Το Ιράν, την ώρα που η Μέση Ανατολή φλέγεται, μετατρέπει το Στενό του Ορμούζ σε μοχλό ισχύος, εξασφαλίζοντας ότι το δικό του πετρέλαιο ρέει πιο άφθονο από ποτέ προς την Ασία. Την τελευταία σχεδόν εβδομάδα, οι εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου αγγίζουν κατά μέσο όρο τα 2,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, πάνω από τα επίπεδα πριν από το ξέσπασμα του πολέμου, την ώρα που Σαουδική Αραβία, Ιράκ και άλλα κράτη του Κόλπου βλέπουν τις δικές τους ροές να στραγγαλίζονται.
Καθώς η Τεχεράνη απειλεί ανοικτά ότι θα μετατρέψει το Στενό του Ορμούζ σε «ζώνη οδύνης», οι Φρουροί της Επανάστασης αποτρέπουν πλοία που μεταφέρουν πετρέλαιο και εμπορεύματα για λογαριασμό των αντιπάλων της, αλλά αφήνουν να περνούν σχεδόν ανενόχλητα τα δεξαμενόπλοια που φορτώνουν ιρανικό αργό. Η ιρανική στρατηγική, συνδυάζοντας πυραύλους, drones και ψυχολογικό πόλεμο στη θάλασσα, έχει ουσιαστικά «κλειδώσει» μία θαλάσσια αρτηρία από την οποία διέρχεται περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Την ίδια στιγμή, η αστάθεια στις διεθνείς αγορές είναι καταιγιστική: οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν κοντά στα 120 δολάρια το βαρέλι πριν υποχωρήσουν κάτω από τα 80, μετά τη διαβεβαίωση του προέδρου Τραμπ ότι ο πόλεμος θα τελειώσει «πολύ σύντομα». Αναλυτές προειδοποιούν ότι αν το Στενό παραμείνει μπλοκαρισμένο για δύο εβδομάδες, οι εξαγωγές πετρελαίου από τα κράτη του Κόλπου θα μπορούσαν να μειωθούν κατά 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δηλαδή πάνω από το 3% της παγκόσμιας παραγωγής, ένα σοκ με τεράστιες γεωπολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις.
Πετρέλαιο, Ορμούζ και «σκιώδης» στόλος
Στον πυρήνα του ιρανικού σχεδίου βρίσκεται ο λεγόμενος «σκιώδης στόλος» δεξαμενόπλοιων, πολλά εκ των οποίων φέρουν πλαστές σημαίες, είναι ήδη στο στόχαστρο αμερικανικών κυρώσεων και κινούνται με σβηστά συστήματα εντοπισμού. Τα πλοία αυτά μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο κυρίως προς την Κίνα και την Ινδία, δίνοντας στην Τεχεράνη πολύτιμη χρηματοδοτική ανάσα εν μέσω σφοδρών αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών.
Οι κινήσεις τους όμως παραμένουν ένα επικίνδυνο στοίχημα: τουλάχιστον δύο τέτοια δεξαμενόπλοια έχουν ήδη δεχθεί χτυπήματα από ιρανικές επιθέσεις, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και όσοι «παίζουν με τους κανόνες της Τεχεράνης» δεν είναι απολύτως ασφαλείς. Οι Κινέζοι πλοίαρχοι, προκειμένου να εξασφαλίσουν διέλευση, φτάνουν στο σημείο να απευθύνονται μέσω ασυρμάτου στους Φρουρούς της Επανάστασης λέγοντας: «Είμαστε κινεζικό πλοίο, ερχόμαστε φιλικά», ένα μήνυμα που, όπως κατέγραψε η Wall Street Journal, ακούγεται σε όλα τα σκάφη της περιοχής.
Όταν το πετρέλαιο γίνεται όπλο στον Ορμούζ
Την ώρα που το ιρανικό πετρέλαιο ρέει, μεγάλοι παίκτες της διεθνούς ναυτιλίας βλέπουν τα πλοία τους εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο: η δανέζικη A.P. Moller-Maersk έχει δέκα πλοία «παγιδευμένα» στη ζώνη, με τη διοίκηση να δηλώνει ότι ακόμη και σε περίπτωση κατάπαυσης του πυρός θα χρειαστούν 7–10 ημέρες για σταδιακή επιστροφή στην κανονικότητα. Ταυτόχρονα, η Ομάδα των G7 εξετάζει αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων για να συγκρατήσει την κρίση στην αγορά πετρελαίου, ενώ ΗΠΑ και σύμμαχοι συζητούν, αλλά ακόμη δεν εφαρμόζουν, συνοδείες πλοίων στο Στενό του Ορμούζ, κάτι που η Τεχεράνη απειλεί ότι θα απαντήσει με «δίχτυ» πυραύλων και καμικάζι drones, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Η εικόνα συμπληρώνεται από τις παράλληλες πιέσεις σε άλλα μέτωπα της αγοράς: από την άνοδο των βενεζουελάνικων εξαγωγών μέχρι τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές σε Κατάρ και Σαουδική Αραβία, αλλά και τον σφικτό κλοιό κυρώσεων και κατασχέσεων σε βάρος της ρωσικής πετρελαϊκής βιομηχανίας. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, το Ιράν επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο παίκτης που, ελέγχοντας τον Ορμούζ, κρατά στα χέρια του το πιο κρίσιμο όπλο: τη ροή του πετρελαίου προς την παγκόσμια οικονομία.
