Τη διαβεβαίωση ότι δεν υπάρχει καμία ανησυχία για αμερικανική διαμεσολάβηση στον ελληνοτουρκικό διάλογο έδωσε ο πρωθυπουργός, υπό την ανάγνωση ότι ο Ταγίπ Ερντογάν έχει οικοδομήσει στενή επικοινωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ για τα θέματα της Μέσης Ανατολής και το Ουκρανικό.
Υπάρχει όμως ένας προβληματισμός αν πιθανή άφιξη του Αμερικανού προέδρου στην Ελλάδα θα είχε ως συνέπεια και παρότρυνση για άμεση λύση της ελληνοτουρκικής διαφοράς.
Διπλωματικές πηγές σταθερά διαβεβαιώνουν, το είπε άλλωστε και χθες ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις είναι στο καλύτερο σημείο και υπάρχει επαρκής ενημέρωση των ελληνικών θέσεων όχι μόνο στον Λευκό Οίκο αλλά και στους άλλους πόλους της αμερικανικής εξουσίας, όπως το Κογκρέσο, τη Γερουσία κ.λπ.
Με αυτά τα δεδομένα λοιπόν αναμένεται τις επόμενες ώρες η ανακοίνωση της συνάντησης του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα χωρίς να αναμένεται να προκύψει την επόμενη εβδομάδα κάποια σημαντική συμφωνία. Κυρίως διότι πάγια θέση της Τουρκίας από τον Φεβρουάριο του 1976 είναι ότι τα θέματα που θεωρεί ως ελληνοτουρκικές διαφορές πρέπει να διακανονισθούν όλα μαζί, με μια συνολική συμφωνία. Με την επιλογή του package deal, όπως λέγεται διεθνώς, η Άγκυρα επιδιώκει να προχωρήσει σε πολιτική διαπραγμάτευση. Σε μια πολιτική διαπραγμάτευση το διεθνές δίκαιο θα είναι μόνο ένας από τους παράγοντες που θα ληφθούν υπόψη. Και εδώ ακριβώς εστιάζεται ο προβληματισμός, αφού κατά τον Ντόναλντ Τραμπ, το διεθνές δίκαιο αποτελεί απλώς ένα σημείο αναφοράς και η ισχύς του κάθε κράτους έχει μεγάλη αξία.
Η Τουρκία κινείται με τη λογική της ισχύος και στόχος της δεν είναι απλώς να δώσει λύσεις σε επιμέρους θέματα αλλά να επιβάλλει τους όρους της στην Ελλάδα. Κάθε ικανοποίηση των τουρκικών απαιτήσεων απλώς θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου για νέες διεκδικήσεις.
Θα μπορούσε με αμερικανική διαμεσολάβηση να παραπεμφθούν συλλήβδην όλα τα διμερή θέματα στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης; Θεωρητικά ναι. Όμως το Διεθνές Δικαστήριο έχει την τάση να καταλήγει σε ισορροπημένες αποφάσεις, δηλαδή να εξαντλεί τα όρια της διακριτικής ευχέρειας εντός του νόμου για να δώσει τη δυνατότητα ακόμη και στην κατ’ ουσίαν ηττημένη πλευρά να εντοπίσει κάποια θετικά σημεία στην τελική απόφαση. Το δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να δικαιώσει πλήρως την ελληνική πλευρά στο θέμα των «γκρίζων ζωνών», όπου τα ελληνικά νομικά επιχειρήματα είναι εξαιρετικά ισχυρά. Αλλά μπορεί σύμφωνα με νομικούς κύκλους, να εξισορροπήσει την απόφαση αποδίδοντας στην Τουρκία μεγαλύτερη υφαλοκρηπίδα στις τουρκικές αρχές από ό,τι δικαιούται. Η πιθανή αύξηση των χωρικών υδάτων πριν από την παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο, θα το αναγκάσει να λάβει τις αποφάσεις του βάσει του εύρους των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Σε σχετικό ερώτημα του Αλέξη Παπαχελά χθες, ο πρωθυπουργός απάντησε με νόημα ότι «δεν θέλω να μιλήσω περισσότερο δημόσια για το ζήτημα αυτό, παρά μόνο να επαναλάβω ότι είναι ένα μονομερές δικαίωμα της πατρίδας μας, το οποίο σίγουρα δεν απαιτεί την έγκριση κανενός άλλου προκειμένου να ασκηθεί. Από την άλλη, πρέπει να έχουμε μια αίσθηση ότι, όταν μιλάμε για το Αιγαίο και την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, δεν είναι ζήτημα που αφορά προφανώς μόνο την Ελλάδα και την Τουρκία. Αλλά δεν θέλω να μιλήσω περισσότερο για το ζήτημα αυτό».
