Το ισραηλινό ναυτικό ετοιμάζεται να αναχαιτίσει έναν τουρκικό στόλο που κατευθύνεται προς τη Γάζα, ενώ οι διπλωμάτες προσπαθούν πίσω από τα παρασκήνια να αποτρέψουν μια πιθανή ένοπλη σύγκρουση, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Jerusalem Post τη Δευτέρα.

Περίπου 20 σκάφη ετοιμάζονται να αναχωρήσουν από την Τουρκία, υπό την οργάνωση του Τουρκικού Ιδρύματος Ανθρωπιστικής Βοήθειας, της ίδιας ομάδας που βρισκόταν πίσω από την πρωτοβουλία «Mavi Marmara» του 2010, κατά την οποία ισραηλινές ειδικές δυνάμεις επιτέθηκαν σε ένα στόλο που κατευθυνόταν προς τη Γάζα, σκοτώνοντας εννέα Τούρκους ακτιβιστές. Η Τουρκία διέκοψε τις διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ μετά από αυτό το περιστατικό· οι σχέσεις αποκαταστάθηκαν μόλις τον Ιούνιο του 2016, αφού το Ισραήλ συμφώνησε να καταβάλει αποζημίωση στις οικογένειες των θυμάτων.

Εκπρόσωποι των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων δήλωσαν ότι το Ισραήλ χρησιμοποιεί διπλωματικά κανάλια για να αποτρέψει την αναχώρηση του στόλου. Η εγγύτητα των τουρκικών χωρικών υδάτων αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο αντιπαράθεσης, σημείωσε η Jerusalem Post.

Οι διοργανωτές του στόλου αναφέρουν ότι στόχος τους είναι να παραδώσουν ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα και να σπάσουν συμβολικά τον ναυτικό αποκλεισμό του Ισραήλ, τον οποίο το Ισραήλ υποστηρίζει ότι είναι νόμιμος, ένας ισχυρισμός που αμφισβητείται βάσει του διεθνούς δικαίου.

Η ανακοίνωση έρχεται λίγες ημέρες μετά την αναχαίτιση από τις ισραηλινές δυνάμεις ενός φιλοπαλαιστινιακού στόλου δυτικά της Κρήτης, κατά την οποία κατασχέθηκαν περίπου 20 από τα 100 περίπου σκάφη και απελάθηκαν 175 ακτιβιστές. Ένας παρόμοιος στόλος που οργανώθηκε από το Global Sumud Flotilla το φθινόπωρο του 2025, μεταφέροντας σχεδόν 500 άτομα, σταμάτησε επίσης από το ισραηλινό ναυτικό, με τους ακτιβιστές να συλλαμβάνονται και στη συνέχεια να απελαύνονται.

Τι είναι το τουρκικό ίδρυμα IHH

Το IHH (Ίδρυμα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ελευθεριών και Ανθρωπιστικής Βοήθειας) εμφανίζεται προς τα έξω ως τουρκική «ανθρωπιστική» οργάνωση που δρα σε δεκάδες χώρες, αλλά πρόκειται για συντηρητική ΜΚΟ στενά ελεγχόμενη από το κράτος. Στην πράξη λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο ισλαμιστικής επιρροής της Άγκυρας, παρά ως ουδέτερος φορέας βοήθειας, με δράση από τη Γάζα μέχρι τη Συρία και έντονη πολιτικο–θρησκευτική φόρτιση.

Ιστορικά, το IHH έγινε διεθνώς γνωστό με τον στολίσκο προς τη Γάζα και το πλοίο Mavi Marmara το 2010, όπου μέλη του σκοτώθηκαν σε σύγκρουση με το Ισραήλ, γεγονός που αξιοποιήθηκε επικοινωνιακά τόσο από την ίδια την οργάνωση όσο και από την κυβέρνηση Ερντογάν. Παράλληλα, το ίδιο το προφίλ δράσης που προβάλλει, «όπου υπάρχει πόλεμος, λιμός, καταπίεση», ταιριάζει ύποπτα καλά με τις γεωπολιτικές προτεραιότητες της Τουρκίας, από τα Βαλκάνια μέχρι τη Μέση Ανατολή.

