Η Σαουδική Αραβία σταμάτησε να εκδίδει νέα συμβόλαια προς δυτικές συμβουλευτικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο βασίλειο, ενώ παράλληλα καθυστέρησε ορισμένες πληρωμές, καθώς η κυβέρνηση επιχειρεί να διαχειριστεί το διευρυνόμενο δημοσιονομικό έλλειμμα και τις επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν. Σύμφωνα με στελέχη εταιρειών συμβούλων που μίλησαν στους Financial Times, το Ριάντ έλαβε την απόφαση μετά το ξέσπασμα του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν, ο οποίος απείλησε τα πετρελαϊκά έσοδα της χώρας, ενώ η Ισλαμική Δημοκρατία στόχευσε αραβικές γειτονικές χώρες με drones και πυραύλους.
Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η Σαουδική Αραβία αξιοποιεί τη συγκεκριμένη συγκυρία για να ενισχύσει περαιτέρω τους ελέγχους στις κρατικές δαπάνες και τις επενδύσεις, οι οποίες είχαν εκτοξευθεί υπό το φιλόδοξο πρόγραμμα Vision 2030 του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, σύμφωνα με τους Financial Times. Αν και στελέχη του κλάδου εμφανίστηκαν βέβαια ότι τα έργα θα συνεχιστούν, οι καθυστερήσεις αναδεικνύουν τις εντάσεις που επικρατούν στο βασίλειο σχετικά με τον υπερβολικά μεγάλο ρόλο των συμβουλευτικών εταιρειών, μεταξύ των οποίων η McKinsey & Company, η Boston Consulting Group και οι λεγόμενες Big Four λογιστικές και συμβουλευτικές εταιρείες.
Οι συγκεκριμένες εταιρείες έχουν δημιουργήσει μεγάλες δραστηριότητες στη Μέση Ανατολή, καθώς οι δαπάνες της Σαουδικής Αραβίας αποτέλεσαν πραγματικό «χρυσωρυχείο» για τον κλάδο, μετά την έναρξη του φιλόδοξου προγράμματος μετασχηματισμού πριν από περίπου μία δεκαετία. Ένα από τα στελέχη ανέφερε ότι, παρότι δεν έχει υπάρξει επίσημη ανακοίνωση, όλοι γνωρίζουν πως εφαρμόζεται ήδη η νέα πρακτική. Όπως είπε, οι Αρχές ξεκαθαρίζουν πως δεν πρόκειται να πραγματοποιηθούν πληρωμές άμεσα και ότι αυτές μετατίθενται για τον Ιούλιο.
Το ίδιο στέλεχος υποστήριξε επίσης ότι τα υπουργεία και οι κρατικοί αγοραστές έχουν ενημερωθεί πως δεν εγκρίνονται νέα συμβόλαια από το υπουργείο Οικονομικών, εκτός εάν υπάρχει ειδική προέγκριση. Δεύτερο στέλεχος σημείωσε ότι οι αποφάσεις σχετικά με νέα συμβόλαια και πληρωμές τιμολογίων μετατέθηκαν έως το τέλος του δεύτερου τριμήνου, ενώ άλλος σύμβουλος υπενθύμισε ότι παρόμοια κατάσταση είχε σημειωθεί και το 2024, όταν είχαν παγώσει νέα έργα και ορισμένα υπουργεία είχαν αναστείλει πληρωμές.
Σύμφωνα με στέλεχος της αγοράς, η κίνηση έχει και συμβολικό χαρακτήρα, καθώς η σαουδαραβική ηγεσία θέλει να δείξει ότι ενεργεί με δημοσιονομική σύνεση υπό τις παρούσες συνθήκες. Το ίδιο πρόσωπο πρόσθεσε ότι οι εταιρείες εμφανίζονται σχετικά ήρεμες, καθώς το μέτρο δεν επηρεάζει τα έργα που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Το υπουργείο Οικονομικών της Σαουδικής Αραβίας δήλωσε ότι τόσο το ίδιο όσο και η κυβέρνηση επιδιώκουν πάντα να διασφαλίζουν ότι όλες οι επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων των συμβουλευτικών υπηρεσιών, αποφέρουν σαφή οφέλη που συνάδουν με τους στρατηγικούς στόχους του Vision 2030. Το υπουργείο αμφισβήτησε επίσης ότι υπάρχουν καθυστερήσεις πληρωμών, υποστηρίζοντας ότι έως τώρα το 2026 το «99,5%» των τιμολογίων έχει εξοφληθεί εντός των προβλεπόμενων συμβατικών προθεσμιών.
