Το 1910 η Κυριακή καθιερώνεται με νόμο στην Ελλάδα ως ημέρα αργίας, αποτελώντας μια καθοριστική κοινωνική κατάκτηση και έναν από τους πρώτους σταθμούς στην κατοχύρωση των εργατικών δικαιωμάτων.
Η καθιέρωση της κυριακάτικης αργίας δεν ήταν ούτε αυτονόητη ούτε στιγμιαία. Ήταν αποτέλεσμα μακρών συζητήσεων και έντονων αντιδράσεων, σε μια εποχή όπου η εργασία επεκτεινόταν σε όλες τις ημέρες της εβδομάδας. Σε αντίθεση με όσα συχνά αναπαράγονται, το μέτρο δεν εφαρμόστηκε το 1908 ούτε προήλθε από πρωτοβουλία εμπορικών συλλόγων.
Την ευθύνη της θεσμοθέτησης είχε η κυβέρνηση του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη, η οποία ψήφισε ειδικό νόμο στα τέλη Δεκεμβρίου του 1909. Η εφαρμογή ξεκίνησε την 2η Ιανουαρίου 1910, την πρώτη Κυριακή του νέου έτους, σηματοδοτώντας μια τομή στην καθημερινότητα των εργαζομένων.
Οι αντιδράσεις και η πρώτη Κυριακή
Η απόφαση προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις, κυρίως από εμπορικούς και επιχειρηματικούς κύκλους. Στη Βουλή, ορισμένοι έφτασαν να προειδοποιούν ακόμη και για «μακελειό». Οι προβλέψεις αυτές διαψεύστηκαν. Η πρώτη Κυριακή της αργίας εξελίχθηκε σε μια αυθόρμητη κοινωνική γιορτή. Οι εκκλησίες γέμισαν, τα τραμ λειτούργησαν ασταμάτητα και χιλιάδες πολίτες εκμεταλλεύτηκαν για πρώτη φορά τον ελεύθερο χρόνο τους για βόλτες και εκδρομές.
Οι αόρατοι ωφελημένοι
Πέρα από τη δημόσια συζήτηση, οι πραγματικοί κερδισμένοι ήταν οι χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι. Τα «μπακαλόπαιδα», οι μικροϋπάλληλοι και οι νεαροί εργαζόμενοι των καταστημάτων απέκτησαν για πρώτη φορά μια κοινή ημέρα ανάπαυσης. Η Κυριακή έγινε χρόνος ξεκούρασης, κοινωνικής ζωής και αξιοπρέπειας.
Ο νόμος προέβλεπε εξαιρέσεις για καφενεία, ζαχαροπλαστεία και κινηματογράφους, ενώ καθιέρωσε για πρώτη φορά τον θεσμό των εφημερευόντων φαρμακείων. Οι παραβάτες αντιμετώπιζαν βαριά πρόστιμα και ακόμη και κράτηση. Παρά τις εξαιρέσεις και τις αντιστάσεις, η κυριακάτικη αργία ρίζωσε στη συλλογική συνείδηση αν και η συζήτηση για την τύχη της επιστρέφει περιοδικά
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1492: Ο Μουχάμαντ ΙΒ΄, τελευταίος εμίρης της Γρανάδας, παραδίδει την πόλη στον Φερδινάνδο Β΄ της Αραγωνίας και την Ισαβέλλα Α΄ της Καστίλης, ολοκληρώνοντας τη Ρεκονκίστα και βάζοντας οριστικό τέλος σε αιώνες μουσουλμανικής παρουσίας στην Ιβηρική Χερσόνησο. Η πτώση της Γρανάδας σηματοδοτεί κοσμοϊστορική στροφή για την Ευρώπη, εδραιώνει τη μοναρχία των «Καθολικών Βασιλέων» και ανοίγει τον δρόμο για την ισπανική υπερδύναμη και την εποχή των μεγάλων θαλάσσιων ανακαλύψεων.
1828: Αφήνεται ελεύθερος, με προσωπική παρέμβαση του Τσάρου, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, που εκρατείτο στις αυστριακές φυλακές, μετά το ανεπιτυχές κίνημά του στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες. Η απελευθέρωσή του συμβολίζει τη διαρκή επιρροή των Μεγάλων Δυνάμεων στη μοίρα της Ελλάδας.
1830: Αρχίζουν τα μαθήματα στο Κεντρικόν Σχολείον της Αιγίνης, το πρώτο ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα στην Ελλάδα, θεμελιώνοντας τον εκπαιδευτικό πυλώνα του νεοσύστατου κράτους.
1905: Κατά τον Ρωσοϊαπωνικό Πόλεμο, η Ρωσική Φρουρά στο Πορτ Άρθουρ της Κίνας παραδίδεται στους Ιάπωνες, σε μία από τις σημαντικότερες στρατιωτικές επιτυχίες της Ιαπωνίας.
1910: Η Κυριακή καθιερώνεται με νόμο στην Ελλάδα ως ημέρα αργίας, αποτελώντας σημαντική κοινωνική κατάκτηση και σταθμό στην κατοχύρωση των εργατικών δικαιωμάτων.
1924: Ο αρχηγός της Επανάστασης του 1922, Νικόλαος Πλαστήρας, αρχηγός της Επανάστασης του 1922, κηρύσσει την έναρξη των εργασιών της Δ’ Συντακτικής Συνέλευσης, επισφραγίζοντας τη μετάβαση από τη στρατιωτική στη συνταγματική διακυβέρνηση. Με την κίνηση αυτή, ο Πλαστήρας θεώρησε ότι οι στόχοι της Επανάστασης του 1922 είχαν επιτευχθεί, παραδίδοντας την εξουσία στους πολιτικούς.
