Σαν σήμερα το 1970, τα ξημερώματα της 19ης Σεπτεμβρίου, ο 22χρονος Κώστας Γεωργάκης φτάνει στην πλατεία Ματεότι, στο κέντρο της Γένοβας, και αυτοπυρπολείται για να καταγγείλει τη δικτατορία στην Ελλάδα. Η ειρωνεία της ιστορίας είναι σκληρή: ο πατέρας του τον είχε στείλει στην Ιταλία ακριβώς για να τον κρατήσει μακριά από τον κίνδυνο της χούντας.
Ο Γεωργάκης είχε γεννηθεί στην Κέρκυρα το 1948 και στη Γένοβα σπούδαζε Γεωλογία. Η αντίθεσή του στο καθεστώς είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του πατέρα του, Σπυρίδωνα Γεωργάκη, μετά το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 είχε κατασκευάσει κρυφά μια σφραγίδα και είχε γεμίσει τη νύχτα την Κέρκυρα με αντιδικτατορικές προκηρύξεις. Ο πατέρας του, φοβούμενος για την ασφάλειά του, τον έστειλε για σπουδές στην Ιταλία.
Μόνο που εκεί ο Κώστας δεν απομακρύνθηκε από την πολιτική δράση. Εντάχθηκε στο αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα και ανέλαβε καθήκοντα Τύπου, ενώ το 1970 έδωσε ανώνυμη συνέντευξη καταγγέλλοντας τη δράση του καθεστώτος και την προσπάθεια ελέγχου των Ελλήνων φοιτητών στην Ιταλία.
Λίγες εβδομάδες αργότερα πήρε την απόφαση που θα τον έκανε σύμβολο της αντίστασης στη δικτατορία.
Στην πλατεία Ματεότι, μπροστά στο Παλάτσο Ντουκάλε, τέσσερις οδοκαθαριστές είδαν τον νεαρό να τυλίγεται στις φλόγες και έτρεξαν να τον βοηθήσουν. Σύμφωνα με την αφήγηση του πατέρα του στο ιστορικό ντοκουμέντο της ΕΡΤ, ο Γεωργάκης τους απώθησε φωνάζοντας: «Αφήστε με να πεθάνω για τη μεγάλη μου Ελλάδα! Ζήτω η ελεύθερη Ελλάδα». Μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, όπου δεν κατέστη δυνατό να σωθεί.
Το σημείο δεν ξεχάστηκε. Σήμερα στην πλατεία Ματεότι υπάρχει αναμνηστική πλάκα για τον Έλληνα φοιτητή, ενώ η ίδια η Γένοβα έχει τιμήσει επανειλημμένα τη μνήμη του.
Η χούντα, όμως, φοβόταν ακόμη και τον νεκρό Γεωργάκη. Η σορός του δεν επέστρεψε αμέσως στην Ελλάδα. Όπως θυμόταν ο πατέρας του, χρειάστηκαν περίπου τέσσερις μήνες ώσπου να μεταφερθεί κρυφά στην Κέρκυρα και να ταφεί παρουσία μόνο της οικογένειας.
Λίγο πριν πεθάνει, είχε αφήσει ένα γράμμα στον πατέρα του. Δεν παρουσίαζε τον εαυτό του ως μάρτυρα ή ήρωα. Έγραφε: «Ο γιος σου δεν είναι ήρωας, αλλά ένας απλός άνθρωπος, όπως όλοι οι άλλοι».
Και ίσως ακριβώς γι’ αυτό η ιστορία του Κώστα Γεωργάκη έμεινε τόσο ισχυρή: επειδή ένας «απλός άνθρωπος» επέλεξε μια ακραία, μη αναστρέψιμη πράξη για να κάνει ορατή έξω από τα ελληνικά σύνορα μια δικτατορία που στο εσωτερικό προσπαθούσε να επιβάλει τη σιωπή.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1888: Στο Σπα του Βελγίου πραγματοποιείται ο διεθνής «Concours de Beauté», που θεωρείται ένας από τους πρώτους σύγχρονους διεθνείς διαγωνισμούς γυναικείας ομορφιάς. Νικήτρια αναδεικνύεται η 18χρονη Μπέρθα Σουκαρέτ από τη Γουατεμάλα.
1931: Ο διεθνής χρηματιστηριακός πανικός που σαρώνει την Αμερική και την Ευρώπη επηρεάζει και την Ελλάδα, με υποτίμηση αξιών και χρεοκοπίες χρηματιστών. Το Χρηματιστήριο Αθηνών κλείνει προσωρινά, αποτυπώνοντας τη σφοδρότητα της οικονομικής κρίσης.
1955: Υπό την πίεση του στρατιωτικού κινήματος της Revolución Libertadora, ο πρόεδρος της Αργεντινής Χουάν Περόν εγκαταλείπει την εξουσία. Η πτώση του ανοίγει μια νέα περίοδο πολιτικής αστάθειας στη χώρα.
