Στις 17 Φεβρουαρίου, το Πολεμικό Ναυτικό της Ινδίας δημοσίευσε ένα μήνυμα στο X.
«Καλώς ήρθατε!», έγραφε, υποδεχόμενο το ιρανικό πολεμικό πλοίο Iris Dena, το οποίο έμπαινε στο λιμάνι της Βισακαπατνάμ για να συμμετάσχει σε μια διεθνή ναυτική συνάντηση.
Φωτογραφίες έδειχναν ναύτες με λευκές στολές και τη γκρίζα φρεγάτα να κινείται στο λιμάνι μέσα σε καθαρό, ηλιόλουστο καιρό. Τα hashtags μιλούσαν για «Γέφυρες Φιλίας» και «Ενότητα μέσα από τους Ωκεανούς».
Δύο εβδομάδες αργότερα, το πλοίο με τους 130 ναύτες βρισκόταν στον βυθό του Ινδικού Ωκεανού. Είχε χτυπηθεί από τορπίλη αμερικανικού υποβρυχίου στις 4 Μαρτίου, στα ανοικτά των νότιων ακτών της Σρι Λάνκα.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του BBC, το Dena, που είχε ενταχθεί σε υπηρεσία το 2021, ήταν σχετικά νέο πλοίο: μια φρεγάτα κλάσης Moudge του νότιου στόλου του Ιράν, ο οποίος περιπολεί στα Στενά του Ορμούζ και στον Κόλπο του Ομάν.
Σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, το πλοίο «νόμιζε ότι ήταν ασφαλές σε διεθνή ύδατα», αλλά τελικά «βυθίστηκε αθόρυβα». Ομάδες διάσωσης από τη Σρι Λάνκα έχουν ανασύρει τουλάχιστον 87 σορούς, ενώ μόλις 32 ναύτες επέζησαν.
Η βύθιση αυτή θεωρείται δραματική κλιμάκωση του πολέμου ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν. Παρότι έγινε σε διεθνή ύδατα του Ινδικού Ωκεανού και εκτός της δικαιοδοσίας της Ινδίας, δημιουργεί μια δύσκολη κατάσταση για το Νέο Δελχί.
«Ο πόλεμος έφτασε μέχρι την πόρτα μας. Και αυτό δεν είναι καλό», λέει ο απόστρατος αντιναύαρχος Arun Kumar Singh.
Για ορισμένους αναλυτές, το περιστατικό έχει ευρύτερες συνέπειες για τη θέση της Ινδίας στην περιοχή.
Ο ειδικός σε στρατηγικά ζητήματα Brahma Chellaney έγραψε στο X ότι η βύθιση του ιρανικού πλοίου από τις ΗΠΑ στη «ναυτική γειτονιά» της Ινδίας είναι «κάτι περισσότερο από ένα επεισόδιο πολέμου», χαρακτηρίζοντάς την «στρατηγική αμηχανία» για το Νέο Δελχί.
«Βυθίζοντας ένα πλοίο που επέστρεφε από μια πολυεθνική άσκηση που διοργάνωσε η Ινδία, η Ουάσιγκτον ουσιαστικά μετέτρεψε τη ναυτική γειτονιά της Ινδίας σε ζώνη πολέμου, θέτοντας δύσκολα ερωτήματα για την επιρροή της στην ίδια της την περιοχή», έγραψε.
Μόλις λίγες ημέρες πριν καταστραφεί, το Dena ήταν φιλοξενούμενο του Ινδικού Ναυτικού.
Το πλοίο είχε ταξιδέψει στη Βισακαπατνάμ, μια μεγάλη παραθαλάσσια πόλη στην ανατολική ακτή της Ινδίας, για να συμμετάσχει στην International Fleet Review 2026 και στην άσκηση Milan, μια μεγάλη πολυεθνική ναυτική άσκηση που στόχο είχε να αναδείξει τον αυξανόμενο ρόλο της Ινδίας στη θάλασσα.
«Βασικός εταίρος ασφάλειας» στον Ινδικό Ωκεανό
Στις εκδηλώσεις συμμετείχαν 74 χώρες και 18 πολεμικά πλοία. Το Νέο Δελχί παρουσίασε την άσκηση ως απόδειξη της φιλοδοξίας του να γίνει ο «βασικός εταίρος ασφάλειας» στον Ινδικό Ωκεανό.
Σύμφωνα με τον Chellaney, τα πλοία που συμμετέχουν σε τέτοιες πολυεθνικές ασκήσεις συνήθως δεν μεταφέρουν πλήρη οπλισμό με πραγματικά πυρομαχικά, εκτός αν έχει προγραμματιστεί συγκεκριμένη άσκηση με πραγματικά πυρά.
Ο Singh, που είχε προσκληθεί στην εκδήλωση, θυμάται ότι είδε το πλοίο και τους Ιρανούς ναύτες στη Βισακαπατνάμ λίγες μέρες πριν αλλάξει η μοίρα τους.
