Η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και οι αυξανόμενες τιμές ενέργειας έχουν οδηγήσει αρκετούς πολίτες στο Ηνωμένο Βασίλειο να προχωρούν σε βασικές προετοιμασίες για πιθανά προβλήματα στην ηλεκτροδότηση και στον εφοδιασμό. Παρότι πολλοί από αυτούς δεν αυτοπροσδιορίζονται ως «preppers», δηλαδή άνθρωποι που πιστεύουν ότι ένας πόλεμος ή μια μεγάλη καταστροφή είναι άμεσος και προετοιμάζονται εντατικά για αυτό, αρκετοί έχουν αρχίσει να συγκεντρώνουν βασικά αποθέματα τροφίμων, νερού και εξοπλισμού.
Η Λιζ Μπλάκσο, δημοτική σύμβουλος του Εργατικού Κόμματος στο Μαουντσόρελ, εξηγεί ότι έχει ήδη αγοράσει ορισμένα βασικά αντικείμενα για την περίπτωση που προκύψει κάποια κρίση. «Έχω αγοράσει μερικές power banks που λειτουργούν και ως φακοί, ώστε να μπορούμε να βλέπουμε πού πηγαίνουμε», λέει. «Έχω επίσης ένα ραδιόφωνο που λειτουργεί με χειροκίνητη φόρτιση και συνδυάζεται με φακό. Στην οικογένειά μας υπάρχουν πολλές τροφικές δυσανεξίες, γι’ αυτό έχω αποθηκεύσει ζυμαρικά χωρίς γλουτένη και μερικά σνακ που μου αρέσει να τρώω. Είναι αρκετά για να μας κρατήσουν για μερικές εβδομάδες».
Η ίδια διευκρινίζει ότι δεν θεωρεί τον εαυτό της «prepper». Δεν διαθέτει καταφύγιο στο υπόγειο ούτε αποθήκη γεμάτη τρόφιμα για έναν μήνα. Ωστόσο παρακολουθεί τις ειδήσεις και πιστεύει ότι η προετοιμασία για απρόβλεπτα γεγονότα είναι μια λογική στάση, όπως αναφέρει ο Independent.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της εταιρείας National Gas, η Μεγάλη Βρετανία διαθέτει αποθέματα ορυκτού αερίου που επαρκούν μόλις για δύο ημέρες. Την ίδια στιγμή, όλο και περισσότερα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν φυσικό αέριο αλλάζουν πορεία προς την Ευρώπη λόγω του πολέμου με το Ιράν. Η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει επίσης προκαλέσει εκτίναξη των τιμών των καυσίμων, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης έχει διπλασιαστεί μέσα σε μία εβδομάδα.
Η Μπλάκσο, που ζει με τον σύζυγό της και έχει δύο κόρες ηλικίας 19 και 17 ετών, δηλώνει ότι γνωρίζει πως ο πόλεμος μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα. «Γνωρίζω ότι ο πόλεμος μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα», αναφέρει. «Πιστεύω ότι πρέπει να είσαι πραγματιστής. Η παλιά παροιμία λέει ότι αν αποτύχεις να προετοιμαστείς, προετοιμάζεσαι να αποτύχεις», συμπληρώνει.
Ήπια προετοιμασία
Όπως εξηγεί, άρχισε τη λεγόμενη «ήπια προετοιμασία» νωρίτερα μέσα στη χρονιά, αφού είδε μια ανάρτηση από το National Grid που καλούσε τους πολίτες να είναι έτοιμοι σε περίπτωση που υπάρξει ξαφνική διακοπή ρεύματος. Τότε ήταν που αγόρασε τα επιπλέον power banks. «Φροντίζω επίσης τη μητέρα μου, η οποία είναι μια ευάλωτη ηλικιωμένη γυναίκα. Έχω φροντίσει να είναι προετοιμασμένη αν συμβεί κάτι. Δεν έχουμε πλέον σταθερά τηλέφωνα, οπότε είναι σημαντικό να μπορούμε να φορτίζουμε τα κινητά μας. Και πρέπει να είμαι σίγουρη ότι μπορεί να βλέπει σε περίπτωση που κοπεί το ρεύμα, γιατί έχει οστεοπόρωση και αν πέσει, θα σπάσει κάτι».
Οι διακοπές ρεύματος θεωρούνται ένα σοβαρό ενδεχόμενο. Το 2024, ένα παγκόσμιο τεχνικό πρόβλημα στα συστήματα των Windows έθεσε εκτός λειτουργίας μεγάλο μέρος των υποδομών παγκοσμίως, καθηλώνοντας πτήσεις και διακόπτοντας τη λειτουργία τηλεοπτικών καναλιών. Παράλληλα, πέρυσι η Ισπανία και η Πορτογαλία αντιμετώπισαν μια ενεργειακή διαταραχή διάρκειας 10 ωρών που προκάλεσε εκτεταμένο μπλακ άουτ.
