Η NASA στοχεύει στις αρχές Απριλίου 2026 για την εκτόξευση της αποστολής με το όνομα «Άρτεμις ΙΙ», της πρώτης επανδρωμένης πτήσης γύρω από τη Σελήνη ύστερα από περισσότερα από 50 χρόνια. Η αποστολή αναμένεται να διαρκέσει περίπου 10 ημέρες και θα μεταφέρει τους αστροναύτες πιο μακριά στο διάστημα από οποιονδήποτε άνθρωπο στο παρελθόν, θέτοντας τις βάσεις για μελλοντική προσελήνωση, για πρώτη φορά μετά το πρόγραμμα «Απόλλων» των δεκαετιών του 1960 και 1970.
Πότε θα γίνει η εκτόξευση της «Αρτέμιδος ΙΙ»
Οι επόμενες πιθανές ημερομηνίες εκτόξευσης που εξετάζει η NASA είναι οι 1, 2, 3, 4, 5, 6 και 30 Απριλίου 2026. Τον Δεκέμβριο του 2024, η διαστημική υπηρεσία είχε θέσει ως στόχο η αποστολή να πραγματοποιηθεί πριν από το τέλος εκείνου του μήνα, ωστόσο τεχνικά προβλήματα οδήγησαν σε καθυστερήσεις.
Συγκεκριμένα, ένα πιθανό παράθυρο εκτόξευσης τον Φεβρουάριο αποκλείστηκε όταν μία δοκιμή πριν από την πτήση, γνωστή ως «wet dress rehearsal», διακόπηκε λόγω διαρροής υδρογόνου από σύνδεση μεταξύ του πύργου εκτόξευσης και του πυραύλου. Αντίστοιχα, ακυρώθηκε και το ενδεχόμενο εκτόξευσης τον Μάρτιο, μετά τον εντοπισμό διαρροής ηλίου.
Πέρα από την επίλυση των τεχνικών ζητημάτων, οι υπεύθυνοι της αποστολής πρέπει να περιμένουν και την κατάλληλη θέση της Σελήνης στην τροχιά της. Αυτό σημαίνει ότι δημιουργείται ένα μοτίβο περίπου μίας εβδομάδας στην αρχή κάθε μήνα κατά την οποία είναι εφικτή η εκτόξευση, ενώ ακολουθούν περίπου τρεις εβδομάδες χωρίς διαθέσιμα παράθυρα.
Τι θα κάνουν οι αστροναύτες κατά τη διάρκεια της αποστολής
Το πλήρωμα της «Αρτέμιδος ΙΙ» αποτελείται από τέσσερα μέλη: τον διοικητή, Ριντ Γουάιζμαν, τον πιλότο, Βίκτορ Γκλόβερ, και την ειδική αποστολής Κριστίνα Κοχ. Μαζί τους θα βρίσκεται και ο δεύτερος ειδικός αποστολής, Τζέρεμι Χάνσεν, από την Καναδική Διαστημική Υπηρεσία.
Η αποστολή περιλαμβάνει την πρώτη επανδρωμένη πτήση του γιγαντιαίου πυραύλου «Space Launch System (SLS)» της NASA και της διαστημικής κάψουλας «Orion». Αφού τεθούν σε τροχιά, οι αστροναύτες θα δοκιμάσουν τις δυνατότητες της κάψουλας, πραγματοποιώντας χειροκίνητους ελιγμούς σε τροχιά γύρω από τη Γη, ώστε να εξασκηθούν στον έλεγχο και την ευθυγράμμιση για μελλοντικές αποστολές προσσελήνωσης.
Στη συνέχεια, θα κατευθυνθούν σε σημείο χιλιάδες χιλιόμετρα πέρα από τη Σελήνη, προκειμένου να ελέγξουν τα συστήματα υποστήριξης ζωής, πρόωσης, ενέργειας και πλοήγησης της «Orion». Παράλληλα, το πλήρωμα θα λειτουργήσει και ως υποκείμενο ιατρικών δοκιμών, αποστέλλοντας δεδομένα και εικόνες από το βαθύ διάστημα.
Οι αστροναύτες θα εργαστούν σε μικρή καμπίνα σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, ενώ τα επίπεδα ακτινοβολίας θα είναι υψηλότερα από εκείνα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, παραμένοντας ωστόσο εντός ασφαλών ορίων. Κατά την επιστροφή στη Γη, θα βιώσουν έντονη επανείσοδο στην ατμόσφαιρα και προσθαλάσσωση στον Ειρηνικό Ωκεανό, ανοιχτά της δυτικής ακτής των Ηνωμένων Πολιτειών.
Θα προσσεληνωθεί η «Άρτεμις ΙΙ»;
Η αποστολή «Άρτεμις ΙΙ» δεν περιλαμβάνει προσσελήνωση. Στόχος της είναι να προετοιμάσει το έδαφος για την αποστολή «Άρτεμις IV», που προγραμματίζεται για το 2028 και θα περιλαμβάνει αποστολή αστροναυτών στην επιφάνεια της Σελήνης.
