Ο καρκίνος δεν είναι ποτέ «δίκαιος», όμως ο τρόπος που τρώμε μπορεί να γείρει λίγο την πλάστιγγα υπέρ μας, όπως εξηγεί ο ογκολόγος Mikkael Sekeres, επικεφαλής αιματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι. Δεν υπάρχουν «μαγικές» τροφές που εγγυώνται ότι δεν θα νοσήσουμε ποτέ από καρκίνο, αλλά ένα σταθερό διατροφικό μοτίβο, με έμφαση στα φυτικά τρόφιμα και λιγότερο σε κόκκινο κρέας και ζάχαρη σε υγρή μορφή, μπορεί να μειώσει ουσιαστικά τον κίνδυνο.
Ο ογκολόγος εξηγεί ότι η πρόληψη ξεκινά από τα βασικά: περισσότερα φρούτα και λαχανικά καθημερινά, προτίμηση στα προϊόντα ολικής άλεσης, δραστικό περιορισμό στο κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας, και κόψιμο των ζαχαρούχων ροφημάτων. Τονίζει επίσης ότι πολλοί ασθενείς του ρωτούν «τι να τρώω για να μην πάθω καρκίνο», και η απάντηση, αν και δεν προσφέρει απόλυτη προστασία, είναι σαφής: μικρές, διατηρήσιμες αλλαγές στο πιάτο μας, μέρα με τη μέρα.
Όταν ο ογκολόγος βάζει στο πιάτο του την πρόληψη του καρκίνου
Σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει, οι μέσοι Αμερικανοί τρώνε λίγο πάνω από ένα φλιτζάνι φρούτα και λαχανικά ανά 1.000 θερμίδες – πολύ λιγότερο από ό,τι προτείνουν οι νέες οδηγίες του αμερικανικού Υπουργείου Γεωργίας, που μιλούν για τρεις μερίδες λαχανικών και δύο φρούτων την ημέρα. Ο ίδιος ο ογκολόγος στοχεύει σε τουλάχιστον δύο φλιτζάνια φρούτα και δύο λαχανικά καθημερινά, συνδέοντας αυτή την επιλογή με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου αλλά και καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Μεγάλη ανάλυση ερευνών σε πάνω από 27.000 ανθρώπους έδειξε ότι η υψηλή κατανάλωση σταυρανθών λαχανικών – όπως λάχανο, κουνουπίδι, μπρόκολο, λαχανάκια Βρυξελλών και φύλλα γογγυλιού – σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο για τουλάχιστον έξι μορφές καρκίνου, ανάμεσά τους στόμα, λάρυγγα, οισοφάγο, παχύ έντερο, ενδομήτριο και ωοθήκες. Αντίστοιχα, υψηλή κατανάλωση φρούτων, ιδιαίτερα εσπεριδοειδών, μήλων και ντομάτας, συνδέθηκε με χαμηλότερη πιθανότητα καρκίνου σε διάφορα σημεία του πεπτικού και του λεμφικού συστήματος.
Τι κόβει ο ογκολόγος για να «κόψει δρόμο» στον καρκίνο
Κεντρικό ρόλο στη στρατηγική κατά του καρκίνου, όπως την περιγράφει ο ογκολόγος, έχουν και τα δημητριακά ολικής άλεσης, όπως το καστανό ρύζι, η βρόμη, η κινόα και το αλεύρι ολικής. Μελέτες δείχνουν ότι περίπου 30 γραμμάρια ολικής άλεσης την ημέρα (1/4–1/3 φλιτζανιού) μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου κατά περίπου 30%, ενώ τρεις μερίδες ημερησίως συνδέονται με 6% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιοδήποτε καρκίνο.
Στην άλλη πλευρά της ζυγαριάς, πάνω από 800 επιστημονικές εργασίες έχουν εξετάσει τη σχέση κατανάλωσης κρέατος και καρκίνου, δείχνοντας ότι όσο αυξάνεται το κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας, τόσο αυξάνεται και ο κίνδυνος. Για κάθε 100 γραμμάρια κόκκινου κρέατος την ημέρα, ο κίνδυνος καρκίνου του παχέος εντέρου ανεβαίνει κατά 17%, ενώ 50 γραμμάρια επεξεργασμένου κρέατος καθημερινά συνδέονται με 18% υψηλότερο ρίσκο· ταυτόχρονα υπάρχουν ενδείξεις σύνδεσης με καρκίνο παγκρέατος, προστάτη, στομάχου αλλά και αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του μαστού. Ο ίδιος ο ογκολόγος περιορίζει το κόκκινο κρέας σε μία–δύο φορές την εβδομάδα, αποφεύγει σχεδόν τελείως τα fast food και λέει «όχι» σε μπέικον, λουκάνικα, ζαμπόν και λοιπά αλλαντικά.
Ο ογκολόγος ξεκαθαρίζει τον μύθο «η ζάχαρη ταΐζει τον καρκίνο»
Ένας από τους πιο διαδεδομένους φόβους που συναντά ο ογκολόγος είναι ότι «η ζάχαρη τρέφει τον καρκίνο», κάτι που διαψεύδουν μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες για τη συνολική πρόσληψη σακχάρων και τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Έρευνες στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία δείχνουν ότι η υψηλή πρόσληψη σακχαρόζης ή φρουκτόζης από στερεά τρόφιμα δεν συνδέεται άμεσα με μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης αυτού του καρκίνου, γεγονός που οδηγεί τον γιατρό στο συμπέρασμα ότι η δαιμονοποίηση κάθε μορφής ζάχαρης είναι υπερβολική, σύμφωνα με τη Washington Post.
Ωστόσο, προειδοποιεί ότι άλλη εικόνα εμφανίζεται όταν η ζάχαρη καταναλώνεται σε υγρή μορφή: σε μελέτη περίπου 7.500 ανθρώπων, όσοι έπαιρναν περισσότερη υγρή φρουκτόζη ή γλυκόζη (π.χ. από αναψυκτικά ή χυμούς) είχαν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης και θανάτου από καρκίνο, με έως και 75% υψηλότερη πιθανότητα θανάτου σε όσους κατανάλωναν πολλή υγρή φρουκτόζη από χυμούς φρούτων. Αν και τα δεδομένα δεν αποδεικνύουν αιτιότητα, ο ογκολόγος έχει επιλέξει να κόψει εντελώς τα ζαχαρούχα ροφήματα και να αφήνει τα γλυκά για περιστασιακές απολαύσεις, εκτιμώντας ότι αυτό είναι ένα απλό βήμα με πιθανό μεγάλο όφελος, σύμφωνα με τη Washington Post.
Τελικά, το μήνυμα που στέλνει είναι ότι η πρόληψη του καρκίνου μέσα από τη διατροφή δεν είναι υπόθεση «τέλειας» δίαιτας αλλά συνέπειας: περισσότερα φυτικά τρόφιμα, ολική άλεση, λιγότερο κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας, καθόλου ζάχαρη στο ποτήρι. Όπως λέει ο ίδιος, αν ο ογκολόγος που βλέπει καθημερινά τι κάνει ο καρκίνος στους ανθρώπους επιλέγει να τρώει έτσι, ίσως αξίζει να το σκεφτούμε σοβαρά κι εμείς.