Η κυβέρνηση έχει προειδοποιήσει το κοινό να είναι προετοιμασμένο για παρατεταμένες διαταραχές σε περίπτωση κυβερνοεπίθεσης και διαθέτει σχέδιο ετοιμότητας που συμβουλεύει τους πολίτες να έχουν μη ψηφιακές εναλλακτικές για την ενημέρωση, όπως ραδιόφωνα, καθώς και power banks, φακούς και επαρκείς ποσότητες τροφίμων και νερού για αρκετές ημέρες.
Ο Ίλαν Κέλμαν, καθηγητής καταστροφών και υγείας στο University College London, εκτιμά ότι οι πολίτες θα πρέπει να μπορούν να επιβιώσουν τουλάχιστον δύο εβδομάδες χωρίς βασικές υπηρεσίες, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή. «Αν υπάρξει εθνικό μπλακ άουτ λόγω ηλιακής καταιγίδας, μπορεί να χρειαστεί τόσος χρόνος ή και περισσότερο για να αντικατασταθούν οι μετασχηματιστές και να επανέλθει το ρεύμα», αναφέρει. «Αν υπάρξει πυρηνική ή συμβατική επίθεση, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου θα είναι απορροφημένη από άλλες προτεραιότητες και δεν θα μπορεί να δώσει προτεραιότητα στα άτομα».
Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι δεν έχουν όλοι την οικονομική δυνατότητα να προετοιμαστούν για δύο εβδομάδες χωρίς δίκτυα, ιδιαίτερα λόγω της κρίσης κόστους ζωής. Παρ’ όλα αυτά προτρέπει όσους μπορούν να δημιουργήσουν αποθέματα τροφίμων και νερού. «Η έλλειψη αερίου δεν είναι πρόβλημα αν είσαι προετοιμασμένος. Το να μην κυκλοφορούν φορτηγά και να μην φτάνουν τρόφιμα στα σούπερ μάρκετ δεν είναι πρόβλημα αν είσαι προετοιμασμένος. Η διακοπή της παροχής νερού δεν είναι πρόβλημα, αν είσαι προετοιμασμένος», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Οι αυξημένες τιμές καυσίμων, μετά τα πλήγματα του Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν, έχουν ήδη οδηγήσει την οργάνωση οδηγών AA να συμβουλεύσει τους οδηγούς να αποφεύγουν τα «μη απαραίτητα» ταξίδια. Η Μπλάκσο λέει ότι είχε προβλέψει αυτή την εξέλιξη όταν ανακοινώθηκαν οι πρώτες επιθέσεις. «Ήταν προφανές ότι η τιμή του ντίζελ θα εκτοξευόταν, οπότε ο σύζυγός μου και εγώ γεμίσαμε τα αυτοκίνητά μας, παρότι συνήθως τα αφήνουμε να φτάσουν μέχρι να ανάψει η κόκκινη ένδειξη».
Φακοί, εφεδρικές μπαταρίες, ραδιόφωνα με χειροκίνητη φόρτιση και ηλιακοί φορτιστές
Παρόμοια στάση έχει υιοθετήσει και η 37χρονη Έμα Μπράουν, make-up artist στο Νότιγχαμσαϊρ, η οποία άρχισε να αποθηκεύει προμήθειες αφού είδε ένα βίντεο στο TikTok που ρωτούσε τους θεατές αν θα μπορούσαν να επιβιώσουν σε ένα μπλακ άουτ. «Πανικοβλήθηκα και σκέφτηκα ότι σίγουρα όχι», λέει. «Μετά από ένα βίντεο αρχίζεις να πέφτεις σε μια σειρά από παρόμοια. Με έκανε να σκεφτώ ότι πρέπει να είμαι έτοιμη. Δεν έχω φτάσει σε υπερβολές, αλλά έχω ένα κουτί με σημαντικά πράγματα που μπορώ να πάρω αν χρειαστεί».
Στο κουτί αυτό υπάρχουν φακοί, εφεδρικές μπαταρίες, ραδιόφωνα με χειροκίνητη φόρτιση και ηλιακοί φορτιστές που αγοράζει διαδικτυακά εδώ και μερικά χρόνια. Από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος στο Ιράν, αγόρασε ακόμη περισσότερα, ενώ έχει συγκεντρώσει αρκετά τρόφιμα και νερό ώστε η ίδια, ο σύζυγός της και τα δύο παιδιά τους, ηλικίας 13 και 17 ετών, να μπορούν να αντέξουν για δύο εβδομάδες.
«Αυτό που συμβαίνει τώρα είναι τρομακτικό», δηλώνει. «Προτιμώ να είμαι κάπως προετοιμασμένη παρά καθόλου. Φυσικά φοβάμαι την πιθανότητα πολέμου. Αλλά είναι και το γεγονός ότι έχουμε συνηθίσει να βασιζόμαστε σε πράγματα που θεωρούμε δεδομένα. Νομίζω ότι θα ήταν καλό να μάθουμε να ζούμε λίγο περισσότερο εκτός δικτύου και να είμαστε πιο αυτάρκεις», συμπληρώνει.
