Η Βουλγαρία στήνει ευρωπαϊκή «ασπίδα» ενόψει των εκλογών της 19ης Απριλίου, ζητώντας επίσημα τη συνδρομή των Βρυξελλών για να αποτρέψει ξένη ανάμειξη και ρωσικές εκστρατείες παραπληροφόρησης. Η Σόφια ενεργοποιεί για πρώτη φορά μηχανισμούς της ΕΕ που μέχρι σήμερα χρησιμοποιούνταν κυρίως για την προστασία χωρών όπως η Μολδαβία από την επιρροή της Μόσχας.
Η βουλγαρική κυβέρνηση απευθύνθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης ζητώντας να ενεργοποιηθούν εργαλεία εντοπισμού και αντιμετώπισης συντονισμένων εκστρατειών χειραγώγησης της κοινής γνώμης, κυρίως μέσω κοινωνικών δικτύων και προπαγανδιστικών ιστοσελίδων. Η κίνηση έρχεται λίγο πριν από τις κάλπες της 19ης Απριλίου, τις όγδοες εκλογές σε πέντε χρόνια, όπου αντιμέτωποι βρίσκονται ο πρώην πρόεδρος Ρούμεν Ράντεφ, που προηγείται στις δημοσκοπήσεις, και ο βετεράνος κεντροδεξιός ηγέτης Μπόικο Μπορίσοφ.
Ταυτόχρονα, το υπουργείο Εξωτερικών της Βουλγαρίας έχει ήδη συστήσει ειδική προσωρινή μονάδα για τον συντονισμό της απάντησης σε ξένες παρεμβάσεις, καλώντας ως σύμβουλο τον ερευνητή δημοσιογράφο Χρίστο Γκρόζεφ, γνωστό από τη δουλειά του στο Bellingcat. Έκθεση του Κέντρου Μελέτης της Δημοκρατίας στη Σόφια προειδοποιεί ότι η χώρα διαθέτει «ένα από τα πιο ελαστικά ενημερωτικά περιβάλλοντα για μη δημοκρατική κακόβουλη χειραγώγηση στην ΕΕ» και από τις πιο αδύναμες θεσμικές άμυνες, κάνοντας λόγο για ενεργά δίκτυα φιλορωσικών λογαριασμών που σπέρνουν διχασμό.
Βουλγαρία: SOS σε Βρυξέλλες για ρωσική επιρροή
Στο αίτημά της, η Βουλγαρία ζητά από την ΕΥΕΔ να επιστρατεύσει την «εργαλειοθήκη» FIMI κατά της ξένης παραπληροφόρησης, που επιτρέπει ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ εθνικών αρχών και ΕΕ, αλλά και διαδικασίες «name and shame» σε βάρος κρατικών και μη κρατικών δρώντων. Τα εργαλεία αυτά μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά ομάδων που συνδέονται με υβριδικές επιθέσεις και εκστρατείες παραπληροφόρησης.
Παράλληλα, η Σόφια ζητά την ενεργοποίηση του μηχανισμού «rapid response system» στο πλαίσιο του Digital Services Act, ώστε η Κομισιόν να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με Meta, Google, TikTok και άλλες πλατφόρμες, με στόχο την άμεση ανίχνευση και απενεργοποίηση παραπληροφόρησης σε πραγματικό χρόνο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη επιβεβαιώσει ότι ξεκίνησε τη διαδικασία, ενεργοποιώντας ένα εργαλείο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν θεωρητικό σε επίπεδο ΕΕ.
Βουλγαρία, TikTok και ο «εφιάλτης» της Ρουμανίας
Η βουλγαρική κυβέρνηση έχει πραγματοποιήσει επαφές με στελέχη της TikTok ήδη από τα μέσα Μαρτίου, με αιχμή τη διαχείριση παραπληροφόρησης κατά την προεκλογική περίοδο. Αναλυτές προειδοποιούν ότι ενώ ο εκλογικός κώδικας της χώρας είναι αυστηρός για τα παραδοσιακά ΜΜΕ, το μεγαλύτερο μέρος της παραπληροφόρησης έχει μετακινηθεί στο διαδίκτυο, εκτός του πεδίου αυτών των ρυθμίσεων.
Ο ειδικός Γκεόργκι Ανγκέλοφ υπενθυμίζει το «καμπανάκι» από τη Ρουμανία, όπου ένας άγνωστος, αντινατοϊκός υποψήφιος, ο Κάλιν Γκεοργκσκού, κατέγραψε αιφνιδιαστική νίκη το 2024 εν μέσω καταγγελιών για συντονισμένη εκστρατεία στο TikTok, κάτι που η πλατφόρμα αρνείται ότι δεν διαχειρίστηκε σωστά. Στο φόντο αυτού του παραδείγματος, η Βουλγαρία εμφανίζεται αποφασισμένη να μην επαναλάβει το ίδιο λάθος, επιδιώκοντας προληπτική δράση πριν εκδηλωθούν μαζικές επιθέσεις επιρροής.
Βουλγαρία υπό πίεση: εκλογές, Ρωσία και όρια ΕΕ
Η ΕΥΕΔ διαμηνύει ότι είναι έτοιμη να στηρίξει τα κράτη-μέλη απέναντι στην παραπληροφόρηση, με αιχμή το Rapid Alert System για ανταλλαγή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο, εντάσσοντας και τη Βουλγαρία σε ένα ευρύτερο πλέγμα άμυνας απέναντι στις υβριδικές απειλές. Την ίδια ώρα, υπενθυμίζει πως η διοργάνωση και διεξαγωγή εκλογών παραμένει εθνική αρμοδιότητα, αφήνοντας την τελική ευθύνη για τη θωράκιση της κάλπης στη Σόφια, σύμφωνα με το Politico.
Με οκτώ εκλογικές αναμετρήσεις σε πέντε χρόνια και μια κοινωνία κουρασμένη από την πολιτική αστάθεια, η Βουλγαρία εισέρχεται σε μια κάλπη όπου η μάχη δεν θα δοθεί μόνο στα παραδοσιακά κομματικά επιτελεία, αλλά και στα newsfeeds των πολιτών. Η έκβαση του βουλγαρικού πειράματος συνεργασίας με τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για το αν η ΕΕ μπορεί πράγματι να προστατεύσει την εκλογική διαδικασία των μελών της από τη ρωσική και άλλη ξένη επιρροή.