1952: Ενώ ο Τσάρλι Τσάπλιν ταξιδεύει προς την Ευρώπη για την πρεμιέρα της ταινίας «Limelight», οι αμερικανικές αρχές ανακαλούν την άδεια επανεισόδου του στις ΗΠΑ. Ο δημιουργός εγκαθίσταται αργότερα μόνιμα στην Ελβετία.
1957: Η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή ανακοινώνει ότι έχουν αρχίσει μελέτες για τη μεταφορά του διεθνούς αεροδρομίου από το Ελληνικό. Η μετεγκατάσταση θα ολοκληρωθεί το 2001 με τη λειτουργία του «Ελευθέριος Βενιζέλος» στα Σπάτα.
1961: Ιδρύεται η Ένωσις Κέντρου, με αρχηγό τον Γεώργιο Παπανδρέου, ενώνοντας διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις του Κέντρου. Το νέο κόμμα θα πρωταγωνιστήσει στις πολιτικές εξελίξεις της Ελλάδας στις αρχές της δεκαετίας του 1960.
1970: Ο 22χρονος φοιτητής Κώστας Γεωργάκης αυτοπυρπολείται στην πλατεία Ματεότι της Γένοβας, διαμαρτυρόμενος κατά της δικτατορίας στην Ελλάδα. Η πράξη του γίνεται ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα του αντιδικτατορικού αγώνα.
1982: Ο επιστήμονας υπολογιστών Σκοτ Φάλμαν προτείνει σε ηλεκτρονικό πίνακα ανακοινώσεων του Carnegie Mellon University τα σύμβολα 🙂 και 🙁 για να ξεχωρίζουν τα αστεία από τα σοβαρά μηνύματα, δημιουργώντας το γνωστό ψηφιακό emoticon.
2020: Ο μεσογειακός κυκλώνας «Ιανός» πλήττει με σφοδρότητα την Ελλάδα, προκαλώντας ανθρώπινες απώλειες, πλημμύρες και τεράστιες καταστροφές, ιδιαίτερα στην Καρδίτσα και σε άλλες περιοχές της Θεσσαλίας και του Ιονίου.
Γεννήσεις
1948 – Τζέρεμι Άιρονς (Jeremy Irons), Άγγλος ηθοποιός με διεθνή αναγνώριση και διακρίσεις όπως Όσκαρ, Emmy και Tony. Ξεχώρισε τόσο στο θέατρο όσο και στον κινηματογράφο με εμβληματικές ερμηνείες στα «The French Lieutenant’s Woman», «Reversal of Fortune», «The Mission», ενώ χάρισε τη φωνή του στον Scar στο «The Lion King». Σημαντική παρουσία σε έργα του Σαίξπηρ και σύγχρονες παραγωγές, θεωρείται υπόδειγμα σοφιστικέ καλλιτέχνη.
1954 – Ελένη Βιτάλη, Ελληνίδα τραγουδίστρια με ξεχωριστή φωνή και πολυσχιδή μουσική προσωπικότητα, που εμπλουτίζει με παραδοσιακές και λαϊκές επιρροές το ελληνικό τραγούδι. Γεννήθηκε στην Αθήνα σε μουσική οικογένεια και βρέθηκε από μικρή κοντά στα πανηγύρια, τραγουδώντας μαζί με μεγάλους καλλιτέχνες της εποχής. Η δισκογραφία της περιλαμβάνει εμβληματικές επιτυχίες όπως «Χωρίς δεκάρα», «Αϊ γαρούφαλό μου» και συνεργασίες με σπουδαίους συνθέτες, ενώ θεωρείται σημείο αναφοράς για το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι.
1969 – Αλκίνοος Ιωαννίδης, Κύπριος τραγουδιστής, τραγουδοποιός και ερμηνευτής, με βαθιές μουσικές και ποιητικές επιρροές από την καλλιτεχνική του οικογένεια. Εμφανίστηκε στη δισκογραφία το 1993, ξεχωρίζοντας για την ευαίσθητη φωνή, τα προσωπικά του τραγούδια και τα βαθυστόχαστα στιχουργικά μηνύματα. Έργα του όπως «Ανεμοδείκτης», «Ο δρόμος, ο χρόνος και ο πόνος» και «Ο προσκυνητής» τον καθιέρωσαν ως έναν από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους του έντεχνου ελληνικού τραγουδιού.
Θάνατοι
1970 – Κώστας Γεωργάκης, Έλληνας φοιτητής και αγωνιστής από την Κέρκυρα, που αυτοπυρπολήθηκε στη Γένοβα στις 19 Σεπτεμβρίου 1970, διαμαρτυρόμενος κατά της δικτατορίας στην Ελλάδα. Με τη θυσία του, φώναξε «Το έκανα για την Ελλάδα μου, ζήτω η ελεύθερη Ελλάδα», συγκλονίζοντας τη διεθνή κοινή γνώμη και δίνοντας έμπνευση στον αντιδικτατορικό αγώνα. Η πράξη του αναγνωρίστηκε ως σύμβολο αυτοθυσίας για τη δημοκρατία και την ελευθερία.