Η ίδια λέει ότι η προετοιμασία της έχει γίνει αντικείμενο αστείων μέσα στην οικογένεια. «Εγώ και ο σύζυγός μου γελάμε συχνά γι’ αυτό. Το αποκαλώ το κουτί “για παν ενδεχόμενο”. Αλλά αν κάποια στιγμή το χρειαστεί η οικογένειά μου, θα χαρούν που το αγόρασα».
Ο Λι Πράις, ιδιοκτήτης του καταστήματος εξοπλισμού προετοιμασίας The Bug Out στην Ουαλία, αναφέρει ότι η δουλειά του έχει αυξηθεί από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος. «Βλέπεις πολλούς ανθρώπους που το κάνουν για πρώτη φορά, ειδικά όταν συμβαίνει κάτι στον κόσμο», λέει. «Οι άνθρωποι αρχίζουν να σκέφτονται: Τι θα γίνει αν συμβεί κάτι; Τι πρέπει να κάνω; Οι πιο συνετοί είναι εκείνοι που προετοιμάζονται καθημερινά και δεν το αφήνουν για την τελευταία στιγμή».
Παράλληλα, προειδοποιεί τους αρχάριους να μην πανικοβάλλονται και τους συμβουλεύει απλώς να αγοράζουν μερικές επιπλέον κονσέρβες κατά τη διάρκεια των εβδομαδιαίων αγορών τους και να επενδύσουν σε απλό εξοπλισμό, όπως φορητές εστίες κάμπινγκ, ραδιόφωνα με χειροκίνητη φόρτιση και φακούς.
«Να είσαι έτοιμος για τα καθημερινά πράγματα»
«Δεν είναι πυρηνική φυσική, είναι κοινή λογική», εξηγεί. «Είναι ένα είδος ασφάλειας για τον τρόπο ζωής σου. Ασφαλίζεις το αυτοκίνητό σου, ασφαλίζεις το σπίτι σου, η προετοιμασία είναι σαν ασφάλεια για τον τρόπο ζωής σου, ώστε να είσαι έτοιμος για τα καθημερινά πράγματα, όπως αν χαλάσει το αυτοκίνητο, αν κοπεί το ρεύμα, αν κοπεί το νερό ή αν σταματήσει η θέρμανση. Είναι απλώς το να είσαι πιο προετοιμασμένος».
Ένας ακόμα πολίτης που έχει υιοθετήσει τη λεγόμενη «ήπια προετοιμασία» είναι ο Μαρκ, 53 ετών, επιχειρηματίας που ζει λίγο έξω από το Τσέλτεναμ. Μεγάλωσε σε αγρόκτημα με παππούδες που πίστευαν στην αποθήκευση όσο το δυνατόν περισσότερων προμηθειών, και τώρα που έχει οικονομική άνεση μπορεί να κάνει περισσότερα.
«Έχουμε ξυλόσομπες στο σπίτι, οπότε δεν ανησυχούμε ιδιαίτερα για το πετρέλαιο», λέει ο Μαρκ, του οποίου η μητέρα, ηλικίας περίπου 70 ετών, μένει συχνά μαζί του.
«Έχω επίσης τρεις μεγάλους καταψύκτες γεμάτους τρόφιμα, όπως ψωμί και βασικά προϊόντα που μπορούν να καταψυχθούν», λέει. «Πρόσφατα αγόρασα περισσότερο πετρέλαιο, αλλά λόγω των τιμών πλήρωσα 1.500 λίρες για ποσότητα που συνήθως αγοράζω με 500. Παρότι έχω υψηλό εισόδημα, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να προετοιμαστεί κανείς με αυτές τις τιμές. Και δεν μπορώ να αγοράσω άλλο πετρέλαιο μέχρι τις αρχές Απριλίου, κάτι που σε κάνει πραγματικά να το συνειδητοποιείς».
Ο ίδιος άρχισε την «ήπια προετοιμασία» μετά την πανδημία Covid, όταν έγινε σαφές πόσο δύσκολο μπορεί να είναι να αποκτήσει κανείς προμήθειες ξαφνικά, ιδιαίτερα λόγω των μαζικών αγορών πανικού. Πρόσφατα αγόρασε επίσης ραδιόφωνο με χειροκίνητη φόρτιση και φορτιστή τηλεφώνου, αφού είδε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έντονη συζήτηση για προετοιμασία σε περίπτωση πολέμου.
«Το Instagram παρουσιάζει συχνά πολλές τακτικές τρομοκράτησης», παραδέχεται, «αλλά ίσως είναι καλό να είμαστε λίγο προετοιμασμένοι. Τα πράγματα φαίνονται πολύ αβέβαια αυτή τη στιγμή και το κόστος των καυσίμων αυξάνεται, κάτι που επηρεάζει και την επιχείρηση. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε τώρα είναι απλώς να προσπαθήσουμε να επιβιώσουμε».
