Διαπραγματεύσεις Ιράν–ΗΠΑ: Τι συζητιέται για την εκεχειρία πίσω από τις κλειστές πόρτες

Η διπλωματική μάχη για το Ιράν μπαίνει σε νέα φάση, με την Ουάσιγκτον να σφίγγει τον κλοιό του ναυτικού αποκλεισμού και το Πακιστάν να αναδεικνύεται σε βασικό διαμεσολαβητή για την επανεκκίνηση των ειρηνευτικών συνομιλιών.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί αναμένεται στο Πακιστάν με μικρή αντιπροσωπεία μέχρι το βράδυ, την ώρα που αμερικανική ομάδα λογιστικής υποστήριξης και ασφαλείας βρίσκεται ήδη στο έδαφος, έτοιμη για έναν νέο –και εξαιρετικά κρίσιμο– γύρο έμμεσων επαφών Τεχεράνης–Ουάσιγκτον. Η κίνηση αυτή έρχεται μετά την κατάρρευση της προηγούμενης προσπάθειας για απευθείας διάλογο στις αρχές της εβδομάδας, με το Πακιστάν να επιχειρεί εκ νέου να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στις δύο πλευρές και να διασώσει την εκεχειρία.

Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ κλιμακώνουν την πίεση στο Ιράν σε όλα τα μέτωπα, με τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ να δηλώνει ότι ο αποκλεισμός «αυξάνεται και αποκτά παγκόσμια διάσταση» και να υπογραμμίζει πως «κανείς δεν περνά τα Στενά του Ορμούζ χωρίς την άδεια του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού». Σύμφωνα με τον ίδιο, μέχρι στιγμής 34 πλοία έχουν αναγκαστεί σε αναστροφή, ενώ ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, πτέραρχος Νταν Κέιν, διευκρινίζει ότι η Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM) εφαρμόζει αυστηρό αποκλεισμό σε όλα τα ιρανικά λιμάνια, επεκτείνοντας τις απαγορεύσεις κίνησης ιρανικών πλοίων στον Ινδικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό.

Ο Χέγκσεθ προειδοποιεί ότι κάθε προσπάθεια της Τεχεράνης να τοποθετήσει νέες νάρκες στα Στενά του Ορμούζ θα συνιστά παραβίαση της εκεχειρίας, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να χρησιμοποιήσουν «μέχρι και θανατηφόρα ισχύ» για να διατηρηθεί ο πλήρης έλεγχος των θαλάσσιων οδών.

Παρά τη σκληρή στάση, η αμερικανική ηγεσία αφήνει ανοιχτό το παράθυρο για μια «καλή συμφωνία» με το Ιράν, με τον Χέγκσεθ να επαναλαμβάνει ότι η Ουάσιγκτον «δεν βιάζεται» και έχει «όλο τον χρόνο στη διάθεσή της». Το μήνυμα προς την Τεχεράνη είναι σαφές: αν εγκαταλείψει το πυρηνικό της οπλοστάσιο με «ουσιαστικό και επαληθεύσιμο τρόπο», μπορεί να βρεθεί συμβιβαστική λύση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο Κέιν συμπληρώνει ότι οι αμερικανικές δυνάμεις «παρακολουθούν στενά κάθε πλοίο που κατευθύνεται προς ή απομακρύνεται από ιρανικά λιμάνια» και είναι σε θέση να το αναχαιτίσουν ανά πάσα στιγμή, υπογραμμίζοντας πως ο αποκλεισμός που εφαρμόζεται από τις 13 Απριλίου είναι «πλήρης» και «πολυεπίπεδος».

