Μια ομάδα χωρών της ΕΕ επιχειρεί να αναγκάσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει αυστηρά μέτρα κατά του εμπορίου με τους παράνομους ισραηλινούς οικισμούς, κλιμακώνοντας τη δημόσια αντιπαράθεση με τις Βρυξέλλες για την πολιτική στη Μέση Ανατολή.
Η συγκεκριμένη ομάδα, στην οποία συμμετέχουν το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Ισπανία, επιδιώκει να συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία ώστε να υποχρεώσει την Κομισιόν να προτείνει περιορισμούς στο εμπόριο με τους οικισμούς, σύμφωνα με τέσσερις διπλωμάτες που γνωρίζουν τα σχέδια και μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας. Οι διπλωμάτες επιβεβαίωσαν την προσπάθεια, αλλά αρνήθηκαν να κατονομάσουν κάθε χώρα που τη στηρίζει.
Η διαμάχη για τα εμπορικά μέτρα κατά των παράνομων οικισμών στη Δυτική Όχθη φέρνει σε ανοιχτή σύγκρουση τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και διχάζει τις εθνικές πρωτεύουσες. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι χώρες που ζητούν σκληρότερη δράση, με την υποστήριξη της Κάγια Κάλλας. Από την άλλη, η Κομισιόν της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και κράτη όπως η Γερμανία και η Τσεχία.
Οι υπουργοί Εξωτερικών στις Βρυξέλλες δεν αναμένεται να αποφασίσουν άμεσα για δασμούς ή περιορισμούς στις εισαγωγές. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι πρωτοβουλίες θα συγκεντρώσουν την απαραίτητη πλειοψηφία ώστε να ζητηθεί επίσημη πρόταση από την Κομισιόν, την οποία θα μπορούσαν να εγκρίνουν αργότερα οι κυβερνήσεις.
Το άμεσο οικονομικό αποτύπωμα, πάντως, θα ήταν περιορισμένο, καθώς το εμπόριο με τους οικισμούς αντιστοιχεί περίπου στο 0,5% του συνολικού εμπορίου ΕΕ – Ισραήλ, σύμφωνα με εμπιστευτική εκτίμηση της Κομισιόν. Παρόλα αυτά, μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και τον πόλεμο στη Γάζα, το ζήτημα έχει αποκτήσει δυσανάλογο πολιτικό βάρος.
Το παρασκήνιο της νομικής και πολιτικής σύγκρουσης
«Οι οικισμοί είναι παράνομοι», δήλωσε ο Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ. «Η καλύτερη λύση είναι απλώς η απαγόρευση κάθε εισαγωγής αγαθών που παράγονται στους οικισμούς». Η υπό γερμανική ηγεσία Κομισιόν αντιστέκεται σε νέα μέτρα, υποστηρίζοντας ότι παρόμοιες προτάσεις είχαν κατατεθεί και απορριφθεί στο παρελθόν. Το Βερολίνο, σύμφωνα με ανώτερο διπλωμάτη της ΕΕ, προσανατολίζεται σε βέτο ή αποχή αν τεθεί σε ψηφοφορία σχέδιο για δασμούς στο Ισραήλ.
Η Κάλλας έχει ζητήσει δημόσια να παρουσιαστούν νέα εμπορικά μέτρα, ενώ παραμένει σε πολιτική και διπλωματική σύγκρουση με τον Γκιντόν Σάαρ. Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών δήλωσε στις 18 Ιουνίου ότι θα διακόψει κάθε επαφή μαζί της μέχρι να υπάρξει συγγνώμη ή διευκρίνιση. Η νομική διαφορά είναι καθοριστική. Η Κομισιόν και το Βερολίνο λένε ότι το θέμα εμπίπτει στην Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας, άρα απαιτεί ομοφωνία. Οι χώρες που πιέζουν για αυστηρότερη στάση επιμένουν ότι πρόκειται για εμπορικό ζήτημα και αρκεί ειδική πλειοψηφία.
«Η νομική υπηρεσία του Συμβουλίου ήταν πολύ σαφής», δήλωσε ο ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ. «Αυτό αφορά το εμπόριο — αφορά την προστασία των εμπορικών μας πολιτικών». Οι επικριτές της φον ντερ Λάιεν τη κατηγορούν ότι καθυστερεί εσκεμμένα ενόψει των ισραηλινών εκλογών του Οκτωβρίου, ενώ ευρωπαίοι αξιωματούχοι φοβούνται πως νέα μέτρα θα μπορούσαν να εργαλειοποιηθούν από ακραίους όπως ο Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, σύμφωνα με άρθρο του Politico.
«Η Πρόεδρος φον ντερ Λάιεν γνωρίζει ότι το επόμενο επίσημο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων δεν θα πραγματοποιηθεί παρά τον Οκτώβριο, זמן κατά το οποίο θα διεξαχθούν οι ισραηλινές εκλογές», δήλωσε ο Μπάρι Άντριους. «Με αθώους ανθρώπους να σκοτώνονται καθημερινά, αυτή η κωλυσιεργία έχει παρατραβήξει πάρα, πάρα πολύ».
