Ο πρώην πρόεδρος της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, είχε παρουσιάσει πριν από χρόνια, μέσα από την εβδομαδιαία τηλεοπτική του εκπομπή «Κυριακές με τον Μαδούρο», αυτό που χαρακτήριζε ως οικονομικό σωσίβιο της χώρας: ένα κρατικό κρυπτονόμισμα με την ονομασία «Πέτρο». Το ψηφιακό νόμισμα, το οποίο υποτίθεται ότι υποστηριζόταν από τα αποθέματα πετρελαίου της χώρας, είχε στόχο να βοηθήσει τη Βενεζουέλα να παρακάμψει τον αποκλεισμό των Ηνωμένων Πολιτειών και να εκμεταλλευτεί την παγκόσμια έκρηξη ενδιαφέροντος για τα κρυπτονομίσματα, την περίοδο που η τιμή του Bitcoin εκτοξευόταν.
Το σχέδιο κατέληξε σε αποτυχία. Το «Πέτρο» τερματίστηκε οριστικά το 2024 και χαρακτηρίστηκε απάτη από τις ΗΠΑ. Παρ’ όλα αυτά, ανέδειξε τη σαφή έλξη που ασκούν τα κρυπτονομίσματα σε έναν ηγέτη όπως ο Μαδούρο. Σήμερα, υπάρχουν ισχυρισμοί ότι το ενδιαφέρον αυτό ενδέχεται να μετουσιώθηκε σε κάτι πολύ πιο απτό: τεράστιο πλούτο. Σύμφωνα με αναφορές, η Βενεζουέλα ενδέχεται να διαθέτει ένα μυστικό απόθεμα Bitcoin αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο φέρεται να δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Μαδούρο.
Το συγκεκριμένο απόθεμα, που θα μπορούσε να αγγίζει τα 60 δισ. δολάρια, εκτιμάται ότι συγκεντρώθηκε όταν δισεκατομμύρια δολάρια σε χρυσό της Βενεζουέλας ανταλλάχθηκαν με κρυπτονομίσματα την περίοδο 2018-2020 από διεφθαρμένους κρατικούς αξιωματούχους. Την εποχή εκείνη, το Bitcoin διαπραγματευόταν περίπου στα 3.000 δολάρια, γεγονός που σημαίνει ότι με τις σημερινές τιμές, που ξεπερνούν τα 92.000 δολάρια, το κέρδος θα ήταν τεράστιο. Σύμφωνα με το ερευνητικό ειδησεογραφικό μέσο Brazen, το οποίο αποκάλυψε πρώτο τους ισχυρισμούς, ο Άλεξ Σάαμπ, βασικός διαμεσολαβητής και ειδικός απεσταλμένος του Μαδούρο, ενδέχεται να είναι από τους ελάχιστους εντός του καθεστώτος που είχαν πρόσβαση στα μυστικά κρυπτο-πορτοφόλια της χώρας.
Η αναφορά αυτή έχει προκαλέσει ερωτήματα μεταξύ αναλυτών, οι οποίοι δηλώνουν ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν εντοπίσει αποδείξεις για ένα τόσο μεγάλο απόθεμα, βάσει των δεδομένων της blockchain. Η Ορελί Μπαρτέρ από τη συμβουλευτική εταιρεία Nansen σημειώνει ότι η Βενεζουέλα έχει τεκμηριωμένο ιστορικό κρατικής χρήσης κρυπτονομισμάτων, ωστόσο προειδοποιεί ότι η επαλήθευση ενός τόσο μεγάλου ποσού είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς τα κεφάλαια μπορούν εύκολα να αποκρυφτούν ή να διαμοιραστούν σε πολλαπλούς λογαριασμούς. Παράλληλα, ο Άρι Ρέντμπορντ από την εταιρεία ανάλυσης κρυπτονομισμάτων TRM Labs δηλώνει ότι δεν έχει εντοπιστεί απόθεμα τέτοιας κλίμακας, αν και τονίζει ότι αυτό δεν σημαίνει πως η Βενεζουέλα ή κρατικά συνδεδεμένοι παράγοντες δεν είχαν καμία εμπλοκή με τα κρυπτονομίσματα. Όπως επισημαίνει, ο Μαδούρο έχει δείξει διαχρονικό ενδιαφέρον για τη χρήση ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων υπό την πίεση των κυρώσεων.
Για χρόνια, η κυβέρνηση Μαδούρο στράφηκε στα ψηφιακά νομίσματα προκειμένου να στηρίξει την παραπαίουσα οικονομία της χώρας και να παρακάμψει τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν στη βιομηχανία πετρελαίου. Το 2025, οι συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα στη Βενεζουέλα εκτιμάται ότι ανήλθαν σε περίπου 45 δισ. δολάρια, τη στιγμή που το συνολικό ΑΕΠ της χώρας ήταν περίπου 140 δισ. δολάρια. Το επίπεδο υιοθέτησης κρυπτονομισμάτων εμφανίζεται δυσανάλογα υψηλό σε σύγκριση με άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής, παρότι διαθέτουν μεγαλύτερες οικονομίες, σύμφωνα με την Telegraph.
