Οι σφοδρές συγκρούσεις ανάμεσα σε Πακιστάν και Αφγανιστάν έχουν μετατραπεί σε ανοιχτό, ασύμμετρο πόλεμο χαμηλής έντασης, με αεροπορικές επιδρομές, drones και ανταλλαγή πυρών κατά μήκος μιας πορώδους μεθορίου. Οι εκατοντάδες νεκροί στην Καμπούλ και η ρητορική περί «ανοιχτού πολέμου» δείχνουν ότι η κρίση ξεπερνά τα συνηθισμένα επεισόδια μεθοριακής έντασης των τελευταίων δεκαετιών.
Το 2025 έκλεισε ως η πιο αιματηρή χρονιά για το Πακιστάν εδώ και μία δεκαετία, με θεαματική άνοδο επιθέσεων από αντάρτικες οργανώσεις όπως το Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP), που στοχεύουν σταθερά τις πακιστανικές δυνάμεις ασφαλείας και διεκδικούν επιρροή στις παραμεθόριες ζώνες. Το Ισλαμαμπάντ κατηγορεί την κυβέρνηση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν ότι προσφέρει ασφαλή καταφύγια στο TTP και σε άλλες ομάδες, κατηγορίες που η Καμπούλ απορρίπτει κατηγορηματικά.
Η εύθραυστη εκεχειρία που είχε συναφθεί το φθινόπωρο του 2025 με τη μεσολάβηση Κατάρ και Τουρκίας κατέρρευσε γρήγορα, καθώς οι πακιστανικές αεροπορικές επιδρομές εντός αφγανικού εδάφους για την «εξουδετέρωση τρομοκρατικών θυλάκων» οδήγησαν σε νέα ανταλλαγή πυρών στα σύνορα. Μετά από βομβιστικές επιθέσεις στο Πακιστάν, ακόμη και σε τζαμί στην Ισλαμαμπάντ, ο πακιστανικός στρατός εξαπέλυσε νέο κύμα χτυπημάτων σε Καμπούλ και Κανταχάρ, προκαλώντας τον σκληρότερο γύρο αντιπαράθεσης εδώ και χρόνια.
Πακιστάν – Αφγανιστάν: Από την «ανοιχτή σύγκρουση» στη διπλωματική κατάρρευση
Ο Πακιστανός υπουργός Άμυνας Khawaja Asif μίλησε δημοσίως για «ανοιχτό πόλεμο» με το Αφγανιστάν, δηλώνοντας ότι η χώρα του έχει εξαντλήσει την υπομονή της απέναντι στην αδυναμία ή απροθυμία των Ταλιμπάν να «εκκαθαρίσουν» την αφγανική επικράτεια από αντάρτικες ομάδες. Η Καμπούλ, με περιορισμένη στρατιωτική ισχύ και χωρίς μαχητικά αεροσκάφη, απάντησε με χτυπήματα πυροβολικού σε πακιστανικές θέσεις και χρήση drones σε πακιστανικές πόλεις, επιχειρώντας κυρίως συμβολικά αντίποινα.
Η αεροπορική επιδρομή της 17ης Μαρτίου σε κέντρο απεξάρτησης στην Καμπούλ, με τις αφγανικές αρχές να μιλούν για τουλάχιστον 400 νεκρούς, αποτέλεσε σημείο καμπής, με την Καμπούλ να καταγγέλλει «σφαγή αμάχων» και το Ισλαμαμπάντ να επιμένει ότι επλήγη στρατιωτική υποδομή. Δυτικοί διπλωμάτες εκτιμούν ότι η έλλειψη αξιόπιστης ανεξάρτητης επιβεβαίωσης των αριθμών τροφοδοτεί τον πόλεμο της προπαγάνδας, δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο την προοπτική αποκλιμάκωσης.
Πακιστάν – Αφγανιστάν: Η Ινδία, το Ιράν και η μάχη για διαδρόμους επιρροής
Πέρα από το TTP, το Ισλαμαμπάντ κατηγορεί τους Ταλιμπάν ότι σιωπηρά καλύπτουν και Βαλόχους αυτονομιστές που δρουν στην πλούσια σε φυσικούς πόρους επαρχία Μπαλουχιστάν, την ώρα που οι πακιστανικές αρχές δίνουν μάχη για να διασφαλίσουν τους αγωγούς και τις υποδομές του Οικονομικού Διαδρόμου Κίνας–Πακιστάν (CPEC). Η αφγανική πλευρά αρνείται ότι στηρίζει βαλουχικές οργανώσεις, αλλά η καχυποψία τροφοδοτείται και από τις καταγγελίες της Ινδίας και του Πακιστάν για αλληλοϋποστήριξη αντικρουόμενων ομάδων δι’ αντιπροσώπων.
Η ενίσχυση των δεσμών Καμπούλ–Νέου Δελχί και οι συζητήσεις για νέους εμπορικούς διαδρόμους μέσω ιρανικών λιμανιών που παρακάμπτουν το πακιστανικό έδαφος, συνιστούν στρατηγική απειλή για το Πακιστάν, το οποίο βλέπει να υπονομεύεται ο ρόλος του ως βασικού διαδρόμου για το αφγανικό εμπόριο. Κίνα, Κατάρ, Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Ιράν έχουν επιχειρήσει κατά καιρούς μεσολάβηση, όμως όλες οι προσπάθειες κατάληξαν σε αποτυχία ή βραχύβιες εκεχειρίες, αφήνοντας την περιοχή εκτεθειμένη σε νέο γύρο αιματηρών επεισοδίων, σύμφωνα με το Bloomberg.
Παρά τις βαθιές πολιτισμικές και κοινωνικές διασυνδέσεις σε μια μεθόριο μήκους άνω των 2.600 χιλιομέτρων, η σχέση Πακιστάν – Αφγανιστάν έχει εγκλωβιστεί σε ένα φαύλο κύκλο αμοιβαίων κατηγοριών για φιλοξενία ενόπλων ομάδων. Η κατάρρευση της «στρατηγικής επένδυσης» του Πακιστάν στους Ταλιμπάν, από τους οποίους ανέμενε περιορισμό της βίας εντός πακιστανικής επικράτειας, δείχνει πως ο πόλεμος δι’ αντιπροσώπων στη Νότια Ασία παραμένει η μεγαλύτερη απειλή για τη σταθερότητα όλης της περιοχής.
