Εξωδικαστικό συμβιβασμό ύψους 200.000 δολαρίων πέτυχε ένα ζευγάρι Ινδών, υποψήφιοι διδάκτορες με αμερικανικό πανεπιστήμιο, έπειτα από καταγγελίες για διακριτική μεταχείριση και αντίποινα που, σύμφωνα με τους ίδιους, ξεκίνησαν από ένα περιστατικό με το ζέσταμα παραδοσιακού ινδικού φαγητού σε φούρνο μικροκυμάτων. Η υπόθεση, που έλαβε διεθνή δημοσιότητα, άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για τον λεγόμενο «ρατσισμό μέσω του φαγητού» σε ακαδημαϊκά ιδρύματα της Δύσης.

Ο Αντίτια Πρακάς και η αρραβωνιαστικιά του, Ούρμι Μπατατσέρια, κατέθεσαν αγωγή για παραβίαση πολιτικών δικαιωμάτων κατά του Πανεπιστημίου του Κολοράντο στο Μπόλντερ, αφού, όπως υποστηρίζουν, βίωσαν μια σειρά από «μικροεπιθέσεις και πράξεις αντεκδίκησης», έπειτα από ένα περιστατικό που αφορούσε τη χρήση του φούρνου μικροκυμάτων.

Σύμφωνα με την αγωγή, η παρενόχληση ξεκίνησε όταν μέλος του προσωπικού του πανεπιστημίου αντέδρασε στο γεγονός ότι ο Πρακάς ζέστανε το μεσημεριανό του -παλάκ πανίρ, ένα από τα πιο δημοφιλή πιάτα της βόρειας Ινδίας, φτιαγμένο από πολτοποιημένο σπανάκι και πανίρ (ένα είδος ινδικού τυριού που μοιάζει με ανθότυρο), το οποίο είχε ιδιαίτερη μυρωδιά.

Το πανεπιστήμιο δήλωσε ότι δεν μπορεί να σχολιάσει τις «συγκεκριμένες συνθήκες» που αφορούν τις καταγγελίες για διακρίσεις και παρενόχληση, επικαλούμενο τη νομοθεσία περί προστασίας προσωπικών δεδομένων. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι είναι «δεσμευμένο στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος συμπερίληψης για όλους τους φοιτητές, το διδακτικό και διοικητικό προσωπικό, ανεξαρτήτως εθνικής καταγωγής, θρησκείας, πολιτισμού ή άλλων χαρακτηριστικών που προστατεύονται από τη νομοθεσία των ΗΠΑ και τις πολιτικές του πανεπιστημίου».

«Όταν οι καταγγελίες αυτές προέκυψαν το 2023, τις λάβαμε σοβαρά υπόψη και ακολουθήσαμε τις καθιερωμένες, αυστηρές διαδικασίες για τη διαχείρισή τους, όπως κάνουμε σε όλες τις περιπτώσεις διακρίσεων και παρενόχλησης. Καταλήξαμε σε συμφωνία με τους φοιτητές τον Σεπτέμβριο του 2025 και αρνούμαστε οποιαδήποτε ευθύνη στην υπόθεση», ανέφερε το πανεπιστήμιο.

Ο Πρακάς τόνισε ότι για τους ίδιους το ζήτημα δεν ήταν τα χρήματα. «Ήταν θέμα αρχής – να δείξουμε ότι υπάρχουν συνέπειες όταν γίνονται διακρίσεις εις βάρος των Ινδών λόγω της “ινδικότητάς” τους».

Η αγωγή έλαβε ευρεία δημοσιότητα στην Ινδία από τη στιγμή που έγινε γνωστή την περασμένη εβδομάδα, ανοίγοντας μια συζήτηση γύρω από αυτό που πολλοί περιγράφουν ως «ρατσισμό μέσω του φαγητού» στις δυτικές χώρες. Πολλοί Ινδοί χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μοιράστηκαν τις δικές τους εμπειρίες χλευασμού για τις διατροφικές τους συνήθειες στο εξωτερικό.

