20
loading

Η συζήτηση για ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα που θα κατανέμει αναλογικά τα βάρη μεταξύ των εισοδηματικών τάξεων είναι διαχρονική, όταν μιλάμε όμως για το πώς πρέπει να φορολογείς τους ευκατάστατους αστούς, η κουβέντα επιστρέφει αναγκαστικά στην αρχαία Ελλάδα.

Εκεί δηλαδή που ίσχυε μια προωθημένη και ηθική φορολόγηση που κινητοποιούσε την άρχουσα τάξη να αποζητά μεγαλύτερη φορολογία και να απορρίπτει κάθε έννοια φοροδιαφυγής.

Αυτός ήταν ίσως ο πλέον αξιοθαύμαστος μηχανισμός της αρχαίας ελληνικής οικονομίας, πως η φορολογία βασιζόταν σε εκείνους που μπορούσαν πράγματι να τη σηκώσουν. Και το έκαναν περισσότερο εθελοντικά παρά από νομική υποχρέωση, θέλοντας να καλύψουν ακόμα και δαπάνες που δεν ήταν καθόλου υποχρεωμένοι να κάνουν.

Μπορεί όλα αυτά να μοιάζουν σενάρια επιστημονικής φαντασίας, υπήρξε όμως τουλάχιστον μία κοινωνία όπου η φορολόγηση βασιζόταν στην επιθυμία του ανθρώπου να κάνει το χρέος του στην κοινωνία. Και να το κάνει χωρίς να επεμβαίνει η γραφειοκρατία ή ο νόμος.

Βλέπετε οι πρόγονοί μας φρόντισαν να συνδέσουν δαιμόνια τη φορολόγηση με την ηθική: η ελευθερία ή ο δεσποτισμός μιας κοινωνίας, η δημοκρατία ή η τυραννία μπορούσαν κάλλιστα να μετρηθούν στη βάση του ισχύοντος φορολογικού συστήματος. Όλα αυτά θέλουν βέβαια μια μικρή ανάλυση, καθώς το σύστημά τους ήταν θαυμαστό όχι για τον τρόπο που φορολογούσαν, αλλά αντιθέτως για τον τρόπο που δεν φορολογούσαν!

Η φορολογία εισοδήματος ήταν ανήκουστη στην αρχαία Αθήνα -το ιδεαλιστικό πρότυπο της κοινωνίας των αρχαίων Ελλήνων-, καθώς λογιζόταν ασυμβίβαστη με την ίδια την έννοια του ελεύθερου πολίτη: κανείς δεν μπορούσε να σου πάρει ό,τι είχες βγάλει με τον κόπο σου, είτε μιλάμε για περιουσία είτε για εργασία. Φόρους πλήρωναν μόνο οι μέτοικοι και οι ξένοι, ποτέ οι πολίτες, μιας και η άμεση φορολογία δεν ήταν ο ενδεδειγμένος τρόπος για να μοιραστεί ένα τμήμα του πλούτου των μεγαλοαστών στον υπόλοιπο κόσμο.

Αυτό γινόταν με μια ολότελα εθελοντική εναλλακτική: τη λειτουργία…

Μικρή εισαγωγή στην αρχαία ελληνική οικονομία

«Λειτουργία» καλούνταν στην αρχαία Αθήνα η δαπάνη στην οποία υποβάλλονταν με εντολή της πολιτείας ή εθελοντικά οι πλούσιοι πολίτες για να προσφέρουν υπηρεσία στην πόλη ή τον λαό. Σήμαινε κάτι σαν «δημόσια υπηρεσία», μια χορηγία καλά εδραιωμένη στο φαντασιακό των Αθηναίων περί ηθικής και πολιτικής υποχρέωσης.