Μετά την παρουσίαση του «Πέτρο», οι αξιωματούχοι του καθεστώτος ενίσχυσαν περαιτέρω τη χρήση ψηφιακών νομισμάτων, καθώς ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σκλήρυνε τις κυρώσεις κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας. Δημιουργήθηκαν κρατικά εγκεκριμένα ανταλλακτήρια και ψηφιακά πορτοφόλια, ενώ αστυνομικές και στρατιωτικές μονάδες προχώρησαν σε κατασχέσεις ιδιωτικών μηχανημάτων εξόρυξης Bitcoin, τα οποία εγκαταστάθηκαν σε βάσεις και αστυνομικά τμήματα.
Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν τα κρυπτονομίσματα και στη διακίνηση του πετρελαίου υπό καθεστώς κυρώσεων. Σύμφωνα με αναλυτές και νομικά έγγραφα, αδιαφανή stablecoins χρησιμοποιήθηκαν για την πληρωμή φορτίων πετρελαίου που κατευθύνονταν προς τη Ρωσία μέσω μεσαζόντων, με μεγάλο μέρος των ψηφιακών κεφαλαίων να καταλήγει σε διεφθαρμένους αξιωματούχους. Οι πρακτικές αυτές αποκαλύφθηκαν σε αγωγή της αμερικανικής κυβέρνησης πριν από τρία χρόνια. Όπως αναφέρεται στο κατηγορητήριο, Ρώσος επιχειρηματίας συμμετείχε σε συμφωνίες πετρελαίου εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων με μεσάζοντες της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας PDVSA, εκ των οποίων τουλάχιστον 17 εκατ. δολάρια πραγματοποιήθηκαν μέσω του stablecoin Tether. Σύμφωνα με έκθεση του εξόριστου ηγέτη της αντιπολίτευσης Λεοπόλδο Λόπες, τα κρυπτονομίσματα αποτέλεσαν «κρίσιμο εργαλείο» για το καθεστώς, προκειμένου να «ξεπλύνει τον πιο πολύτιμο φυσικό του πόρο: το πετρέλαιο», ενώ το σχέδιο «Πέτρο» χρησιμοποιήθηκε για να αποσπαστούν δισεκατομμύρια δολάρια σε έσοδα από το Καράκας.
Το 2023, το καθεστώς Μαδούρο αναγκάστηκε να παραδεχτεί μέρος αυτής της εκτεταμένης διαφθοράς. Οι εισαγγελείς ανακοίνωσαν ότι εντόπισαν «τρύπα» ύψους 20 δισ. δολαρίων στους λογαριασμούς της PDVSA, καθώς πληρωμές για φορτία πετρελαίου που διακινούνταν ήδη μέσω εταιρειών-βιτρίνα και ανταλλακτηρίων κρυπτονομισμάτων είχαν εξαφανιστεί. Όπως ανέφεραν, διεφθαρμένα στελέχη και μεσάζοντες διοχέτευσαν κεφάλαια σε κρυπτονομίσματα, ακίνητα και πολυτελή αυτοκίνητα, ενώ δισεκατομμύρια δολάρια παραμένουν αδικαιολόγητα.
Παρά τα σκάνδαλα, η χρήση κρυπτονομισμάτων στη Βενεζουέλα συνεχίζει να αυξάνεται. Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, το Καράκας προώθησε τη χρήση stablecoins, ενώ η PDVSA άρχισε να απαιτεί επισήμως προπληρωμή σε κρυπτονόμισμα για τις εξαγωγές πετρελαίου. Σύμφωνα με τοπικούς οικονομολόγους, έως και το 80% των ξένων αποστολών πετρελαίου πληρωνόταν με ψηφιακά νομίσματα. Παράλληλα, η Κεντρική Τράπεζα της Βενεζουέλας φέρεται να διοχέτευσε αθόρυβα εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε Tether στον ιδιωτικό τομέα.
Για τους απλούς πολίτες, τα κρυπτονομίσματα αποτέλεσαν εναλλακτική λύση απέναντι στο άνευ αξίας μπολιβάρ, το οποίο έχει αποδυναμωθεί από τον ανεξέλεγκτο πληθωρισμό. Όπως σημειώνει ο Άντριου Φίρμαν της Chainalysis, τα ψηφιακά νομίσματα λειτούργησαν ως «ασπίδα» απέναντι στον υπερπληθωρισμό, αλλά και ως μέσο αποφυγής κρατικών ελέγχων. Την ίδια στιγμή, ειδικοί εκτιμούν ότι όποιος πλούτος σε Bitcoin απέμεινε στη χώρα δύσκολα συγκροτεί ένα ενιαίο, κρατικό απόθεμα. Ο Βενεζουελανός επιχειρηματίας κρυπτονομισμάτων Μαουρίσιο ντι Μπαρτολομέο θεωρεί ότι το καθεστώς είναι υπερβολικά διεφθαρμένο και αναποτελεσματικό για να έχει συγκεντρώσει τόσο μεγάλο απόθεμα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο τα ψηφιακά κεφάλαια να βρίσκονται στα χέρια στρατηγών και αξιωματούχων ή να έχουν χαθεί οριστικά.
