Η απόφαση-ορόσημο του Αρείου Πάγου για τα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση σε περίπου 350.000 ευάλωτους δανειολήπτες, αλλά ταυτόχρονα προκαλεί δημοσιονομικό πονοκέφαλο στο οικονομικό επιτελείο.

Η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των τόκων, οι οποίοι θα επιβάλλονται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου, μεταβάλλει τις οικονομικές παραδοχές πάνω στις οποίες στηρίχθηκαν τιτλοποιήσεις δανείων με κρατική εγγύηση.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η επιβάρυνση για το Δημόσιο από τις εγγυήσεις που έχουν παρασχεθεί στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής» υπερβαίνει το 1 δισ. ευρώ. Το ποσό προκύπτει από οικονομοτεχνική μελέτη της KPMG, η οποία αποτιμά τη μείωση των ανακτήσεων στα τιτλοποιημένα δάνεια του νόμου Κατσέλη, εξέλιξη που αυξάνει την πιθανότητα ενεργοποίησης των κρατικών εγγυήσεων στα senior ομόλογα.

Το ρίσκο δεν περιορίζεται μόνο στα ήδη τιτλοποιημένα χαρτοφυλάκια. Εάν η νέα ερμηνεία επεκταθεί και σε άλλες κατηγορίες δανείων, όπως στεγαστικά που παραμένουν στους ισολογισμούς των τραπεζών ή δάνεια του νόμου 3869/2010 που σχεδιάζεται να ενταχθούν σε μελλοντικές τιτλοποιήσεις, τότε το δημοσιονομικό αποτύπωμα ενδέχεται να διευρυνθεί περαιτέρω, με άμεσες επιπτώσεις στο δημόσιο χρέος.

Το χρέος

Ήδη, για το 2026 το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να διαμορφωθεί στα 359,3 δισ. ευρώ ή στο 138,2% του ΑΕΠ. Η ενδεχόμενη κατάπτωση εγγυήσεων για τα senior δάνεια του νόμου Κατσέλη εκτιμάται ότι θα μπορούσε να το αυξήσει κατά περίπου 1 δισ. ευρώ, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα επιχειρεί να παγιώσει την εικόνα δημοσιονομικής σταθερότητας στις αγορές.

Στο οικονομικό επιτελείο εξετάζονται σενάρια περιορισμού της άμεσης επιβάρυνσης, με βασικό εργαλείο τις ρήτρες «εξαιρετικών περιστάσεων» που προβλέπει το σχήμα «Ηρακλής». Οι ρήτρες αυτές επιτρέπουν, υπό προϋποθέσεις, την αναβολή της κατάπτωσης των εγγυήσεων και την επιμήκυνση των προθεσμιών πληρωμής προς τους επενδυτές, μειώνοντας τη βραχυπρόθεσμη δημοσιονομική πίεση.

Καθοριστικό ρόλο θα παίξει το πλήρες σκεπτικό της απόφασης του Αρείου Πάγου, το οποίο αναμένεται να καθορίσει τις τελικές επιλογές της κυβέρνησης.

Μαξιλάρι ασφαλείας

Σε κάθε περίπτωση, τυχόν χρηματοδοτικές ανάγκες μπορούν να καλυφθούν από τα ταμειακά διαθέσιμα του Δημοσίου που τηρούνται στην Τράπεζα της Ελλάδος, τα οποία, μαζί με τα κεφάλαια που άντλησε πρόσφατα ο ΟΔΔΗΧ από την έκδοση 10ετούς ομολόγου, υπερβαίνουν τα 44 δισ. ευρώ. Το «μαξιλάρι» αυτό λειτουργεί ως δικλείδα ασφαλείας, χωρίς ωστόσο να αναιρεί τον προβληματισμό για τις μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις.

Πέρα από τα δημοσιονομικά μεγέθη, η απόφαση αναμένεται να επηρεάσει συνολικά το πλαίσιο ρυθμίσεων οφειλών, επανακαθορίζοντας τη στρατηγική τραπεζών και funds και δημιουργώντας προηγούμενο για ευνοϊκότερη μεταχείριση και άλλων ευάλωτων δανειοληπτών, συμπεριλαμβανομένων όσων προσφεύγουν στον εξωδικαστικό μηχανισμό.

Σύσκεψη στο υπουργείο Οικονομικών

Το ζήτημα συζητήθηκε σε έκτακτη σύσκεψη στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας υπό τον Κυριάκο Πιερρακάκη, με τη συμμετοχή του υφυπουργού Θάνου Πετραλιά, της επικεφαλής της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους Θεώνης Αλαμπάση και του γενικού διευθυντή του ΟΔΔΗΧ Δημήτρη Τσάκωνα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η παρουσία του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία των αποφάσεων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την αξιοπιστία της χώρας στις αγορές.