«Είδα τα παιδιά να παρελαύνουν μπροστά μου», λέει για το ιρανικό πλήρωμα στην παρέλαση δίπλα στη θάλασσα, μόλις δέκα μέτρα μακριά. «Όλοι νέοι άνθρωποι. Λυπάμαι πολύ».
Όπως λέει, στις 21 Φεβρουαρίου τα πλοία που συμμετείχαν –μεταξύ τους και το ιρανικό– βγήκαν στη θάλασσα για τη φάση των ασκήσεων, που επρόκειτο να διαρκέσει μέχρι τις 25 Φεβρουαρίου.
«Το τι συνέβη μετά δεν είναι ξεκάθαρο: το πλοίο μπορεί να επέστρεψε στο λιμάνι ή να αποχώρησε μετά το τέλος των ασκήσεων. Σε κάθε περίπτωση, τα νερά όπου τελικά βυθίστηκε –ανοιχτά της πόλης Γκάλε στη Σρι Λάνκα– βρίσκονται μόλις δύο έως τρεις ημέρες πλεύσης από την ανατολική ακτή της Ινδίας», λέει. Το τι έκανε το πλοίο στο διάστημα των 10-12 ημερών που μεσολάβησε δεν είναι σαφές.
Ο Singh, που έχει διοικήσει υποβρύχια, πιστεύει ότι τα γεγονότα που οδήγησαν στην επίθεση ήταν πιθανότατα απλά.
Οι ΗΠΑ, σημειώνει, παρακολουθούν πλοία σε όλο τον κόσμο. «Θα ήξεραν ακριβώς πότε έφυγε το πλοίο και προς τα πού κατευθυνόταν». Σύμφωνα με αναλυτές, περίπου το ένα τέταρτο του στόλου των αμερικανικών υποβρυχίων –από τα 65-70 συνολικά– βρίσκεται κάθε στιγμή στη θάλασσα.
Σύμφωνα με το Ινδικό Ναυτικό, το ιρανικό πλοίο βρισκόταν περίπου 20 ναυτικά μίλια δυτικά της Γκάλε, σε περιοχή που ανήκει στη ζώνη έρευνας και διάσωσης της Σρι Λάνκα.
Τορπίλη με 300 κιλά εκρηκτικών
Η επίθεση φαίνεται ότι έγινε με μία τορπίλη Mark-48, ένα βαρύ όπλο που μεταφέρει περίπου 300 κιλά εκρηκτικών και μπορεί να κόψει ένα πλοίο στα δύο. Βίντεο δείχνει ότι το υποβρύχιο ίσως πυροβόλησε από απόσταση 3-4 χιλιομέτρων γύρω στις 05:30 το πρωί, τοπική ώρα.
Τα επόμενα λεπτά ήταν δραματικά.
Το πλοίο φέρεται να βυθίστηκε μέσα σε δύο έως τρία λεπτά, αφήνοντας ελάχιστο χρόνο για διάσωση. «Είναι θαύμα που πρόλαβαν να στείλουν σήμα κινδύνου», λέει ο Singh. Το σήμα έλαβε το Κέντρο Συντονισμού Θαλάσσιας Διάσωσης της Σρι Λάνκα στο Κολόμπο.
Σύμφωνα με το Ινδικό Ναυτικό, το σήμα κινδύνου καταγράφηκε τα ξημερώματα της 4ης Μαρτίου και ξεκίνησε αμέσως μια μεγάλη επιχείρηση έρευνας και διάσωσης.
Η Σρι Λάνκα άρχισε πρώτη τις επιχειρήσεις διάσωσης, ενώ αργότερα έσπευσε να βοηθήσει και η Ινδία.
Η Ινδία έστειλε αεροσκάφος θαλάσσιας περιπολίας μεγάλων αποστάσεων για να βοηθήσει στις έρευνες και είχε σε ετοιμότητα και δεύτερο αεροσκάφος με σωσίβιες σχεδίες που μπορούν να ριχτούν από αέρα.
Ένα πολεμικό πλοίο που ήδη βρισκόταν κοντά στην περιοχή έφτασε εκεί αργά το απόγευμα, ενώ ένα ακόμη πλοίο που απέπλευσε από το ινδικό λιμάνι Κότσι συνεχίζει να ερευνά τα νερά για επιζώντες και συντρίμμια.
Ειδικοί στο διεθνές δίκαιο επισημαίνουν ότι ένας τέτοιος τορπιλισμός εγείρει σοβαρά νομικά ζητήματα. Η επίθεση εναντίον πολεμικού πλοίου σε διεθνή ύδατα, χωρίς προειδοποίηση και εκτός αναγνωρισμένης εμπόλεμης ζώνης, μπορεί να θεωρηθεί παραβίαση του διεθνούς δικαίου, του δικαίου της θάλασσας και των κανόνων που διέπουν τις ένοπλες συγκρούσεις στη θάλασσα.
Υπό αυτό το πρίσμα, αρκετοί αναλυτές και νομικοί χαρακτηρίζουν την ενέργεια ως πιθανό έγκλημα πολέμου, το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διεθνούς έρευνας και λογοδοσίας.