Κάποιοι επεσήμαναν, ωστόσο, ότι οι διακρίσεις λόγω φαγητού είναι διαδεδομένες και στην ίδια την Ινδία, όπου τα μη χορτοφαγικά γεύματα απαγορεύονται σε πολλά σχολεία και πανεπιστήμια, επειδή θεωρούνται «ακάθαρτα». Άτομα από μειονεκτούσες κάστες και από πολιτείες της βορειοανατολικής Ινδίας συχνά αντιμετωπίζουν προκατάληψη για το φαγητό τους, με παράπονα να αφορούν ακόμα και τη μυρωδιά των υλικών που χρησιμοποιούν.

Και το φαινόμενο δεν περιορίζεται στην ινδική ή νοτιοασιατική κουζίνα. Κοινότητες από την Αφρική, τη Λατινική Αμερική και άλλες περιοχές της Ασίας έχουν επίσης μιλήσει για εμπειρίες εξευτελισμού λόγω των διατροφικών τους συνηθειών.

«Ένα μοτίβο κλιμακούμενων πράξεων αντεκδίκησης»

Ο Πρακάς και η Μπατατσέρια υποστηρίζουν ότι η περιπέτειά τους ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2023. Ο Πρακάς, υποψήφιος διδάκτορας στο Τμήμα Ανθρωπολογίας του πανεπιστημίου, ζέσταινε το παλάκ πανίρ του όταν, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, μέλος του βρετανικού προσωπικού σχολίασε ότι το φαγητό του είχε «έντονη» οσμή και του είπε πως υπήρχε κανόνας που απαγόρευε το ζέσταμα τροφών με έντονη μυρωδιά σε εκείνον τον φούρνο μικροκυμάτων.

Ο Πρακάς ανέφερε ότι ο κανόνας αυτός δεν ήταν αναρτημένος πουθενά και ότι, όταν αργότερα ρώτησε ποια φαγητά θεωρούνται «έντονα», του απάντησαν πως τα σάντουιτς δεν εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή, ενώ το κάρι ναι.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το περιστατικό ακολουθήθηκε από μια σειρά ενεργειών εκ μέρους του πανεπιστημίου, που οδήγησαν τόσο τον ίδιο όσο και την Μπατατσέρια -επίσης υποψήφια διδάκτορα- στην απώλεια της ερευνητικής τους χρηματοδότησης, των διδακτικών τους καθηκόντων και ακόμα και των επιβλεπόντων καθηγητών με τους οποίους συνεργάζονταν επί μήνες.

Τον Μάιο του 2025, κατέθεσαν αγωγή κατά του πανεπιστημίου, καταγγέλλοντας διακριτική μεταχείριση και «ένα μοτίβο κλιμακούμενων πράξεων αντεκδίκησης».

Τον Σεπτέμβριο, το πανεπιστήμιο προχώρησε σε εξωδικαστικό συμβιβασμό. Τέτοιου είδους συμφωνίες συνήθως επιδιώκονται για να αποφευχθούν μακροχρόνιες και δαπανηρές δικαστικές διαμάχες.

Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, το πανεπιστήμιο δέχτηκε να απονείμει τα πτυχία στους φοιτητές, αρνήθηκε ωστόσο οποιαδήποτε ευθύνη και τους απαγόρευσε να σπουδάσουν ή να εργαστούν εκεί στο μέλλον.

Σε δήλωσή του, το πανεπιστήμιο ανέφερε ακόμη ότι «το Τμήμα Ανθρωπολογίας του CU Boulder έχει εργαστεί για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης μεταξύ φοιτητών, διδακτικού και διοικητικού προσωπικού», σημειώνοντας ότι, μεταξύ άλλων, πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις για την ενίσχυση ενός περιβάλλοντος συμπερίληψης και υποστήριξης.

«Όσοι κρίνεται ότι παραβιάζουν τις πολιτικές του πανεπιστημίου κατά των διακρίσεων και της παρενόχλησης λογοδοτούν», προστίθεται στη δήλωση.

Ο Πρακάς λέει πως αυτή δεν ήταν η πρώτη φορά που αντιμετώπισε διακρίσεις λόγω φαγητού. Όταν μεγάλωνε στην Ιταλία, οι δάσκαλοί του του ζητούσαν συχνά να κάθεται σε ξεχωριστό τραπέζι στο διάλειμμα, επειδή οι συμμαθητές του θεωρούσαν τη μυρωδιά του φαγητού του «απωθητική».

