Με ιδιαίτερα αιχμηρές διατυπώσεις για την Τουρκία εγκρίθηκε η ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία καταγράφει αυξανόμενο χάσμα ανάμεσα στην Άγκυρα και τις αξίες, τις αρχές και τα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η έκθεση, που εγκρίθηκε με 381 ψήφους υπέρ, 107 κατά και 171 αποχές, ξεκαθαρίζει ότι η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας δεν μπορεί να επανεκκινήσει υπό τις παρούσες συνθήκες, καθώς οι διαπραγματεύσεις παραμένουν παγωμένες από το 2018 λόγω της επιδείνωσης του κράτους δικαίου.
Το κείμενο, που συνέταξε ο Ισπανός ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ, περιλαμβάνει σειρά αναφορών που εκθέτουν την Τουρκία σε κρίσιμα μέτωπα: από τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση έως το Αιγαίο, την Κύπρο, την Ανατολική Μεσόγειο, τους S-400 και την προσέγγιση με τους BRICS+.
«Δεν μπορεί να επανεκκινήσει η ενταξιακή διαδικασία»
Το πρώτο και βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η Τουρκία απομακρύνεται από την ευρωπαϊκή προοπτική της.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σημειώνει ότι, με δεδομένη την έλλειψη προόδου και τη συνεχιζόμενη δημοκρατική οπισθοδρόμηση, η διαδικασία ένταξης στην ΕΕ δεν μπορεί να ξεκινήσει ξανά με τα σημερινά δεδομένα.
Ο εισηγητής της έκθεσης ήταν ακόμη πιο σαφής, λέγοντας ότι εδώ και δέκα χρόνια η Ευρώπη περιμένει «καλά νέα» από την Τουρκία, αλλά αντί γι’ αυτό βλέπει έλλειψη πολιτικής βούλησης για συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές αρχές.
Κράτος δικαίου και Ιμάμογλου στο επίκεντρο
Ένα από τα πιο βαριά σημεία της έκθεσης αφορά την κατάσταση του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Τουρκία.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάνει λόγο για «δεινή κατάσταση» και για νόμους και πρακτικές που περιορίζουν συστηματικά τα δικαιώματα, την αντιπολίτευση και την κοινωνία των πολιτών.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο CHP και στον υποψήφιό του για την προεδρία, Εκρέμ Ιμάμογλου, αλλά και σε υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δικηγόρους, δημοσιογράφους, καλλιτέχνες, ακαδημαϊκούς και ακτιβιστές.
Για πρώτη φορά, μάλιστα, η έκθεση στρέφει τα βέλη της και προς άλλα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και κράτη-μέλη, κατηγορώντας τα εμμέσως για σιωπή απέναντι στη διάβρωση του κράτους δικαίου στην Τουρκία και ζητώντας πιο ηχηρή στάση.
Αιχμές για Αιγαίο, casus belli και «Γαλάζια Πατρίδα»
Ιδιαίτερα σημαντικό για την Ελλάδα είναι το κεφάλαιο της έκθεσης που αφορά τις σχέσεις καλής γειτονίας και την Ανατολική Μεσόγειο.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στηρίζει τον διάλογο Ελλάδας – Τουρκίας και αναφέρεται θετικά στη σύνοδο Μητσοτάκη – Ερντογάν του Φεβρουαρίου 2026, όμως ταυτόχρονα ζητά από την Άγκυρα να εγκαταλείψει την επιθετική και διεκδικητική προσέγγιση.
Η έκθεση επικρίνει ευθέως το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», εκφράζει βαθιά ανησυχία για τη διατήρηση του casus belli κατά της Ελλάδας και το χαρακτηρίζει ασύμβατο με σχέσεις συμμάχων και καλών γειτόνων.
Παράλληλα, καταδικάζει τη συνεχιζόμενη παραβίαση κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων κρατών-μελών της ΕΕ, με ειδική αναφορά στην Ελλάδα και την Κύπρο.
NAVTEX, Great Sea Interconnector και τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η έκθεση στέκεται και σε συγκεκριμένες τουρκικές πρακτικές που έχουν προκαλέσει εντάσεις τα τελευταία χρόνια.
Μεταξύ αυτών αναφέρονται οι παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, η πολιτική εργαλειοποίηση των NAVTEX, οι παρεμβάσεις σε έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, όπως ο Great Sea Interconnector και ο EastMed, αλλά και οι αντιδράσεις της Τουρκίας στο ελληνικό θαλάσσιο πάρκο στο Αιγαίο.