Στο επίπεδο των διασυνδέσεων με την Αλ Κάιντα, ο Γάλλος δικαστικός κατά της τρομοκρατίας Jean‑Louis Bruguière έχει μιλήσει για «σαφείς, μακροχρόνιους δεσμούς με την τρομοκρατία και την τζιχάντ», υποστηρίζοντας ότι το IHH διατηρούσε επαφές με πυρήνες της Αλ Κάιντα στο Μιλάνο και Αλγερινούς τρομοκράτες στην Ευρώπη, στρατολογούσε μαχητές για τη Βοσνία, την Τσετσενία και το Αφγανιστάν, και έπαιξε κεντρικό ρόλο σε σχέδιο βομβιστικής επίθεσης στο αεροδρόμιο του Λος Άντζελες. Σύμφωνα με αναλύσεις που επικαλούνται τη γαλλική και τουρκική έρευνα της δεκαετίας του ’90, σε γραφεία του IHH βρέθηκαν όπλα, εκρηκτικά, υλικά για κατασκευή αυτοσχέδιων βομβών και έγγραφα που έδειχναν πρόθεση στελεχών να ενταχθούν σε τζιχαντιστικές οργανώσεις από το Αφγανιστάν μέχρι την Τσετσενία.

Επιπλέον, οργανισμοί όπως το NGO Monitor αναφέρουν ότι το IHH είναι μέλος της «Union of the Good», δικτύου ισλαμικών οργανώσεων που οι αμερικανικές αρχές έχουν περιγράψει ως μηχανισμό της ηγεσίας της Χαμάς για τη διοχέτευση χρηματοδότησης προς την οργάνωση, στοιχείο που ενισχύει την εικόνα μιας ΜΚΟ βυθισμένης σε γκρίζες ζώνες μεταξύ «φιλανθρωπίας» και στήριξης ένοπλων ισλαμιστικών δομών. Στη Συρία, δημοσιεύματα αποδίδουν στο IHH ρόλο ενδιάμεσου για λογιστική υποστήριξη, αγορά όπλων και διακίνηση προσωπικού για ομάδες συνδεδεμένες με την Αλ Κάιντα και άλλες τζιχαντιστικές οργανώσεις, την ώρα που η Άγκυρα μιλούσε δημόσια για «ανθρωπιστική βοήθεια» προς τους Σύρους.

Οι δεσμοί με το καθεστώς Ερντογάν και το AKP είναι εξίσου ανησυχητικοί: Το IHH έχει στενούς δεσμούς με την τουρκική κυβέρνηση και συγκεκριμένα με το AKP, ενώ οι New York Times έχουν αναφέρει ότι η οργάνωση βοήθησε τον Ερντογάν στις εκλογές του 2010. Αναλύσεις think tank περιγράφουν το IHH ως «κυβερνητικά οργανωμένη ΜΚΟ», μέρος ενός ευρύτερου ισλαμιστικού δικτύου που αξιοποιεί η τουρκική προεδρία για να προωθήσει την ατζέντα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, της Χαμάς και συγγενών ιδεολογικών ρευμάτων, από τα Βαλκάνια μέχρι την Αφρική.

Την ίδια στιγμή, όταν η τουρκική αστυνομία επιχείρησε να διερευνήσει δεσμούς του IHH με την Αλ Κάιντα, ο ίδιος ο Ερντογάν παρενέβη το 2014 για να σταματήσει την έρευνα, με αποτέλεσμα να φέρονται στελέχη με φάκελο Αλ Κάιντα να χρησιμοποιούν δομές του IHH ως «κάλυψη». Η εικόνα που προκύπτει είναι μιας οργάνωσης με πολιτική «ομπρέλα» από το προεδρικό περιβάλλον, όπου κάθε σοβαρή απόπειρα ελέγχου για σχέσεις με τζιχαντιστές θάβεται θεσμικά, ενώ οι εισαγγελείς και αστυνομικοί που επιμένουν απομακρύνονται.

Παρά το βάρος αυτών των καταγγελιών, οι ΗΠΑ δεν έχουν κατατάξει το IHH στις τρομοκρατικές οργανώσεις, κάτι που η Άγκυρα αξιοποιεί ως επιχείρημα νομιμοποίησης, την ώρα που το Ισραήλ το έχει απαγορεύσει και το αντιμετωπίζει ανοιχτά ως φορέα με τρομοκρατικές διασυνδέσεις. Για τους επικριτές, όμως, η πραγματικότητα είναι ότι το IHH ενσαρκώνει το μοντέλο της «ΜΚΟ» που συγχωνεύει ανθρωπιστική βιτρίνα, κρατική χρηματοδότηση και δουλειές για λογαριασμό ισλαμιστικών δικτύων, από την Αλ Κάιντα μέχρι τη Χαμάς, με πολιτική κάλυψη από το κόμμα Ερντογάν, αφήνοντας το ερώτημα «ανθρωπιστική βοήθεια ή βραχίονας της τζιχάντ;» επικίνδυνα αναπάντητο.