Ο Αριστοτέλης ανέπτυξε περαιτέρω αυτό το θέμα, καθώς ο ιδανικός πολίτης για τον πάνσοφο του αρχαίου κόσμου ήταν αυτός που έδινε τεράστια ποσά στην κοινότητα. Αυτός ήταν ο πραγματικός πλούτος, να κάνεις το καλό, όπως μας λέει στη «Ρητορική» του, να δίνεις λεφτά και δώρα και να βοηθάς τους άλλους να συνεχίζουν να υπάρχουν.

Στην ίδια κοινωνική ευθύνη του ευκατάστατου πολίτη πίστευε ακράδαντα και ο πατέρας της ιατρικής Ιπποκράτης, συμβουλεύοντας τους γιατρούς να παρέχουν κάποιες φορές τις υπηρεσίες τους δωρεάν, καθώς η χορηγία ισοδυναμούσε γι’ αυτόν με ευδαιμονία.

Να σημειώσουμε βέβαια εδώ πως ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός δεν ήταν στατικός ή ομοιογενής, καθώς κάλυψε μια περίοδο από το 770-30 π.Χ. χονδρικά με ραγδαίες οικονομικές, πολιτισμικές και πολιτικές μεταβολές. Παρά το γεγονός ότι δεν είναι όλα γνωστά για την οικονομική άνθιση των Ελλήνων («αίνιγμα» επιμένει να την αποκαλεί μια γραμμή ιστορικής σκέψης), η ισχυρή οικονομία διαδραμάτισε αναμφίβολα καθοριστικό ρόλο στην επέκταση και την επιρροή της Ελλάδας στον υπόλοιπο κόσμο.

Ξέρουμε πάντως πως οι Έλληνες δεν είχαν κεντρική οικονομία (σχεδιασμένη οικονομία) με τη σύγχρονη έννοια του όρου, όπου οι αποφάσεις παίρνονται με βάση τη βούληση του κράτους. Τι είδους οικονομία ήταν, αυτό συνεχίζει να αποτελεί θέμα διαμάχης μεταξύ ιστορικών και οικονομολόγων, καθώς άλλοι την αποκαλούν «πρωτόγονη» και άλλη «προωθημένη». Ίσως έφταιγε το γεγονός ότι οι πρόγονοί μας δεν την είχαν αναλύσει τόσο όσο άλλα επιστημονικά πεδία.

Όταν ωστόσο η Αθήνα έπρεπε να χρηματοδοτήσει τις κρατικές της δαπάνες με δικά της μέσα, ήξερε ακριβώς πού έπρεπε να κοιτάξει…

Το ανατρεπτικό φορολογικό σύστημα της Αθήνας

Όταν η Αθήνα χρειαζόταν βελτιώσεις στις υποδομές της, μια νέα γέφυρα για παράδειγμα, ή ήθελε να διοργανώσει κάποια υπέρλαμπρη τελετή, τότε καλούσε τους αριστοκράτες. Οι οποίοι έπρεπε όχι μόνο να χρηματοδοτήσουν το έργο, αλλά και να το αποπερατώσουν ως εργολάβοι, καθώς ήταν στην αποκλειστική τους ευθύνη η επίβλεψη της προόδου του έργου και η ολοκλήρωσή του.

Η λογική εδώ ήταν πως ο πλούσιος όφειλε να επωμιστεί το βάρος των δημόσιων εξόδων, δεδομένης της άνισης κατανομής του πλούτου που απολάμβανε. Οι συνεισφορές όμως δεν ήταν επιβεβλημένες με νόμους, ούτε και δέσμευε κάτι τον πλούσιο να το κάνει. Το μόνο που τον ανάγκαζε ήταν η συνείδησή του ως πολίτη και η παράδοση που είχε κληρονομήσει.

Αυτό ήταν το εκπληκτικό χαρακτηριστικό της λειτουργίας, πως το κίνητρο ήταν η πραγματική φιλανθρωπία, αυτή η ακραιφνής αγαθοεργία, η γνήσια αίσθηση του δημόσιου καθήκοντος. Που συνδεόταν με υψηλά ιδανικά όπως η τιμή και το κύρος. Αν η λειτουργία εκτελούνταν ως όφειλε, αυτό ανύψωνε τον ευεργέτη στα μάτια των συμπολιτών του.