Πριν από αυτή, η NASA σχεδιάζει ακόμη μία επανδρωμένη δοκιμαστική αποστολή, την «Άρτεμι III», το 2027, κατά την οποία θα πραγματοποιηθούν δοκιμές σύνδεσης της «Orion» με σεληνιακές προσεδαφιστικές μονάδες, καθώς και δοκιμές νέων διαστημικών στολών, εφόσον είναι έτοιμες εγκαίρως.
Η NASA έχει επιλέξει δύο ανταγωνιστικά εμπορικά σκάφη προσεδάφισης: το «Starship» της SpaceX και ένα σκάφος της Blue Origin, ιδιοκτησίας του Τζεφ Μπέζος, με την τελική επιλογή για κάθε αποστολή να γίνεται σε μεταγενέστερο στάδιο.
Όταν πραγματοποιηθεί η «Άρτεμις IV», οι αστροναύτες θα κατευθυνθούν προς τον νότιο πόλο της Σελήνης. Στη συνέχεια, σχεδιάζεται νέα αποστολή μέσα στο 2028 με την «Άρτεμις V», με στόχο τη δημιουργία προϋποθέσεων για μόνιμη ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη.
Η NASA έχει θέσει σε παύση τις εργασίες για τον σχεδιαζόμενο σταθμό «Gateway» σε σεληνιακή τροχιά. Οι επόμενες αποστολές του προγράμματος «Άρτεμις» θα επικεντρωθούν στη δημιουργία βάσης στη Σελήνη και στη συχνή αποστολή πληρωμάτων, με περισσότερες προσσεληνώσεις, νέες μονάδες επιφανείας και ρομποτικά οχήματα.
Η τελευταία αποστολή στη Σελήνη και το ιστορικό πλαίσιο
Η τελευταία επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη ήταν η «Απόλλων 17», η οποία προσσεληνώθηκε τον Δεκέμβριο του 1972 και επέστρεψε στη Γη αργότερα τον ίδιο μήνα. Συνολικά, 24 αστροναύτες έχουν ταξιδέψει στη Σελήνη και 12 έχουν περπατήσει στην επιφάνειά της, όλοι στο πλαίσιο του προγράμματος «Απόλλων». Από αυτούς, μόνο πέντε βρίσκονται ακόμη εν ζωή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν τις πρώτες αποστολές στη δεκαετία του 1960, κυρίως για να προηγηθούν της Σοβιετικής Ένωσης και να επιβεβαιώσουν τη γεωπολιτική και τεχνολογική τους υπεροχή. Μετά την επίτευξη αυτού του στόχου, το πολιτικό ενδιαφέρον και η δημόσια στήριξη μειώθηκαν, όπως και η χρηματοδότηση για νέες αποστολές.
Το πρόγραμμα «Άρτεμις» δημιουργήθηκε με στόχο την επιστροφή ανθρώπων στη Σελήνη, αυτή τη φορά με μακροπρόθεσμη παρουσία, βασισμένη σε νέες τεχνολογίες και εμπορικές συνεργασίες.
Διεθνείς φιλοδοξίες για αποστολές στη Σελήνη
Αρκετές χώρες σχεδιάζουν να στείλουν αστροναύτες στη Σελήνη κατά τη δεκαετία του 2030, σύμφωνα με το BBC. Ευρωπαίοι αστροναύτες αναμένεται να συμμετάσχουν σε μελλοντικές αποστολές «Άρτεμις», ενώ και η Ιαπωνία έχει εξασφαλίσει θέσεις.
Η Κίνα αναπτύσσει το δικό της διαστημικό σκάφος, με στόχο την πρώτη προσσελήνωση κοντά στον νότιο πόλο έως το 2030. Η Ρωσία συνεχίζει να αναφέρεται σε σχέδια αποστολής κοσμοναυτών και δημιουργίας μικρής βάσης μεταξύ 2030 και 2035, αν και οι κυρώσεις, οι οικονομικές πιέσεις και τα τεχνικά προβλήματα καθιστούν το χρονοδιάγραμμα ιδιαίτερα αισιόδοξο.
Η Ινδία έχει επίσης εκφράσει φιλοδοξίες για αποστολή αστροναυτών στη Σελήνη. Μετά την επιτυχημένη προσσελήνωση της αποστολής «Chandrayaan-3» τον Αύγουστο του 2023 κοντά στον νότιο πόλο, η διαστημική της υπηρεσία έθεσε ως στόχο την αποστολή ανθρώπων έως περίπου το 2040, στο πλαίσιο της επέκτασης του επανδρωμένου διαστημικού της προγράμματος πέρα από τη χαμηλή γήινη τροχιά.
