Η Τουρκία βρέθηκε στο επίκεντρο των διεθνών αγορών χρυσού, καθώς η κεντρική της τράπεζα προχώρησε σε μαζικές πωλήσεις και ανταλλαγές χρυσού συνολικής αξίας σχεδόν 20 δισ. δολαρίων από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Η κίνηση αυτή συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια στήριξης της λίρας, σε μια περίοδο έντονης πίεσης για την τουρκική οικονομία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η ανάλυση της Metals Focus, η Κεντρική Τράπεζα της Δημοκρατίας της Τουρκίας (TCMB) πούλησε 52 τόνους χρυσού στο διάστημα από τις 27 Φεβρουαρίου έως τις 27 Μαρτίου. Παράλληλα, προχώρησε και σε περίπου 79 τόνους swap χρυσού, δηλαδή σε συμφωνίες δανεισμού ράβδων χρυσού με στόχο την ενίσχυση της ρευστότητας και τη στήριξη του εθνικού νομίσματος.
Η εξέλιξη αυτή είχε ισχυρό αποτύπωμα και στη διεθνή αγορά, καθώς η αυξημένη προσφορά χρυσού συνέβαλε στη μεγαλύτερη μηνιαία πτώση της τιμής του μετάλλου από το 2008.
Η Τουρκία και η πίεση στη λίρα
Η στρατηγική της Τουρκίας δείχνει πόσο κρίσιμη έχει γίνει η σταθερότητα της λίρας για την οικονομική πολιτική της χώρας. Η νομισματική ισορροπία αποτελεί βασικό πυλώνα της προσπάθειας περιορισμού του πληθωρισμού, ο οποίος κινείται στο 31%.
Τα καθαρά αποθέματα χρυσού της τουρκικής κεντρικής τράπεζας υποχώρησαν στους 440 τόνους, στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο και πλέον ετών. Μάλιστα, ο ρυθμός των πωλήσεων επιταχύνθηκε προς τα τέλη Μαρτίου, με 31 τόνους να διατίθενται στην αγορά μόνο μέσα στην εβδομάδα που έληξε στις 27 Μαρτίου.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Τουρκία διατηρούσε το 60% έως 70% των αποθεμάτων της σε χρυσό, γεγονός που εξηγεί γιατί επέλεξε να αξιοποιήσει μέρος αυτών των διαθεσίμων για να εξασφαλίσει δολαριακή ρευστότητα. Όπως τονίζεται, ακόμη και η είσοδος 50 τόνων χρυσού στην αγορά μπορεί να προκαλέσει αισθητές αναταράξεις στις τιμές.
Πώς η Τουρκία επηρέασε την τιμή του χρυσού
Η στροφή της Τουρκίας στις πωλήσεις χρυσού δεν ήταν μια μεμονωμένη κίνηση χωρίς διεθνές αποτύπωμα. Αντίθετα, ήρθε σε μια στιγμή κατά την οποία οι κεντρικές τράπεζες είχαν ήδη συμβάλει τα προηγούμενα χρόνια σε ένα ισχυρό ράλι του πολύτιμου μετάλλου, που είχε οδηγήσει τις τιμές σε ιστορικά υψηλά επίπεδα τον Ιανουάριο.
Τον τελευταίο μήνα, όμως, η εικόνα αντιστράφηκε. Η τιμή του χρυσού κατέγραψε πτώση 11,5%, στη χειρότερη μηνιαία επίδοση των τελευταίων 18 ετών. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι οι πωλήσεις από κεντρικές τράπεζες, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση την Τουρκία, αποτέλεσαν βασικό λόγο για τη βουτιά περίπου 1.000 δολαρίων στην τιμή του χρυσού μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Την ίδια ώρα, η πτώση ενισχύθηκε και από εκροές σε gold ETFs, καθώς επενδυτές επέλεξαν να κατοχυρώσουν κέρδη μετά το ξέσπασμα της νέας σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Έτσι, ο χρυσός υποχώρησε κοντά στα 4.650 δολάρια ανά ουγγιά, παρά τη διαχρονική του εικόνα ως ασφαλές καταφύγιο.
Η Τουρκία σε μια ευρύτερη παγκόσμια στροφή
Η περίπτωση της Τουρκίας αποτυπώνει μια ευρύτερη αλλαγή στη στάση των κεντρικών τραπεζών απέναντι στον χρυσό. Το 2025 οι καθαρές αγορές χρυσού από κεντρικές τράπεζες είχαν ήδη υποχωρήσει κατά 20% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, φτάνοντας περίπου τους 860 τόνους, σύμφωνα με στοιχεία του World Gold Council.
Εκτός από την Τουρκία, στους γνωστούς πωλητές συγκαταλέγεται και η Ρωσία, η οποία διέθεσε 15 τόνους χρυσού τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Την ίδια στιγμή, στην Πολωνία υπήρξε πρόταση για πώληση χρυσού με στόχο τη χρηματοδότηση αμυντικών δαπανών, αν και η κυβέρνηση εμφανίστηκε αντίθετη.
Ωστόσο, δεν κινούνται όλες οι κεντρικές τράπεζες προς την ίδια κατεύθυνση. Η Κεντρική Τράπεζα της Κίνας αγόρασε 160.000 ουγγιές χρυσού τον Μάρτιο, στη μεγαλύτερη καταγεγραμμένη αγορά της εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο. Αυτό δείχνει ότι, ενώ η Τουρκία και άλλες χώρες επιλέγουν να πουλήσουν για να ενισχύσουν τα νομίσματά τους ή τη ρευστότητά τους, άλλες βλέπουν στις χαμηλότερες τιμές μια ευκαιρία για ενίσχυση των αποθεμάτων τους.
Η κίνηση της Τουρκίας αναδεικνύει έτσι όχι μόνο τις πιέσεις που αντιμετωπίζει η ίδια η οικονομία της, αλλά και το πόσο καθοριστικές μπορούν να γίνουν οι αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών για ολόκληρη την παγκόσμια αγορά χρυσού.