Υπήρχε όμως και μια μικρή «βοήθεια» εδώ, ένα εξτρά προσωπικό κίνητρο αν θέλετε. Ενώ δηλαδή στα πρώτα χρόνια του ελληνικού πολιτισμού ήρωες γίνονταν αποκλειστικά οι ατρόμητοι πολεμιστές, στα χρυσά χρόνια της Αθήνας το ίδιο καθεστώς απονεμόταν και σε όσους χορηγούσαν λειτουργίες. Καθώς ήταν υποτίθεται η ίδια ανάγκη προστασίας των συμπολιτών τους που τους κινητοποιούσε.

Το αποτέλεσμα αυτού του δαιμόνιου τεχνάσματος είναι να σφυρηλατεί πολίτες με έφεση να δίνουν πολλά περισσότερα από όσα τους ζητούνταν. Ακόμα και 3-4 φορές παραπάνω δηλαδή! Απορρίπτοντας ταυτοχρόνως και μετά βδελυγμίας τη φοροδιαφυγή, που εδώ ενσαρκωνόταν με τη μορφή του δεν θέλω να προσφέρω τίποτα στην κοινωνία.

Τα λαμπρά Παναθήναια, ας πούμε, ήταν εξολοκλήρου χρηματοδοτούμενα από τους πλούσιους Αθηναίους, όπως ήταν και τα Διονύσια. Υπήρχαν οι χορηγίες, χρηματοδότηση ομάδων χορού για τις γιορτές, κάτι που έφερνε μεγάλη τιμή στον πλούσιο (ακόμα και αγάλματα στήνονταν προς τιμή των χορηγών), πόσο μάλλον όταν κέρδιζε η ομάδα του.

Πολλά ακόμα είδη λειτουργίας σκάρωσαν οι Αθηναίοι για να δώσουν τη δυνατότητα τους έχοντες και κατέχοντες να κάνουν το χρέος τους ως πολίτες, μεταξύ αυτών η γυμνασιαρχία, η τριηραρχία, η εστίαση κ.ά.

Η ίδια η Ποικίλη Στοά των Αθηνών (Πεισιανάκτειος), εκεί που δίδασκαν οι στωικοί, ήταν όχι μόνο αποτέλεσμα λειτουργίας, αλλά και δημόσιου διαγωνισμού για την κατασκευή της, καθώς όλοι ήθελαν το όνομά τους να συνδεθεί με το σπουδαίο έργο. Τελικά συνδέθηκε με τον γαμπρό του Κίμωνα, Πεισιάνακτα. Αλλά και πολλά έργα της Ακρόπολης, πιθανότατα και ο ίδιος ο Παρθενώνας, χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο της λειτουργίας.

Η πιο πρεστιζάτη πάντως λειτουργία, αυτή που κάθε πλούσιος που σεβόταν τον εαυτό του ήθελε όσο τίποτα μιας και ήταν η ακριβότερη, δεν ήταν άλλη από την τριηραρχία, την υποχρέωση δηλαδή να κατασκευάσεις, να εξοπλίσεις και να συντηρείς μια πολεμική τριήρη. Ο περιβόητα ισχυρός αθηναϊκός στόλος είχε πολλές λειτουργίες στην καρδιά του. Ο χορηγός μπορούσε ακόμα και να αναλάβει τη διοίκηση του πλοίου σε καιρό πολέμου, αν και οι πιο φρόνιμοι αριστοκράτες το άφηναν αυτό στους ειδικούς.

Ο αριθμός των αθηναίων λειτουργών δεν τυγχάνει καθολικής συναίνεσης, κυμαίνονταν πάντως κάπου μεταξύ 300-1.200, ανάλογα με την εποχή και το αν μιλούσαμε για καιρό ειρήνης, μιας και στον πόλεμο οι λειτουργοί αυξάνονταν εκθετικά. Και ήταν αυτοί που χρηματοδοτούσαν τη μερίδα του λέοντος των κρατικών δαπανών, πληρώνοντας τη συντριπτική πλειονότητα των φόρων χωρίς να δίνουν μία στο κράτος.