Η Σαουδική Αραβία αποτελεί εδώ και χρόνια σημαντική πηγή εσόδων για τις διεθνείς συμβουλευτικές εταιρείες, από τότε που ο πρίγκιπας Μοχάμεντ παρουσίασε μια σειρά από γιγαντιαία έργα πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, με στόχο τη διαφοροποίηση της οικονομίας και την ενίσχυση τομέων όπως ο τουρισμός. Ωστόσο, στο εσωτερικό της χώρας υπήρχαν εδώ και καιρό παράπονα για τα ποσά που καταβάλλονταν σε συμβούλους, ενώ τα τελευταία δύο χρόνια το Ριάντ έχει επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητες των δαπανών και προσπαθεί να περιορίσει τα αυξανόμενα ελλείμματα.
Η αναπροσαρμογή αυτή έχει ήδη οδηγήσει σε καθυστερήσεις ή συρρίκνωση πολλών έργων, συμπεριλαμβανομένων βασικών στοιχείων του Neom, της φουτουριστικής ανάπτυξης που αποτελεί το εμβληματικό σχέδιο του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν και η οποία κάποτε υποσχόταν τη δημιουργία μιας πόλης μήκους 170 χιλιομέτρων. Παράλληλα, το βασίλειο καλείται να τηρήσει μια σειρά από αυστηρά χρονοδιαγράμματα, καθώς προετοιμάζεται να φιλοξενήσει την Expo 2030 και το 2034 FIFA World Cup.
Στελέχη του κλάδου ανέφεραν ότι ο πόλεμος προσέφερε επιπλέον λόγους στη Σαουδική Αραβία για να περιορίσει τις δαπάνες, καθώς εκτιμάται ότι θα χρειαστεί να διαθέσει περισσότερα χρήματα για την άμυνα και για την ανάπτυξη υποδομών στην Ερυθρά Θάλασσα, εξαιτίας της δυνατότητας του Ιράν να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ. Ένα ανώτερο στέλεχος στην περιοχή χαρακτήρισε την κατάσταση ως συνέχεια της επιβράδυνσης και της αναπροτεραιοποίησης που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη εδώ και καιρό, σημειώνοντας ότι ο πόλεμος απλώς έφερε το ζήτημα ακόμη πιο έντονα στο προσκήνιο.
Άλλο στέλεχος δήλωσε ότι η Σαουδική Αραβία χρησιμοποιεί τη σύγκρουση ως έναν «βολικό τρόπο» για να περιορίσει τα μεγαλεπήβολα έργα, τα οποία, όπως ανέφερε, είχαν διογκωθεί υπερβολικά και είχαν καταστεί ιδιαίτερα δαπανηρά. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, πάντως, το βασίλειο προστατεύθηκε εν μέρει χάρη στη δυνατότητά του να ανακατευθύνει περίπου τα δύο τρίτα των εξαγωγών αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, ενώ παράλληλα οι διεθνείς τιμές πετρελαίου κατέγραψαν άνοδο.
Ωστόσο, η τριμηνιαία έκθεση προϋπολογισμού του υπουργείου Οικονομικών, που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα, έδειξε ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα διευρύνθηκε στα 125,7 δισ. σαουδαραβικά ριάλ, δηλαδή περίπου 33,5 δισ. δολάρια, κατά το πρώτο τρίμηνο, σημειώνοντας το υψηλότερο επίπεδο από το 2018, ενώ οι αμυντικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 26%. Το υπουργείο Οικονομικών ανέφερε ακόμη ότι τα έσοδα από το πετρέλαιο ξεπέρασαν τις προβλέψεις του πρώτου τριμήνου και ότι το μέγεθος του ελλείμματος αντανακλά τόσο τις καθυστερήσεις στις ταμειακές ροές όσο και τις κρατικές δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν για τον μετριασμό των επιπτώσεων του πολέμου με το Ιράν.
