Το μήνυμα για τις αμυντικές δαπάνες που έστειλε ο Αμερικανός πρόεδρος εν όψει της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ προς τους συμμάχους υποδηλώνει ότι η συνάντηση στην Άγκυρα δεν θα είναι καθόλου εύκολη. «Αναμένουμε από όλους τους συμμάχους να τηρήσουν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν στη Χάγη» και να ακολουθήσουν μια «αξιόπιστη πορεία» για αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ, τόνισε ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, σε ενημέρωση προς τους δημοσιογράφους.
Οι σύμμαχοι λοιπόν τώρα αναμένεται να αξιολογήσουν την πρόοδο που έχουν σημειώσει στην επιτάχυνση των αμυντικών τους δαπανών μετά τη νέα δέσμευση που υιοθετήθηκε κατά τη σύνοδο στην Ολλανδία πέρυσι, όπου όντως συμφώνησαν να διαθέτουν το 5% του ΑΕΠ για την άμυνα και συναφείς αμυντικές δαπάνες. Όλοι οι σύμμαχοι, με εξαίρεση την Ισπανία, έχουν δεσμευθεί να επιτύχουν τον στόχο του 5% στις αμυντικές δαπάνες έως το 2035.
Ωστόσο, δεν φαίνεται να συμμερίζονται όλα τα ευρωπαϊκά νομοθετικά σώματα αυτή τη δέσμευση, καθώς η Τσεχία είναι ο πιο πρόσφατος σύμμαχος που ενέκρινε εθνικό προϋπολογισμό με περιορισμένη πρόοδο στις αμυντικές δαπάνες. Αυτό αναδεικνύει τη σημαντική διάκριση μεταξύ των πολιτικών δεσμεύσεων και των πραγματικά σχεδιαζόμενων συνεισφορών.
Η Πολωνία εξακολουθεί να κατέχει την πρώτη θέση στις αμυντικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ, διαθέτοντας το 4,3%. Σημαντικό είναι ότι πλέον όλοι οι σύμμαχοι έχουν υπερβεί το προηγούμενο όριο του 2%, με τον Καναδά να είναι ο τελευταίος που πέτυχε αυτό το ορόσημο.
Η κυβέρνηση της Αλβανίας δήλωσε στο Reuters ότι «ολοκληρώνει τα απαραίτητα δημοσιονομικά μέτρα για την ευθυγράμμιση των αμυντικών και των σχετικών με την άμυνα δαπανών της Αλβανίας για το 2026. Μάλιστα τα σχέδια για μια σύνοδο κορυφής της συμμαχίας στα Τίρανα τον επόμενο χρόνο έχουν τεθεί υπό αμφισβήτηση λόγω της αντίστασης της κυβέρνησης Τραμπ και της δυσαρέσκειας μεταξύ των μελών του ΝΑΤΟ με τις χαμηλές αμυντικές δαπάνες των Τιράνων», δήλωσαν στο Reuters αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ. Πρόσθεσαν μάλιστα ότι οι αμυντικές δαπάνες της Αλβανίας είναι τέτοιες που εάν το ΝΑΤΟ πραγματοποιήσει σύνοδο κορυφής στη χώρα το 2027, ο Τραμπ μπορεί να αναστατωθεί, προκαλώντας αρνητικούς τίτλους.
Οι διαφωνίες σχετικά με το Ιράν και τη Γροιλανδία, μεταξύ άλλων ζητημάτων, έχουν οδηγήσει σε αυξανόμενες εντάσεις στη διατλαντική εταιρική σχέση αν και όλοι συμφωνούν ότι οι αμυντικές δαπάνες και η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας παραμένουν κοινές προτεραιότητες.
Ο γενικός γραμματέας τόνισε πρόσφατα ότι η ανακατανομή των ευθυνών εντός της Συμμαχίας αποτελεί βασικό στοιχείο για τη διασφάλιση της επιχειρησιακής ετοιμότητας του ΝΑΤΟ. Επισήμανε ότι η Ευρώπη και ο Καναδάς επενδύουν πλέον περισσότερους πόρους και αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για τη συμβατική άμυνα. Υπογράμμισε επίσης ότι αυτή η εξέλιξη αντικατοπτρίζεται και στη δομή διοίκησης του ΝΑΤΟ, όπου η Ευρώπη θα έχει την ηγεσία και των τριών Κοινών Διοικήσεων Δυνάμεων ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ηγούνται των τριών διοικήσεων κατά κλάδο συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία μιας ισχυρότερης και πιο βιώσιμης διατλαντικής Συμμαχίας.
«Θα συνεχίσουμε να βλέπουμε αυτόν τον μετασχηματισμό προς μια ισχυρότερη Ευρώπη μέσα σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ: το ΝΑΤΟ 3.0», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ρούτε.
Όσο για τη θέση της Ελλάδας; «Ξοδεύουμε περισσότερο από το 2% του ΑΕΠ μας για την άμυνα εδώ και πολλά χρόνια, λόγω των ιδιαίτερων γεωγραφικών και γεωπολιτικών μας προκλήσεων, ενώ τώρα έχουμε ξεπεράσει το 3%», δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή του ο πρωθυπουργός. Οι αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, δηλαδή τα χρήματα που διαθέτει κάθε χώρα για την άμυνά της, σύμφωνα με τα κριτήρια της Συμμαχίας, περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη χρηματοδότηση των ενόπλων δυνάμεων (μισθοί προσωπικού, εκπαίδευση, λειτουργικά έξοδα). Επίσης, την αγορά και τον εκσυγχρονισμό οπλικών συστημάτων και στρατιωτικού εξοπλισμού, τη συντήρηση στρατιωτικών υποδομών και εγκαταστάσεων, την έρευνα και ανάπτυξη στον αμυντικό τομέα και τέλος ορισμένες δαπάνες που σχετίζονται με την άμυνα, όπως η προστασία κρίσιμων υποδομών, η κυβερνοάμυνα και η στρατιωτική κινητικότητα, σύμφωνα με τον νέο κανονισμό του ΝΑΤΟ.