Παρά τον εθελοντικό ρόλο της τάξης των λειτουργών, σε καιρούς χαλεπούς η πολιτεία υποχρέωνε κάποιους να χρηματοδοτήσουν έργα μέσω του θεσμού της εισφοράς, ποτέ όμως το ίδιο πρόσωπο διαδοχικά. Σε περιόδους πολέμου μάλιστα, όπως στον Πελοποννησιακό, κάθε αθηναίος πολίτης υποχρεώθηκε να δώσει όσα σήκωνε η τσέπη του για τον στρατιωτικό εξοπλισμό της πόλης-κράτους.

Δεν έλειπαν ωστόσο και οι επιτήδειοι που εκμεταλλεύονταν τον θεσμό της λειτουργίας για προσωπικό πολιτικό όφελος. Ακόμα και τον Περικλή κατηγόρησαν οι εχθροί του για κάτι τέτοιο, πως νεαρός ακόμα (πριν γίνει στρατηγός) χρηματοδότησε τους «Πέρσες» του Αισχύλου στα Μεγάλα Διονύσια για να γίνει γνωστός ως ευεργέτης. Όπως έκανε και ο πολιτικός του αντίπαλος Κίμωνας, εξασφαλίζοντας την εύνοια πολλών.

Αφήνοντας κατά μέρος τις αναποδιές αυτές, η λειτουργία ήταν εν πολλοίς εθελοντικός θεσμός και όποιος δεν ήθελε να κάνει τα οφειλόμενα φλέρταρε επικινδύνως με τη δημόσια περιφρόνηση. Την ίδια στιγμή, ίσχυε και η αντίδοση, όταν ο πολίτης δεν ήθελε να εκτελέσει μια δυσανάλογα μεγάλη για την οικονομική του επιφάνεια λειτουργία δηλαδή και υποδείκνυε κάποιον πιο πλούσιο απ’ αυτόν για να την επωμιστεί.

Εδώ ο νόμος ήταν σαφής: ο δεύτερος ή θα χρηματοδοτούσε το έργο ή θα αντάλλαζε περιουσίες με τον πρώτο, αποδεικνύοντας στην πράξη πως ήταν φτωχότερος και άρα ακατάλληλος να επιτελέσει τη λειτουργία! Αυτός ήταν άλλος ένας δαιμόνιος τρόπος καθορισμού του πραγματικού πλούτου κάποιου, σε αντίθεση δηλαδή με την κατά δήλωσή του οικονομική του κατάσταση.

Αυτή ήταν η ομορφιά του συστήματος της έμμεσης φορολογίας που ονομάστηκε «λειτουργία», ότι τα ανώτερα εισοδηματικά στρώματα επωμίζονταν τα βάρη του λαού χωρίς να τους το ζητά κάποιος. Πέρα από τη συνείδησή τους δηλαδή. Χωρίς εμπλοκή της κεντρικής διοίκησης και της γραφειοκρατίας.

Κι όλα πήγαιναν τις περισσότερες φορές καλά γιατί αυτό που διακυβευόταν δεν ήταν τα λεφτά, αλλά η τιμή και η υπόληψη του πολίτη…

ΚΑΝΤΕ LIKE ΤΟ NEWSBEAST.GR

20
σχόλια
  1. avatar garifaliampakola

    Κι εμείς οί Νεοέλληνες αυτή ακριβώς την αίσθηση τού καθήκοντος έχουμε απέναντι στην πολιτεία,από τούς πολιτικούς μέχρι τον τελευταίο πολίτη

  2. avatar Δημήτρης Μπίτζιος

    ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ. ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΣΤΟΝ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟ (καλόν είναι να αναφέρεται το όνομά του) .