«Πρακτικές όπως η απομόνωσή μου από τους Ευρωπαίους συμμαθητές μου ή η απαγόρευση χρήσης ενός κοινόχρηστου φούρνου μικροκυμάτων λόγω της μυρωδιάς του φαγητού μου είναι τρόποι με τους οποίους οι λευκοί ελέγχουν την “ινδικότητά” σου και περιορίζουν τον χώρο μέσα στον οποίο μπορείς να υπάρξεις», λέει.

Προσθέτει ότι υπάρχει μακρά ιστορία χρήσης του φαγητού ως μέσου υποτίμησης Ινδών και άλλων εθνοτικών ομάδων. «Η λέξη “κάρι” έχει ταυτιστεί με τη “μυρωδιά” περιθωριοποιημένων κοινοτήτων που εργάζονται σε κουζίνες και σπίτια και έχει μετατραπεί σε υποτιμητικό όρο για τον “Ινδό”», σημειώνει.

Η Μπατατσέρια υποστηρίζει ότι ακόμα και πρόσωπα όπως η πρώην αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Κάμαλα Χάρις, δεν είναι απρόσβλητα από τέτοιου είδους προσβολές. Η ίδια, αναφέρεται σε ανάρτηση του 2024 της ακροδεξιάς ακτιβίστριας, Λόρα Λούμερ, η οποία έγραψε ότι αν η Χάρις γινόταν πρόεδρος, ο Λευκός Οίκος «θα μύριζε κάρι». Η Λούμερ αρνήθηκε ότι το σχόλιο ήταν ρατσιστικό.

Στην αγωγή, η Μπατατσέρια κατήγγειλε επίσης ότι υπέστη αντίποινα από το πανεπιστήμιο, όταν κάλεσε τον Πρακάς ως προσκεκλημένο ομιλητή σε μάθημα ανθρωπολογίας, με θέμα τον πολιτισμικό σχετικισμό – την άποψη δηλαδή ότι κανένας πολιτισμός δεν είναι ανώτερος ή κατώτερος από άλλον. Κατά τη διάρκεια της διάλεξης, ο Πρακάς ανέφερε παραδείγματα «ρατσισμού μέσω του φαγητού» που είχε βιώσει, συμπεριλαμβανομένου και του περιστατικού με το παλάκ πανίρ, χωρίς να κατονομάσει πρόσωπα.

Πανεπιστήμιο Κολοράντο - ΗΠΑ - Τμήμα Ανθρωπολογίας

Η Μπατατσέρια δήλωσε επίσης ότι δέχτηκε ρατσιστική κακοποίηση όταν ανάρτησε στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης X το 2024 μια σειρά δημοσιεύσεων για τον «συστημικό ρατσισμό» που αντιμετώπιζαν στο πανεπιστήμιο. Κάτω από την ανάρτηση υπήρχαν τόσο σχόλια στήριξης όσο και σχόλια όπως «γυρίστε πίσω στην Ινδία», «η αποαποικιοποίηση ήταν λάθος», «δεν είναι μόνο το φαγητό, πολλοί από εσάς δεν κάνετε καν μπάνιο».

Το ζευγάρι δήλωσε ότι αυτό που ζητούσε από το πανεπιστήμιο ήταν να ακουστεί και να γίνει κατανοητό, να αναγνωριστεί ο πόνος τους από την περιθωριοποίηση που βίωσαν και να υπάρξει ουσιαστική αποκατάσταση. Υποστηρίζουν ότι δεν έλαβαν ποτέ μια ειλικρινή συγγνώμη – για το συγκεκριμένο θέμα το πανεπιστήμιο δεν απάντησε στο BBC.

Έχουν πλέον επιστρέψει στην Ινδία και δηλώνουν ότι ίσως να μην επιστρέψουν ποτέ στις ΗΠΑ.

«Όσο καλός κι αν είσαι σε αυτό που κάνεις, το σύστημα σου υπενθυμίζει συνεχώς ότι, λόγω του χρώματος του δέρματός σου ή της εθνικότητάς σου, μπορείς να διωχθείς ανά πάσα στιγμή. Αυτή η ανασφάλεια είναι έντονη και η εμπειρία μας στο πανεπιστήμιο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα», καταλήγει ο Πρακάς.