Το τέλος που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, θέλει να επιβάλει στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ θα αυξήσει σημαντικά το κόστος μεταφοράς πετρελαίου και άλλων προϊόντων μέσω αυτής της κρίσιμης θαλάσσιας οδού, σύμφωνα με ναυτιλιακούς φορείς και ειδικούς στον τομέα της εφοδιαστικής.
Τη Δευτέρα, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα επιβάλλουν τέλος 20% σε όλα τα φορτία που μεταφέρονται μέσω των Στενών, λόγω του κόστους της παροχής στρατιωτικής προστασίας στα πλοία που χρησιμοποιούν τη θαλάσσια οδό.
Ορισμένοι αναλυτές εξέφρασαν αμφιβολίες ως προς το αν το τέλος αυτό θα εφαρμοστεί τελικά, λόγω του κόστους που θα προκαλούσε. Όσο για τους διαχειριστές πλοίων, η προοπτική της επιβολής τελών δεν αποτελεί προς το παρόν τόσο μεγάλο λόγο ανησυχίας όσο η κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ τις τελευταίες ημέρες.
Ωστόσο, το γεγονός ότι οι ΗΠΑ, μακροχρόνιος υποστηρικτής της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά και αλλού, πιέζουν πλέον για την επιβολή τέλους, καθώς και το τεράστιο ύψος του τέλους αυτού, προκαλεί ανησυχία.
Ο Τραμπ δεν εξήγησε πώς ακριβώς θα υπολογίζεται το τέλος του 20%. Ωστόσο, αν επιβληθεί με βάση την αξία του φορτίου, θα μπορούσε να υπερδιπλασιάσει το κόστος της μεταφοράς πετρελαίου μέσω των Στενών, σημειώνουν οι New York Times.
Ο Ρίκο Λούμαν, ανώτερος οικονομολόγος ειδικευμένος στην εφοδιαστική αλυσίδα στην ING Research, δήλωσε ότι οι εταιρείες δεξαμενόπλοιων χρεώνουν περίπου 10 δολάρια ανά βαρέλι για τη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο στην Ευρώπη. Δεδομένου ότι ένα βαρέλι πετρελαίου κοστίζει περίπου 80 δολάρια, το τέλος που επιβάλλει ο Τραμπ θα μπορούσε να προσθέσει άλλα 16 δολάρια ανά βαρέλι για τη μεταφορά του πετρελαίου μέσω των Στενών, ανέφερε ο Λούμαν, ανεβάζοντας το συνολικό κόστος μεταφοράς στα 26 δολάρια ανά βαρέλι.
Για ένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο που μεταφέρει δύο εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, το τέλος αυτό θα μπορούσε να προσθέσει πάνω από 30 εκατομμύρια δολάρια στο κόστος. Οι εισαγωγείς πετρελαίου πιθανότατα θα μετακυλήσουν μέρος του κόστους στους καταναλωτές.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν διεξάγουν σφοδρή μάχη για να αποκτήσουν τον έλεγχο της ναυτιλιακής κίνησης στα Στενά, μέσω των οποίων μεταφερόταν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου πριν από τον πόλεμο μεταξύ των δύο χωρών.
Ο αμερικανικός στρατός καθοδηγεί τα πλοία μέσω των Στενών σε διαδρομές πιο κοντά στο Ομάν. Το Ιράν έχει εκφράσει την αντίρρησή του στην αμερικανική επιχείρηση, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να ελέγχει τη ναυτιλιακή κίνηση. Τις τελευταίες ημέρες, το Ιράν επιτέθηκε σε πλοία που φαινόταν να χρησιμοποιούν τη διαδρομή του Ομάν, ωθώντας τις ΗΠΑ να ανταποδώσουν με τις δικές τους επιθέσεις εναντίον του Ιράν.
Αρκετά πλοία έχουν περάσει από τα Στενά με την άδεια του Ιράν, ακολουθώντας διαδρομές κοντά στις ιρανικές ακτές. Τη Δευτέρα, ο Τραμπ δήλωσε ότι επαναφέρει τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ κατά των πλοίων που χρησιμοποιούν ιρανικούς λιμένες.
Ο Νιλ Κρόσμπι, επικεφαλής της έρευνας για το πετρέλαιο στη Sparta, μια εταιρεία ανάλυσης της αγοράς ενέργειας, δήλωσε ότι είναι επιφυλακτικός ως προς το ενδεχόμενο να επιβληθεί το τέλος αυτό, αλλά ότι, αν τελικά επιβληθεί, θα θέσει τους διαχειριστές πλοίων μπροστά σε μια δύσκολη επιλογή. Θα πρέπει να αποφασίσουν αν θα πληρώσουν το υψηλό τέλος και θα διακινδυνεύσουν να δεχθούν επίθεση από το Ιράν, είπε ο κ. Κρόσμπι, ή αν θα αγνοήσουν τις ΗΠΑ και θα συνεργαστούν με το Ιράν.
«Θεωρώ ότι αυτό αποτελεί έναν λόγο για τον οποίο οθα αισθάνονται λιγότερο άνετα στην περιοχή, παράλληλα με τις επιθέσεις», ανέφερε.
Δύο διαχειριστές πλοίων δήλωσαν ότι το τέλος είναι εξωφρενικό και θα υπερβαίνει το ποσό που χρεώνουν για τη μεταφορά φορτίων μέσω των Στενών. Ζήτησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους για να μιλήσουν ελεύθερα σχετικά με το τέλος που επέβαλε ο Τραμπ.
Η Βίντια Μάνι, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια και ειδική σε θέματα εφοδιαστικών αλυσίδων, δήλωσε ότι ένα τέλος 20% θα αποτελούσε «σημαντική δαπάνη». Σημείωσε ότι ένα εθελοντικό τέλος για τη διέλευση από το Στενό της Μαλάκα, στη Νοτιοανατολική Ασία, ήταν μικρότερο από το 0,5% της αξίας του φορτίου.
Το Ιράν έχει επιδιώξει να επιβάλλει τέλος στα πλοία για τη διέλευση από τα Στενά. Δεν είναι σαφές πόσα πλοία έχουν καταβάλει τέλος ή πόσο χρεώνει το Ιράν, σημειώνουν οι New York Times.
Σχολιάζοντας τη Δευτέρα το τέλος που πρότεινε ο Τραμπ, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε στο X: «Το 20% είναι φυσικά υπερβολικό. Εμείς θα είμαστε δίκαιοι».
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν αντιταχθεί στα τέλη όταν το Ιράν προσπάθησε να τα εισπράξει, επισημαίνοντας ότι τα πλοία δεν χρεώνονταν για τη διέλευση από τα Στενά πριν από τον πόλεμο.
Στα τέλη Ιουνίου, ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε: «Καμία χώρα δεν έχει το δικαίωμα να επιβάλλει διόδια ή τέλη σε διεθνή πλωτή οδό. Αυτό προβλέπει το ισχύον διεθνές δίκαιο».