  3. avatar γιάννης λύρας

    Κάτι επίκαιρο του Σουρή, σε σχέση με την εποχή των αρχαίων, όπου παρά το γεγονός της γέννησης της λέξης ''Δημοκρατία'', σήμερα μόνο δημοκρατία δεν υπάρχει. Πληρώνουν μόνον οι φτωχοί και όνομα κάνουν οι πλούσιοι κι αδιάφοροι για τη χώρα τους. Ιδού λοιπόν τα παράπονα φαντάρου, έξωθεν οικίας κάθε χάρου, που εφορμά κι αρπάζει τα του βίου του, λησμονώντας τα της φτώχειας τούτου κλήρου του.

    Παράπονα Φαντάρου

    Μὲς ᾿στὸ παλάτι γίνεται χορός,
    κι᾿ ἐγὼ ἀπ᾿ ἔξω στέκομαι φρουρός.
    Μιὰ ὥρα, τριγυρίζω ἐδῶ πέρα,
    κι᾿ ἐγὼ θαρρῶ πὼς εἶμαι ὅλη ᾿μέρα.

    Γιᾶ σᾶς ὁποὺ πηδᾶτε ῾στὸ χορό,
    περνοῦνε καὶ οἱ ὥρες στὸ φτερό.
    Γιὰ τὸ φτωχὸ φαντάρο ποὺ φυλάγει,
    θαρρεῖς πὼς καὶ ἡ ὥρα πίσω ᾿πάγει.

    Στὸν πόλεμο σὰν εἶσαι καὶ νὰ κρυώνῃς,
    καθόλου δὲν σὲ μέλλει, δὲν θυμώνεις.
    Μὰ νὰ χορεύῃ ὅλη ἡ Ἑλλάς,
    καὶ σὺ μὲ τόσο κρύο νὰ φυλᾷς;

    Ὄρσε λοιπὸν εἰς ὅλο τὸ ντουνιᾶ,
    τὸν ἄδικο, τὸν ψεύτη, τὸν φονιᾶ.
    Ἄλλος νὰ τρώῃ κόταις καὶ καπόνια,
    καὶ νἄχῃ κάθε ᾿λίγο καὶ γαλόνια.

    Καὶ ἄλλος μὲς στὴν νύκτα νὰ παγώνη,
    χωρὶς νὰ πιῇ κρασὶ μισὸ γαλόνι!
    Ἂς ἤμουν δυνατὸς σὰν τὸν Σαμψῶνα,
    ν᾿ ἀγκάλιαζα ἐκείνη τὴν κολῶνα!

    Νὰ γκρεμνισθοῦν κορώνες καὶ παλάτια,
    κι᾿ εὐθὺς ἂς ἐγινόμουνα κομμάτια.
    Χορεύετε καὶ πίνετε καὶ τρῶτε,
    κομψοί μου γαλονάδες καὶ ἱππόται.

    Καθόλου τὰ καλά σας δὲν ζηλεύω,
    καὶ οὔτε νύφες πλούσιες γυρεύω.
    Ἐγὼ μιὰ μόνο ἔχω συλλογή,
    πότε θὲ νὰ φωνάξω -Ἀλλ... αγή!

    1. avatar Ιππoλύτη

      Εξαιρετική επιλογή!

  4. avatar ΑΡΧΑΙΟΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ

    ΚΑΙ ΒΕΒΑΙΩΣ ΟΥΤΕ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΔΟΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ ΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΑΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΧΩΡΙΣ ΚΟΣΤΟΣ ΣΤΗΝ "ΙΔΑΝΙΚΗ" ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ

