Σε τροχιά επικίνδυνης κλιμάκωσης βρίσκεται η ένταση μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ, με τα γεγονότα των τελευταίων ωρών να εντείνουν τους φόβους για μια κρίση με παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Reuters, η Τεχεράνη συνεχίζει να ανταλλάσσει μηνύματα με την Ουάσιγκτον μέσω Πακιστάν, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει όσο οι ΗΠΑ επιμένουν σε απαιτήσεις που εκλαμβάνονται ως «παράδοση υπό πίεση». Την ίδια στιγμή, το Κατάρ φέρεται να μετέφερε σαφές μήνυμα του Ιράν προς τις ΗΠΑ και τις χώρες της περιοχής: σε περίπτωση επίθεσης σε ενεργειακές υποδομές, η απάντηση θα είναι καθολική.
Ιρανικές πηγές προειδοποιούν ότι αν πληγούν σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής, «ολόκληρη η περιοχή και η Σαουδική Αραβία θα βυθιστούν στο απόλυτο σκοτάδι», ενώ στο τραπέζι μπαίνει και το ενδεχόμενο αποκλεισμού του στρατηγικής σημασίας στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Την ίδια ώρα, η κατάσταση στο πεδίο επιδεινώνεται. Ισραηλινά και αμερικανικά πλήγματα σημειώθηκαν σε υποδομές εντός του Ιράν, χωρίς να αναμένεται η λήξη του τελεσιγράφου που είχε θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε «ευρύ κύμα πληγμάτων» κατά δεκάδων στόχων, ενώ τοπικά μέσα κάνουν λόγο για βομβαρδισμούς στην επαρχία Αλμπόρζ.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τουλάχιστον 18 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε κατοικημένες περιοχές, ανάμεσά τους και δύο παιδιά. Παράλληλα, επλήγησαν κρίσιμες υποδομές: δύο γέφυρες νότια της Τεχεράνης καταστράφηκαν, ενώ σημαντικός αυτοκινητόδρομος που συνδέει την Ταμπρίζ με την πρωτεύουσα τέθηκε εκτός λειτουργίας.
Οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν επίσης τη διακοπή σιδηροδρομικών δρομολογίων προς και από τη Μασχάντ, μετά από προειδοποίηση του ισραηλινού στρατού προς τους πολίτες να αποφύγουν τις μετακινήσεις. Την ίδια στιγμή, επιθέσεις σημειώθηκαν και στη νήσο Χαργκ, έναν από τους σημαντικότερους κόμβους της ιρανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας, με Αμερικανό αξιωματούχο να επιβεβαιώνει πλήγματα σε στρατιωτικούς στόχους.
Οι Φρουροί της Επανάστασης πέρασαν στην αντεπίθεση με σκληρή ρητορική, προειδοποιώντας ότι ενδέχεται να πλήξουν ενεργειακές υποδομές που θα στερήσουν από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους πρόσβαση σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο για χρόνια. «Αν ξεπεραστούν οι κόκκινες γραμμές, η απάντησή μας θα επεκταθεί πέρα από την περιοχή», τονίζουν.
Το «κλειδί» που μπορεί να μπλοκάρει τον πλανήτη
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται πλέον το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ένα από τα πιο κρίσιμα περάσματα του παγκόσμιου εμπορίου. Το στενό συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και αποτελεί βασική δίοδο για τη μεταφορά πετρελαίου και εμπορευμάτων από την Ασία προς την Ευρώπη, μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.
Αν αυτό το πέρασμα κλείσει, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στη Μέση Ανατολή. Αναλυτές προειδοποιούν ότι θα προκληθεί άμεσο σοκ στις τιμές της ενέργειας, με εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για εκτίναξη του πετρελαίου ακόμη και πάνω από τα 200 δολάρια το βαρέλι.
Ταυτόχρονα, οι ναυτιλιακές εταιρείες θα αναγκαστούν να αλλάξουν διαδρομές, οδηγώντας τα πλοία γύρω από την Αφρική, αυξάνοντας δραματικά το κόστος και τον χρόνο μεταφοράς. Οι εφοδιαστικές αλυσίδες θα επιβαρυνθούν, τα προϊόντα θα ακριβύνουν και ο πληθωρισμός θα ενισχυθεί σε μια ήδη εύθραυστη οικονομική συγκυρία.
Το πιο ανησυχητικό σενάριο αφορά τον συνδυασμό με το Στενό του Ορμούζ. Αν και τα δύο περάσματα βρεθούν εκτός λειτουργίας, τότε ένα τεράστιο ποσοστό της παγκόσμιας προσφοράς ενέργειας θα διακοπεί, δημιουργώντας συνθήκες που αναλυτές χαρακτηρίζουν «εφιαλτικές» για την παγκόσμια οικονομία.
Η ισορροπία στην κόψη του ξυραφιού
Το ενδεχόμενο αποκλεισμού του Μπαμπ ελ Μαντέμπ δεν απαιτεί απαραίτητα μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση. Οι Χούθι στην Υεμένη, που διατηρούν σχέσεις με το Ιράν, έχουν ήδη αποδείξει ότι μπορούν να διαταράξουν τη ναυσιπλοΐα με στοχευμένες επιθέσεις. Λίγα περιστατικά αρκούν για να χαρακτηριστεί η περιοχή μη ασφαλής και να αποσυρθούν τα εμπορικά πλοία.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι ασφαλιστικές εταιρείες αποχωρούν, το κόστος εκτοξεύεται και η διεθνής ναυσιπλοΐα ουσιαστικά παγώνει.
Η κρίση πλέον δεν αφορά μόνο μια περιφερειακή σύγκρουση. Αγγίζει τον πυρήνα της παγκόσμιας οικονομίας και της ενεργειακής ασφάλειας. Αν η «Πύλη των Δακρύων» μετατραπεί σε πραγματικό σημείο μπλοκαρίσματος, τότε οι επιπτώσεις θα γίνουν αισθητές παντού, από τα διυλιστήρια μέχρι τα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Οι επόμενες ώρες θεωρούνται κρίσιμες, με τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς το ενδεχόμενο γενικευμένης κρίσης παραμένει ανοιχτό.
