Το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με έναν σκληρό αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό στα στενά του Ορμούζ και την ευρύτερη περιοχή, τη στιγμή που προσπαθεί με μια τεράστια «σκιώδη αρμάδα» τάνκερ να κρατήσει ζωντανό το πετρελαϊκό του εμπόριο. Στην καρδιά αυτού του μπρα ντε φερ, το ιρανικό τάνκερ Dorena κατάφερε αρχικά να γλιστρήσει από τον κλοιό του αμερικανικού ναυτικού, να σβήσει το σήμα εντοπισμού του και να βγει προς τον Ινδικό Ωκεανό, πριν εντοπιστεί ξανά και τελικά αναγκαστεί να συνοδευτεί από αντιτορπιλικό των ΗΠΑ, σε μια εντυπωσιακή επίδειξη ισχύος και ελέγχου των θαλάσσιων οδών.

Η επιχείρηση καταδίωξης του Dorena είναι μόνο ένα επεισόδιο στον «πόλεμο των τάνκερ» που μαίνεται γύρω από το Ιράν και τον θαλάσσιο διάδρομο του Ορμούζ, καθώς οι ΗΠΑ επιχειρούν να κλείσουν κάθε δίοδο για τα ιρανικά έσοδα από το πετρέλαιο. Η Ουάσιγκτον έχει επιβάλει έναν συνδυασμό αποκλεισμού πλοίων που μπαίνουν ή βγαίνουν από ιρανικά λιμάνια και παγκόσμιων εντολών νηοψίας σε πλοία που μεταφέρουν ιρανικό αργό, με αποτέλεσμα σχεδόν τρεις δεκάδες πλοία να έχουν ήδη εξαναγκαστεί σε αναστροφή ή ακινητοποίηση. Στον κατάλογο περιλαμβάνονται τάνκερ όπως τα Hero II, Hedy, Majestic X, Touska και Tifani, πολλά εκ των οποίων είναι δεξαμενόπλοια πολύ μεγάλης χωρητικότητας (VLCC) με δεκάδες ή και εκατοντάδες χιλιάδες τόνους φορτίου.

Ορμούζ, Ιράν και η «σκιώδης αρμάδα» τάνκερ

Παρά τον ενισχυμένο έλεγχο, το Ιράν εξακολουθεί να βασίζεται σε μια τεράστια «σκιώδη αρμάδα» εκατοντάδων πλοίων για να παρακάμπτει τον αποκλεισμό στο Ορμούζ και να διοχετεύει πετρέλαιο σε αγορές όπως η Κίνα. Τα τάνκερ αυτά –πολλά υπό ψευδείς σημαίες, με περίπλοκα σχήματα ιδιοκτησίας και συνεχείς αλλαγές ονόματος– χρησιμοποιούν τεχνικές όπως spoofing σήματος (εκπομπή ψευδών συντεταγμένων επί ώρες ή ημέρες), μεταφορτώσεις φορτίων από πλοίο σε πλοίο εν πλω και ψεύτικες δηλώσεις λιμανιών προέλευσης για να κρύψουν ότι μεταφέρουν ιρανικό αργό.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Salute Legend, ενός τάνκερ χημικών και προϊόντων πετρελαίου που είχε εμφανιστεί στον Κόλπο του Ομάν –σημείο‑κλειδί για μεταφορτώσεις ιρανικού πετρελαίου– εκπέμποντας επί δύο ημέρες το ίδιο, στατικό σήμα, «μαρτυρώντας» έτσι την απόπειρα απόκρυψης της πραγματικής του θέσης. Σύμφωνα με δορυφορικά δεδομένα, στο παρελθόν είχε φορτώσει φορτίο εν πλω στον Περσικό Κόλπο, ενώ τυπικά δήλωνε ότι είχε βρεθεί σε λιμάνι της Σαουδικής Αραβίας – λιμάνι όπου, όπως αποδεικνύεται, ποτέ δεν προσέγγισε. Αναλυτές υπογραμμίζουν ότι τέτοιες θαλάσσιες μεταφορτώσεις αποτελούν σοβαρή «τρύπα» στο καθεστώς αποκλεισμού, καθώς ο τυπικός ορισμός του μπλοκάρισματος καλύπτει μόνο πλοία που μπαίνουν ή βγαίνουν από ιρανικά λιμάνια και όχι τα φορτία που αλλάζουν χέρια στη θάλασσα.

Ορμούζ και παγκόσμια ναυτική «σκακιέρα» γύρω από το Ιράν

Για να εφαρμόσουν τον αποκλεισμό γύρω από το Ιράν και τον ζωτικό διάδρομο του Ορμούζ, οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει πάνω από 17 πολεμικά πλοία και περίπου 100 αεροσκάφη στην περιοχή, δημιουργώντας μια «αμυντική ζώνη» στον Κόλπο του Ομάν αντί να εκθέτουν τα πλοία τους απευθείας στα στενά. Η Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM) επισημαίνει ότι οι εντολές που έχουν οι αμερικανικές δυνάμεις τους επιτρέπουν όχι μόνο να σταματούν κάθε πλοίο που πηγαίνει σε ή προέρχεται από ιρανικό λιμάνι, αλλά και να προχωρούν σε νηοψίες οπουδήποτε στον κόσμο εφόσον τεκμηριώνεται ότι παρέχει «υλική υποστήριξη» στο Ιράν.

Παράλληλα, υψηλόβαθμοι αναλυτές της ναυτιλιακής αγοράς σημειώνουν ότι η κλίμακα της «σκιώδους αρμάδας» του Ιράν –με εκατοντάδες πλοία υπό κυρώσεις ή υπό παρακολούθηση– σημαίνει πως οι ΗΠΑ αναγκαστικά θα επιλέγουν προτεραιότητες, στοχεύοντας τα πιο κρίσιμα τάνκερ ή αυτά που μεταφέρουν μεγάλα φορτία προς βασικούς πελάτες όπως η Κίνα. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχει θέσει υπό ιρανικές κυρώσεις περίπου 440 πλοία κατά τη διάρκεια των δύο θητειών του προέδρου Τραμπ, ωστόσο ειδικοί προειδοποιούν ότι κάθε επιχείρηση κατάσχεσης ή νηοψίας σε περιοχές όπως η ΝΑ Ασία μπορεί να εκληφθεί ως απειλή για την ενεργειακή ασφάλεια τρίτων χωρών, ανεβάζοντας τον γεωπολιτικό κίνδυνο.