    1. avatar Μάριος Αφρικανός

      Για να είμαστε δίκαιοι το κείμενο δε λέει κάπου (αν δε μου ξέφυγε) ότι η αρχαία ελλάδα, ή πιο σωστά η συγκεκριμένη περίπτωση που περιγράφεται, είναι το ιδανικό. Ένα απλό παράδειγμα ανέφερε, που θεωρώ μάλιστα ότι προσαρμοσμένο στις συνθήκες θα μπορούσε να δώσει καλές ιδέες και σήμερα, που προφανώς οι συνθήκες διαφέρουν πολύ. Η ύπαρξη των δούλων δεν αναφέρεται μάλλον επειδή δεν έχει σχέση με τα υπόλοιπα που αναφέρει. Και δεν επηρέαζε τον τρόπο "φορολογίας" - παρότι προφανώς επηρέαζε το πώς αποκτούσαν πλούτο, αλλά αυτό όντως ήταν ενταγμένο στη λογική του αρχαίου κόσμου γενικότερα

      1. avatar Ellraiser

        Οπως ανεφερα ο δουλος δεν ειναι μια συγκεκριμενη εννοια. εχει παρακλαδια και εφαρμογες.
        Πχ. Στην αρχαια Ελλαδα μπορουσε να εχει περιουσια και να την εξαγοραση ('ελευθερια'). Επισης υπηρχαν πληρωμες σε δουλους. πχ.Δουλοι απο πολεμους που εβλαψαν. Δουλοι που ειχαν εκτασεις αγροτικες.
        Απλα ελειπαν καποια δικαιωματα του πολιτη της Δημοκρατιας αλλα υπηρχε τροπος να τα αποκτηση.
        Δεν εχει καμμια σχεση με των Ρωμαιων, Αμερικανων κλπ.
        Μην τσουβαλιαζουμε την εννοια.

    2. avatar Ellraiser

      Μην μπρερδευεις τους δουλους της Αμερικης με την αρχαια Ελλαδα ειναι τεραστιο σφαλμα και τσουβαλιασμα.
      Αλλωστε υπαρχη συντριπτικη μεριδα πολιτισμενων δουλων της συνχρονης εποχης.
      Υπαλληλοι πχ. λογω αναγκης στα αφεντικα τους.
      Να μια συνχρονη εκδοχη δουλικοτητας με την ψευδαισθηση της ελευθεριας.
      https://www.newsbeast.gr/weekend/arthro/4163863/i-zoi-kai-o-thanatos-sti-chora-me-tis-68-ores-ergasias-tin-evdomada

    3. avatar Λευτέρης1983

      Χωρίς δούλους δεν κάνεις τίποτα, όλοι οι αρχαίοι πολιτισμοί έτσι άκμασαν με την βοήθεια των δούλων. Και σε αυτούς τους πολιτισμούς φυσικά ανήκει και ο αρχαιοελληνικός.

  5. avatar Ellraiser

    Οπως και το οτι δεν γνωριζουμε πραγματικα τι εστι δημοκρατια.
    Το προτυπο που βιωνουμε ειναι ενα μινι συστημα Λουδοβικου οπου θα καταληξουμε να τρωμε ποντικια και στο 'παλατι' ξοδευουν τον χρυσο με το φτυαρι σε ενα σωρο βλακειες χωρις ελενχο.
    Ποση αγνοια και μετα αποδοχη (στην αρχη χτυπιομαστε αλλα μετα το συνηθιζουμε και απαιτουμε να το κανουν ολοι) ενα σωρο αδικων μετρων και φορολογιας.
    π.χ.
    ΦΠΑ ενας αισχρος αδικος φορος για να κλεψει τον τελευταιο καταναλωτη (που δεν συμμετεχει καθολου στην παραγωγη του προϊοντος).
    ΕΝΦΙΑ μετα απο πλειαδα φορων απο το χτισιμο μεχρι τις μεταβιβασεις ηρθε και μονιμοποιηθηκε επειδη τολμησες να βαλης ενα κεραμιδι πανω απο το κεφαλι σου.
    Και εχουμε τους πολιτικους που το μονο που ξερουν ειναι να αντλουν δανεια αφου εχουν τους μονιμους βλακες που τα πληρωνουν σε ενα κρατος με κακη διαχειρηση και κορυφαια διαφθορα.
    Ο νομος λεει οτι οσο περισσοτερο αυξανεις την φορολογια και περιοριζεις τις κοινωνικες παροχες η τα συμβολαια κρατους-πολιτη τοσο σταδιακα λιγοτερα θα εισπρατεις μεταφεροντας το ελλειμα παντα στους εχοντες (δεν εννοω φυσικα του πλουσιους).
    Οπου ειναι απολυτα σιγουρο οτι θα ερθει η καταρρευση και η γκιλοτινα απλα ειναι θεμα χρονου.
    Η αυταπατη της αναπτυξης με αυτα τα αισχρα αντιεπαγγελματικα μετρα.
    Ειναι τρελλα να κανης το ιδιο πραγμα ξανα και ξανα και καθε φορα να περιμενης διαφορετικο αποτελεσμα. !!!!!

