Στις Βρυξέλλες, στο πιο κρίσιμο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μετά την κλιμάκωση των πολέμων σε Μέση Ανατολή και Ουκρανία, ο Βίκτορ Ορμπάν επέβαλε ξανά βέτο στο δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο, παρά τη δέσμευση που είχε αναλάβει στη Σύνοδο του Δεκεμβρίου. Ο μακροβιότερος ηγέτης κυβέρνησης στην ΕΕ, που οδεύει σε εκλογές σε λιγότερο από έναν μήνα και θεωρείται φαβορί να χάσει την εξουσία, εξέθεσε το ίδιο το σύστημα λήψης αποφάσεων της Ένωσης, σπάζοντας το άγραφο «σιωπηρό συμβόλαιο» εμπιστοσύνης μεταξύ ηγετών.
Η έκρηξη του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, «κανείς δεν μπορεί να εκβιάζει τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, αυτό που κάνει η Ουγγαρία είναι απολύτως απαράδεκτο», συμπύκνωσε το κλίμα μιας Ευρώπης που βλέπει τον πόλεμο να πλησιάζει, αλλά αδυνατεί να αποφασίσει.
Το «παιδί 6 ετών»: Πώς βλέπει η ΕΕ τον Ορμπάν
Πίσω από κλειστές πόρτες, οι «27» χωρίστηκαν σε «καλούς» και «κακούς μπάτσους» σε μια απέλπιδα προσπάθεια να μεταπείσουν τον Ορμπάν. Η πλειοψηφία, με μπροστάρη τον Κόστα, εξαπέλυσε σφοδρή πολιτική επίθεση, ενώ ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον μίλησε για την πιο σκληρή κριτική που έχει ακουστεί ποτέ σε Σύνοδο Κορυφής. Την ίδια στιγμή, η Τζόρτζια Μελόνι και ο Βέλγος Μπαρτ ντε Βέβερ επιχείρησαν να τον «χαϊδέψουν», με έναν διπλωμάτη να σχολιάζει δηκτικά ότι «πρέπει να τον αντιμετωπίζεις σαν παιδί 6 ετών, να τον καλοπιάνεις».
Η Κομισιόν είχε ήδη ετοιμάσει ένα «σωσίβιο» για να του προσφέρει διέξοδο: ένα πακέτο συμβιβασμού που συνέδεε την εκταμίευση των χρημάτων με την αποκατάσταση της ροής πετρελαίου μέσω του αγωγού Druzhba, που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο στην Ουγγαρία και έχει χτυπηθεί 23 φορές από ρωσικά drones από την αρχή της εισβολής. Ο Ορμπάν έχει μετατρέψει το θέμα του αγωγού σε βασικό αφήγημα της προεκλογικής του καμπάνιας, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως «προστάτη» των ουγγρικών συμφερόντων απέναντι σε έναν Ζελένσκι που, όπως τον κατηγορεί, δεν επισκευάζει τον αγωγό για πολιτικούς λόγους. Στο τέλος της Συνόδου ο Ούγγρος πρωθυπουργός βγήκε να πανηγυρίσει: «Σήμερα διέλυσα τον πετρελαϊκό αποκλεισμό που μας είχε επιβάλει ο Ζελένσκι, υπερασπίστηκα το εθνικό συμφέρον».
Ορμπάν, ΕΕ και Ουκρανία σε κομμένη εικόνα
Στο πιο συμβολικό ίσως στιγμιότυπο της ημέρας, την ώρα που ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι εμφανίζεται μέσω βίντεο για να απευθυνθεί στους ηγέτες, ο Ορμπάν σηκώνεται από τη θέση του και στέκεται πίσω από τους υπόλοιπους, παρακολουθώντας με εμφανή απαξίωση. Σύμφωνα με διπλωμάτες, η αντιπαλότητα ανάμεσα στους δύο άνδρες είναι βαθιά και χρόνια, και σε αυτή τη Σύνοδο φάνηκε στην πιο ωμή της μορφή. Αντί για μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης, ο Ουκρανός πρόεδρος «έπαιξε πιο σκληρά απ’ ό,τι αναμενόταν», όπως παραδέχτηκε κυβερνητικός αξιωματούχος, δίνοντας την εντύπωση ότι υπολογίζει πως μπορεί να «περιμένει» την κάλπη της 12ης Απριλίου.
Παρότι το Κίεβο έχει ανάγκη τα 90 δισ. ευρώ της ΕΕ, η πρόσφατη έγκριση δανείου 8,1 δισ. δολαρίων από το ΔΝΤ δίνει στην Ουκρανία ανάσα μέχρι τις αρχές Μαΐου, καθυστερώντας την ώρα της δημοσιονομικής αλήθειας. Αυτό επιτρέπει στον Ζελένσκι να σκληρύνει τη στάση του απέναντι στην Βουδαπέστη, ενώ η ΕΕ εγκλωβίζεται σε μια παράταση αβεβαιότητας, με την απόφαση για το δάνειο να μετατίθεται, ξανά, για την επόμενη Σύνοδο.
Η επόμενη μέρα για Ορμπάν και ΕΕ
Για πολλούς ευρωπαίους ηγέτες, το μπλοκάρισμα του δανείου δεν είναι απλώς μια ακόμη ουγγρική «παρέκκλιση», αλλά κατάφωρη παραβίαση της θεμελιώδους αρχής αλληλοπιστοσύνης στην οποία στηρίζεται η ΕΕ. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς μίλησε για «σοβαρή παραβίαση της πίστης ανάμεσα στα κράτη μέλη» που υπονομεύει τη δυνατότητα της Ένωσης να δράσει και τραυματίζει τη διεθνή της εικόνα, σύμφωνα με το Politico.
Το βλέμμα όλων είναι στραμμένο πλέον στην κάλπη της 12ης Απριλίου στην Ουγγαρία και στη Σύνοδο της Κύπρου στις 23-24 Απριλίου. Αν ο Ορμπάν χάσει, ο διάδοχός του αναμένεται να ζητήσει άρση του ουγγρικού βέτο έναντι απελευθέρωσης κοινοτικών κονδυλίων, ενώ αν επανεκλεγεί, πολλοί εκτιμούν ότι θα δώσει το «ναι» μόλις αποκατασταθεί η ροή πετρελαίου μέσω του Druzhba. Σε αντίθετη περίπτωση, στο τραπέζι θα βρεθούν όλα τα «όπλα» των Βρυξελλών: πάγωμα επιπλέον χρηματοδότησης, προσφυγή στο Δικαστήριο της ΕΕ, πρόστιμα και ακόμη και το «πυρηνικό» άρθρο 7, που μπορεί να στερήσει από τη Βουδαπέστη το δικαίωμα ψήφου. Μέχρι τότε, η εικόνα μιας ΕΕ που «δεν μπορεί να δράσει παρά τους πολέμους στην πόρτα της», όπως σχολιάζουν ευρωπαϊκές πηγές, θα συνεχίσει να σκιάζει την ενότητα της Δύσης απέναντι στη Μόσχα.