Ιράν: διπλωματικός μαραθώνιος ανάμεσα σε Ισλαμαμπάντ και Ουάσιγκτον

Οι επαφές στο Πακιστάν θεωρούνται κρίσιμες για την πορεία του πολέμου γύρω από το Ιράν, καθώς τρεις πακιστανικές πηγές επιβεβαιώνουν ότι το Ισλαμαμπάντ εργάζεται εντατικά για την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών μετά το ναυάγιο του τελευταίου γύρου. Η άφιξη Αραγτσί, με μικρή ομάδα συνοδών, «ανοίγει παράθυρο» για κατ’ ιδίαν επαφές ή έμμεσες συνομιλίες με αμερικανούς αξιωματούχους, αν και δεν έχει διευκρινιστεί ακόμη με ποιον ακριβώς αναμένεται να συναντηθεί ο Ιρανός υπουργός. Παράλληλα, το ιρανικό κρατικό πρακτορείο IRNA αναφέρει ότι η περιοδεία του Αραγτσί, η οποία περιλαμβάνει επισκέψεις σε Ισλαμαμπάντ, Μουσκάτ και Μόσχα, έχει στόχο τον συντονισμό σε σχέση με τις τελευταίες εξελίξεις στη «σύγκρουση που επιβλήθηκε στο Ιράν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ».

Στην άλλη πλευρά, η ιρανική διπλωματία βάζει κόκκινες γραμμές: ο πρεσβευτής της χώρας στον ΟΗΕ στη Γενεύη, Αλί Μπαχεϊνί, χαρακτηρίζει τον ναυτικό αποκλεισμό «σοβαρή παραβίαση» της εκεχειρίας και προειδοποιεί ότι η Τεχεράνη δεν θα συνεχίσει τις συνομιλίες απλώς για να δώσει χρόνο στον αντίπαλο να προετοιμάσει νέα επίθεση. Ζητά «ρεαλιστική προσέγγιση» από τις ΗΠΑ, με αναγνώριση των δικαιωμάτων και «λογικών απαιτήσεων» του Ιράν, υπογραμμίζοντας ότι η άρση του αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια αποτελεί προϋπόθεση για οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ιράν, αποκλεισμός και διεθνείς πιέσεις

Πέρα από το σκληρό στρατιωτικό παιχνίδι, η κρίση γύρω από το Ιράν έχει αρχίσει να δημιουργεί δονήσεις και μέσα στη δυτική συμμαχία. Ένα διαρρεύσαν εσωτερικό email του Πενταγώνου προτείνει επανεξέταση της αμερικανικής στήριξης στη βρετανική κυριαρχία στα Φόκλαντ, επειδή το Λονδίνο «δεν βοήθησε αρκετά» στους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν, ενώ στον ίδιο κύκλο «αντιποίνων» αναφέρεται ακόμη και η –θεσμικά αμφιλεγόμενη– ιδέα αναστολής της συμμετοχής της Ισπανίας στο ΝΑΤΟ. Παρότι δεν είναι σαφές αν τέτοιες εισηγήσεις μπορούν να υλοποιηθούν, δείχνουν το επίπεδο έντασης στις σχέσεις της Ουάσιγκτον με Ευρωπαίους συμμάχους που εμφανίζονται απρόθυμοι να επωμιστούν μεγαλύτερο βάρος στην αντιπαράθεση με την Τεχεράνη.

Ο ίδιος ο Χέγκσεθ καταφέρεται κατά των Ευρωπαίων, χαρακτηρίζοντας τις πρόσφατες διεθνείς διασκέψεις «γραφικές» και καλώντας τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να σταματήσουν τα «φανταχτερά συνέδρια» και «να μπουν σε ένα πλοίο». «Αυτός ο πόλεμος είναι περισσότερο δικός τους παρά δικός μας», λέει, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη και η Ασία ωφελούνται πολύ περισσότερο από την ασφαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ στην πράξη μόνο ο αμερικανικός στρατός αναλαμβάνει το επιχειρησιακό κόστος. «Το να είσαι σύμμαχος είναι ένας δρόμος δύο κατευθύνσεων», προσθέτει χαρακτηριστικά, στέλνοντας μήνυμα ότι η αντιπαράθεση με το Ιράν δεν μπορεί να παραμείνει επ’ αόριστον μια «μονομερής αμερικανική υπόθεση».