  6. avatar πριγκιπισσα φρου φρου

    Ένα απ' τα δύο συμβαίνει: Ή γίναμε η επιτομή της απόλυτης μεταλλαξης ανά τους αιώνες ή είναι απλή συνωνυμία με την τωρινή Ελλάδα

  7. avatar ΕΛΛΑΣ ΕΛΛΑΣ ΜΠΟΥΜΠΟΥΚΟ ΣΑΜΑΡΑΣ

    απλα χωρις να διαβασω το αρθρο για να το ξεκαθαριζουμε μια και καλη
    1.ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΟΤΑΝ ΓΡΑΦΟΥΜΕ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΝΟΟΥΜΕ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Η ΜΗΠΩΣ ΤΑ ΕΚΤΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΤΑ ΠΕΤΑΜΕ ΣΤΟΝ ΚΑΙΑΔΑ ΤΩΝ ΟΥΝΩΝ ??
    2, ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ Η ΘΗΤΕΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ ΚΙΑΛΛΑ 50 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ 50 ΜΕΤΑ
    Αν βρω χρονο και διαβασω το κειμενο ισως επανελθω
    Μνημειωδεις οι λοβιτουρες και οι κλοπες δημοσιου χρηματος ακομη και στον χρυσο αιωνα περικλη.
    μνημειωδεις οι βουτες προκειμενου για δημοσια εργα ακομη και στη περιπτωση του παρθενωνα
    μνημειωδεις οι ληστρικες-απανθρωπες-ανθελληνικες μεθοδοι αφαιμαξης πλουτου απο τιςυποτελεις στηναθηνα πολεις...τη μηλο πχ την εξαφανισαν απ το χαρτη κιοσους δεν κατεσφαξαν τους πουλησαν
    μνημειωδης η κτηνωδια και ο ''μανταμ σουσισμος''επιδειξιομανια των πλουσιων αθηναιων... φτιαχναν και τοτε μεταπολεμικες ''σομόν''' βιλαρες ενω οι συμπολιτες πενονταν....
    τυφλα ναχει το φρικιμπουκ και τα λοιπα διεξοδα επιδειξης των διποδων του 21ου μΧ αιωνα..
    αν μπορεσω θα επανελθω... με το αρχαιο κλέος.....
    γραψε μας και τιγινοταν εκτος αθηνας καμια φορα ρε μπηστ

  8. avatar xn

    Απέυθείας χρηματοδότηση, χωρίς εμπλοκή του κράτους. Προκαλώ όποιον θέλει να χρηματοδότησει την κατασκευή δημοσίου έργου, τα προσχώματα απο το ελληνικό κράτος είναι τέτοια που αποθαρύνει τις δωρεές. Το κράτος απαιτεί πολίτες όμηρους, όμηρους πολιτικών και αποφάσεων ώστε να μπορούν αυτοί που παίρνουν αποφάσεις να μας έχουν αιχμάλωτους. Δεν υπάρχει ενδιαφέρον για ισονομία, ίσοτητα, διάκριση και αριστεία, βασικά συστατικά του αρχαίου πολιτισμού. Τώρα κατασκευάζουμε ανδρείκελα, μη σκεπτόμενα, περιορισμένης γνώσης, εύκολα προς ελέγχο. Λυπάμαι για την πορεία μας εώς τώρα και πολύ φοβάμαι αυτό που δημιουργείτε για την συνέχεια. Έμεινε μόνο η αρχαία ιστορία.