Επιπλέον, καταγράφεται ανησυχία για την αύξηση παράνομων αλιευτικών δραστηριοτήτων τουρκικών σκαφών εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επαναλαμβάνει ακόμη ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες.
Αγία Σοφία, Ίμβρος, Τένεδος και Πατριαρχείο
Σημαντικές είναι και οι αναφορές στα ζητήματα μειονοτήτων, θρησκευτικής ελευθερίας και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η έκθεση καλεί την Τουρκία να σεβαστεί τις συστάσεις της Επιτροπής της Βενετίας, με ειδική αναφορά στον ελληνορθόδοξο πληθυσμό της Ίμβρου και της Τενέδου.
Παράλληλα, ζητά σεβασμό προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αναγνώριση της νομικής του προσωπικότητας και του τίτλου του Οικουμενικού Πατριάρχη.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει επίσης βαθιά ανησυχία για την έλλειψη προστασίας μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς, όπως η Αγία Σοφία και η Μονή Παναγίας Σουμελά, καθώς και για πράξεις βανδαλισμού σε μειονοτικούς χώρους λατρείας.
S-400, BRICS+ και αντιδυτική στροφή
Στο πεδίο της ασφάλειας και της άμυνας, η έκθεση αναγνωρίζει τη στρατηγική σημασία της Τουρκίας για την ΕΕ και το ΝΑΤΟ, όμως παράλληλα καταγράφει σοβαρές αποκλίσεις.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισημαίνει ότι η ευθυγράμμιση της Τουρκίας με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας της ΕΕ έχει πέσει στο 4%, το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί.
Στο ίδιο πλαίσιο, εκφράζεται ανησυχία για την αυξανόμενη αντιδυτική στάση της Άγκυρας, τη διατήρηση του ρωσικού συστήματος S-400, αλλά και την προσέγγιση της Τουρκίας με τους BRICS+ και τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης.
Η έκθεση τονίζει ότι ενδεχόμενη πλήρης ένταξη της Τουρκίας στους BRICS+ θα ήταν θεμελιωδώς ασύμβατη με την ενταξιακή της πορεία προς την ΕΕ.
Κυπριακό: Όχι σε λύση δύο κρατών
Στο Κυπριακό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επαναβεβαιώνει ότι η μόνη αποδεκτή λύση είναι μια δίκαιη, βιώσιμη και δημοκρατική διευθέτηση στη βάση της δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας, με μία διεθνή νομική προσωπικότητα, μία κυριαρχία και μία ιθαγένεια.
Η έκθεση χαιρετίζει τις πρωτοβουλίες για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, αλλά καταδικάζει τις μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας, όπως η παράνομη εγκατάσταση στα Βαρώσια και ο σφετερισμός ελληνοκυπριακών περιουσιών.
Παράλληλα, ζητά την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από την Κύπρο και τον σεβασμό της Πράσινης Γραμμής.
Σχέση με την Τουρκία, αλλά όχι λευκή επιταγή
Παρά τις σκληρές διατυπώσεις, η έκθεση δεν κλείνει την πόρτα στη συνεργασία με την Τουρκία.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά μια στενότερη, πιο δυναμική και στρατηγική εταιρική σχέση σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος, όπως η ασφάλεια, η άμυνα, η τελωνειακή ένωση και η διαχείριση κοινών προκλήσεων.
Ωστόσο, το μήνυμα είναι σαφές: η συνεργασία δεν μπορεί να λειτουργήσει ως υποκατάστατο του κράτους δικαίου, ούτε ως παράκαμψη των ελληνικών και κυπριακών ανησυχιών.
Ο ίδιος ο εισηγητής τόνισε ότι η Ελλάδα και η Κύπρος αποτελούν κρίσιμους και αναπόσπαστους πυλώνες της σχέσης ΕΕ – Τουρκίας, υπογραμμίζοντας ότι τα ζητήματα εμπιστοσύνης και καλής γειτονίας πρέπει να αντιμετωπιστούν ουσιαστικά.
Η έκθεση αφήνει έτσι την Τουρκία μπροστά σε ένα δύσκολο πολιτικό συμπέρασμα: η ΕΕ θέλει συνεργασία, αλλά δεν βλέπει πλέον την Άγκυρα ως χώρα που μπορεί να προχωρήσει προς ένταξη χωρίς βαθιά αλλαγή πορείας.