1930: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος τοποθετεί τον Γεώργιο Παπανδρέου ως υπουργό Παιδείας. Εισάγεται για πρώτη φορά το μάθημα των Νέων Ελληνικών και κατασκευάζονται 3.500 νέα σχολικά κτίρια, προάγοντας την εκπαίδευση.
1945: Παραιτείται η κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου.
1945: Συμμαχικά βομβαρδιστικά καταστρέφουν τη Νυρεμβέργη, προκαλώντας 6.000 θανάτους.
1958: Η Ελληνίδα σοπράνο, Μαρία Κάλλας, διακόπτει την πρεμιέρα της όπερας «Norma» στη Ρώμη, παρουσία υψηλών προσκεκλημένων, προκαλώντας διεθνή σάλο.
1959: Η Σοβιετική Ένωση εκτοξεύει το μη επανδρωμένο διαστημόπλοιο «Luna 1» με κατεύθυνση τη Σελήνη, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στην εξερεύνηση του διαστήματος.
1969: Ο Γεώργιος Φλαμουρίδης καταλαμβάνει εν πτήσει αεροσκάφος της Ολυμπιακής Αεροπορίας και το υποχρεώνει να κατευθυνθεί στο Κάιρο, σε μία από τις πρώτες αεροπειρατείες με ελληνικό αεροσκάφος. Η ένταση λήγει χωρίς τραγική κατάληξη, καθώς οι αιγυπτιακές αρχές παρεμβαίνουν, απομακρύνουν τον αεροπειρατή και διασφαλίζουν την ασφάλεια των επιβατών και του πληρώματος.
1971: Ομάδα Ισραηλινών αρχαιολόγων ανακαλύπτει στην Ιερουσαλήμ σκελετό σταυρωμένου άνδρα, ηλικίας περίπου 2.000 ετών, με ίχνη καρφιού στο οστό της πτέρνας. Το εύρημα αποτελεί σπάνιο αρχαιολογικό τεκμήριο της ρωμαϊκής πρακτικής του σταυρώματος και επιβεβαιώνει με υλικό τρόπο όσα γνωρίζουμε από τις γραπτές πηγές για αυτή τη μορφή θανατικής ποινής στην ύστερη αρχαιότητα.
1971: Τραγωδία στο «Άιμπροξ Παρκ» της Γλασκόβης με 66 νεκρούς όταν υποχωρεί το κιγκλίδωμα των κερκίδων, φέρνοντας στο προσκήνιο ζητήματα ασφάλειας στα γήπεδα.
2000: Εγκαινιάζεται το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, σηματοδοτώντας ένα νέο πολιτιστικό ορόσημο για τη Βόρεια Ελλάδα.
2008: Η τιμή του πετρελαίου ξεπερνά για πρώτη φορά τα 100 δολάρια το βαρέλι, σηματοδοτώντας μία νέα εποχή αυξημένων ενεργειακών τιμών.
Γεννήσεις
1897 – Τζιμ Λόντος (Jim Londos), Έλληνας παλαιστής, θρύλος της επαγγελματικής πάλης στις ΗΠΑ και παγκόσμιος πρωταθλητής. Υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα αθλητικά είδωλα του Μεσοπολέμου, με τεράστια απήχηση στο αμερικανικό κοινό και ιδιαίτερα στην ελληνική ομογένεια. Συνδύασε αθλητική υπεροχή και λαϊκή δημοφιλία, μετατρέποντας την πάλη σε μαζικό θέαμα και το όνομά του σε σύμβολο ελληνικής επιτυχίας στο εξωτερικό.
1924 – Ευγένιος Σπαθάρης, Έλληνας καλλιτέχνης του θεάτρου σκιών, από τις σημαντικότερες μορφές της λαϊκής ελληνικής τέχνης. Αφιέρωσε τη ζωή του στη διάδοση και την ανανέωση του Καραγκιόζη, μεταφέροντάς τον από τα λαϊκά πανηγύρια στις θεατρικές σκηνές, την τηλεόραση και το εξωτερικό. Με το έργο και τη διδασκαλία του διέσωσε μια ολόκληρη παράδοση, κάνοντάς την προσιτή σε νέες γενιές.
Θάνατοι
1953 – Γκούτσιο Γκούτσι (Guccio Gucci), Ιταλός επιχειρηματίας και ιδρυτής του παγκοσμίου φήμης οίκου μόδας Gucci. Εμπνευσμένος από την πολυτέλεια που γνώρισε εργαζόμενος σε ξενοδοχεία του Λονδίνου, δημιούργησε ένα brand που συνέδεσε την ιταλική δεξιοτεχνία με τη διαχρονική κομψότητα. Ο οίκος Gucci εξελίχθηκε σε σύμβολο πολυτελούς τρόπου ζωής, επηρεάζοντας καθοριστικά τη διεθνή μόδα.
1990 – Ευάγγελος Αβέρωφ, Έλληνας πολιτικός και συγγραφέας, από τις πλέον επιδραστικές προσωπικότητες της μεταπολεμικής πολιτικής ζωής. Διετέλεσε υπουργός σε καίρια χαρτοφυλάκια και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, παίζοντας καθοριστικό ρόλο στη φυσιογνωμία της παράταξης. Συνδέθηκε με την εξωτερική πολιτική, την άμυνα και τον ιδεολογικό προσανατολισμό της κεντροδεξιάς, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα στον δημόσιο βίο.
Εορτολόγιο
Σεραφείμ, Συλβέστρος, Σίλβης