  9. avatar ΜΗΧΑΝΟΒΙΟΣ

    απλα απο τοτε μεχρι σημερα ο τοπος αυτος που λεγεται αθηνα η καποιο αλλο μερος, επαψε να γεννα και να θρεφει ανθρωπους με αθηναική η ελληνικη νοοτροπια. γιατι απλα δεν υπαρχουν πλεον αθηναιοι η ελληνες εν γενει, και αυτοι που ζουν σε αυτον τον τοπο ειναι οι περισοτεροι [...] απο αλλες φυλες.

  10. avatar Αλε

    Δηλαδή σαν ο κάθε εφοπλιστής να φτιάξει μια φρεγάτα και να την κάνει δωρεά στο κράτος αναλαμβάνοντας και τη λειτουργία της...

  11. avatar Ελλάς 2018

    ΑλβανοΤσιπρας:
    -Οι 10000 θέσεις των παπάδων που παύουν να πληρώνονται άμεσα απο το κράτος, θα καλυφθούν (..απο κομματόσκυλα) σύμφωνα με τις.. "ανάγκες" μας!
    -Οι πλούσιοι δε θεωρούνται πολίτες.. ειναι καβατζωμενοι απο τη κυβέρνηση κ ουσιαστικά όχι μονο δε πληρώνουν μια, αλλα το κονομάνε κιόλας.
    -Φόρους θα πληρώνουν όλοι οι.. υπόλοιποι (..οι φτωχοί δλδ), πλην των λαθροεποίκων ξένων. Αντιθέτως η φτωχολογιά θα πληρώνει διαμονή, σίτιση κ μισθό σε αυτούς!
    (Για όσους δε γνωρίζουν, ΣΥΝΤΟΜΑ, σταματά η επιδότηση της ΕΕ για τους λαθροεποίκους. Το κάθε κράτος υποχρεουτε να καλύπτει το ίδιο τετοια έξοδα. Για ποιον χτυπά η καμπάνα οέο; Ποια ειναι η ευρωπαϊκή λαθροαποικία;;)

  12. avatar Αντικρατιστής

    Ο ιδιωτικός τομέας δηλαδή, χωρίς την εμπλοκή του κράτους, έκανε την αρχαία Ελλάδα να μεγαλουργεί!

    1. avatar pmyt75

      Με μία σημαντική διαφορά: Ένας ιδιωτικός τομέας που ΠΛΗΡΩΝΕ αυτά που του αναλογούσαν, χωρίς να έχει εξαφανίσει τον πλούτο του σε φορολογικούς παραδείσους.

      1. avatar pvran

        Το γεγονός αυτό πρέπει να το δείς ως αποτέλεσμα των κινήσεων του κράτους και όχι ως επιλογή του ιδιωτικού τομέα. Αν το κράτος έλεγε π.χ. εσυ αλυσίδα σουπερ μαρκετ, αναλαμβάνεις την λειτουργία του χαμόγελου του παιδιού και καθαρίσαμε (μια κίνηση που και συμφέρουσα οικονομικά είναι και εξασφαλίζει οτι τα λεφτά δεν πάνε σε κάποια τσέπη ή καποια τρύπα) να εισαι σίγουρος οτι τωρα θα ήταν μεγαλύτερο απο την unisef...

      2. avatar ΠΡΟΔΟΤΗΣ

        Πληρωνε αυτά που του αναλογουσαν επειδή πηγαιναν τα λεφτά εκεί που έπρεπε.
        Έτσι ο τοπος του ηταν φορολογικος παραδεισος.

Παρακαλούμε περιμένετε ...