περισσότερο από το ένα τρίτο των κατοίκων της Αγγλίας δηλώνουν ότι πιστεύουν σε φαντάσματα και υπερφυσικές οντότητες, ενώ το 16% αναφέρει ότι έχει βιώσει προσωπικά τέτοιες εμπειρίες. Κατά καιρούς, επιστήμονες έχουν προτείνει διάφορες εξηγήσεις για τέτοιου είδους φαινόμενα, όπως ηλεκτρικές βλάβες ή ψευδαισθήσεις. Η νέα μελέτη, ωστόσο, επικεντρώνεται στο κατά πόσο ο υποήχος μπορεί να αποτελεί βασικό παράγοντα.

Όπως σημειώνει ο καθηγητής Ρόντνεϊ Σμαλτζ, οι υποηχητικές δονήσεις είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες στο καθημερινό περιβάλλον, καθώς εμφανίζονται κοντά σε συστήματα εξαερισμού, την κυκλοφορία οχημάτων και βιομηχανικά μηχανήματα, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να εκτίθενται σε αυτές χωρίς να το γνωρίζουν.

Για τις ανάγκες της έρευνας, συμμετείχαν 36 άτομα, από τα οποία λήφθηκαν δείγματα σάλιου πριν από το πείραμα. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να καθίσουν μόνοι τους σε έναν χώρο και να ακούσουν είτε χαλαρωτική είτε ανησυχητική μουσική. Στους μισούς από αυτούς, μέσω κρυφών υπογούφερ, αναπαράγονταν υποηχητικές δονήσεις συχνότητας 18Hz.

Μετά την ακρόαση, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να περιγράψουν τα συναισθήματά τους, να αξιολογήσουν συναισθηματικά τη μουσική και να δηλώσουν αν πίστευαν ότι υπήρχε υποήχος, όπως αναφέρει η Daily Mail. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν εκτεθεί σε υποηχητικές δονήσεις παρουσίασαν αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης στο σάλιο τους, γεγονός που συνδέεται με την αντίδραση του οργανισμού στο στρες. Παράλληλα, ανέφεραν μεγαλύτερη ευερεθιστότητα, μειωμένο ενδιαφέρον και την αντίληψη ότι η μουσική ήταν πιο θλιβερή.

Ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Κέιλ Σκάτερτι, εξήγησε ότι η αύξηση της ευερεθιστότητας συνδέεται φυσιολογικά με την άνοδο της κορτιζόλης, καθώς όταν οι άνθρωποι νιώθουν στρες ή ένταση, ο οργανισμός αντιδρά ανάλογα. Ωστόσο, όπως τόνισε, η έκθεση σε υποήχους προκάλεσε επιδράσεις που ξεπερνούσαν αυτή τη φυσιολογική σχέση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι συμμετέχοντες δεν ήταν σε θέση να αντιληφθούν αν άκουγαν υποήχους, ενώ οι πεποιθήσεις τους σχετικά με το αν υπήρχαν ή όχι δεν φάνηκε να επηρεάζουν ούτε τα επίπεδα κορτιζόλης ούτε τη διάθεσή τους. Σύμφωνα με τον καθηγητή Ρόντνεϊ Σμαλτζ, τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι το ανθρώπινο σώμα μπορεί να αντιδρά σε υποηχητικά ερεθίσματα ακόμη και χωρίς συνειδητή ακουστική αντίληψη.

Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να προχωρήσει σε περαιτέρω δοκιμές με διαφορετικές συχνότητες και διάρκειες έκθεσης, προκειμένου να κατανοήσει καλύτερα τις επιπτώσεις των υποηχητικών δονήσεων στον ανθρώπινο οργανισμό. Όπως καταλήγει ο καθηγητής Ρόντνεϊ Σμαλτζ, τα αποτελέσματα αναδεικνύουν ότι οι υποήχοι μπορούν να προκαλέσουν πραγματικές και μετρήσιμες αντιδράσεις χωρίς ορατή ή ακουστή πηγή, επισημαίνοντας ότι όταν κάποιος βιώνει μια ανεξήγητη αίσθηση δυσφορίας σε ένα υπόγειο ή παλιό κτίριο, η αιτία ενδέχεται να είναι απλώς οι δονήσεις από σωλήνες και όχι κάποια «ανήσυχα πνεύματα».