Η έρημος του Νέου Μεξικού δεν είναι πια μόνο σκηνικό για γουέστερν και πυραυλικές δοκιμές, αλλά το νέο στοίχημα της Αμερικής στην κούρσα της άμυνας και της πυρηνικής σύντηξης.

Τα 70 δισ. δολάρια του κρατικού επενδυτικού ταμείου του Νέου Μεξικού, που τροφοδοτούνται από τα έσοδα πετρελαίου και φυσικού αερίου, αναλαμβάνουν τώρα τον ρόλο του «μεγάλου επιταχυντή» για μια φιλόδοξη μεταμόρφωση: από φτωχή και υποχρηματοδοτούμενη πολιτεία της αμερικανικής ενδοχώρας, σε high-tech κόμβο άμυνας, διαστημικής τεχνολογίας και ενέργειας σύντηξης. Στην άκρη της ερήμου, σε μια φαινομενικά άδεια πεδιάδα έξω από το Αλμπουκέρκι, προγραμματίζεται ένα campus 1 δισ. δολαρίων από την startup Pacific Fusion, όπου επιστήμονες θα προσπαθήσουν να αναπαράγουν τη διαδικασία που τροφοδοτεί τον ήλιο και τα άστρα. Η ίδια η πολιτεία, μέσω του State Investment Council, έχει μοιράσει 1,8 δισ. δολάρια σε funds που δεσμεύονται να επενδύσουν σε τέτοιου τύπου εταιρείες εντός Νέου Μεξικού, μετατρέποντας την «άδεια» έρημο σε πεδίο πειραματισμού για την επόμενη ενεργειακή επανάσταση.

Η έρημος ως πεδίο μάχης για την τεχνολογία στο Νέο Μεξικό

Το στοίχημα δεν περιορίζεται στην ενέργεια: στην έρημο του Νέου Μεξικού «χτίζονται» και τα υπερηχητικά όπλα του μέλλοντος. Η Castelion, startup που ιδρύθηκε από πρώην μηχανικούς της SpaceX, εγκαινίασε σε μια έκταση 1.000 στρεμμάτων στη Σάντοβαλ Κάουντι αυτό που φιλοδοξεί να γίνει η μεγαλύτερη μονάδα παραγωγής υπερηχητικών πυραυλικών συστημάτων στις ΗΠΑ, στοχεύοντας σε όπλα που κινούνται ταχύτερα από την ταχύτητα του ήχου και παρακάμπτουν τις κλασικές αντιαεροπορικές άμυνες. Το κρατικό ταμείο συμμετέχει έμμεσα, μέσω επένδυσης σε fund της Lightspeed Venture Partners, ενώ η τοπική κυβέρνηση επιτάχυνε αδειοδοτήσεις και υποδομές, δεχόμενη ακόμα και κριτική από κατοίκους που φοβούνται για τον υδροφόρο ορίζοντα, την ασφάλεια και τις αξίες γης γύρω από το Project Ranger. Παρά τις αντιρρήσεις, η Castelion υπόσχεται τουλάχιστον 300 θέσεις εργασίας και πάνω από 650 εκατ. δολάρια οικονομική δραστηριότητα στην Πολιτεία την επόμενη δεκαετία, ευθυγραμμίζοντας την έρημο του Νέου Μεξικού με την ατζέντα της Ουάσινγκτον για «αναγέννηση» της αμυντικής βιομηχανίας.

Η στροφή αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση «American dynamism», όπως την βάφτισε η Andreessen Horowitz, που φέρνει τη Σίλικον Βάλεϊ πιο κοντά στην πολεμική βιομηχανία: από καμικάζι drones στην Ουκρανία, μέχρι το φιλόδοξο Golden Dome, ένα νέο σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας πολλών δισ. δολαρίων. Η κυβέρνηση Τραμπ προωθεί επιθετικά την ενίσχυση της άμυνας και την επιστροφή κρίσιμων εφοδιαστικών αλυσίδων επί αμερικανικού εδάφους, κάτι που ευνοεί πολιτείες με άφθονη γη, χώρο για δοκιμές και ισχυρή παρουσία ομοσπονδιακών εργαστηρίων, όπως το Νέο Μεξικό με τα Los Alamos και Sandia. Σε αυτό το υπόβαθρο, το κρατικό ταμείο της πολιτείας «διαβάζει» την έρημο όχι ως άγονη έκταση, αλλά ως γεωπολιτικό πλεονέκτημα, όπου μπορούν να στηθούν γραμμές παραγωγής, δοκιμαστικά πεδία και ενεργειακά mega-projects μακριά από πυκνές αστικές περιοχές.

Από «οικονομική αποτυχία» σε έρημο ευκαιριών στο Νέο Μεξικό

Η σημερινή επιθετική στρατηγική ήρθε μετά από μια περίοδο που το επενδυτικό πρόγραμμα του ταμείου θεωρήθηκε «οικονομική και δημοσιονομική αποτυχία», με πάνω από 500 εκατ. δολάρια σε ζημιές σε παλαιότερες τοποθετήσεις πριν το 2019, όταν η έμφαση ήταν απλά στο «buy local» χωρίς αυστηρό κριτήριο αποδόσεων. Μετά την αναδιάρθρωση, το New Mexico State Investment Council εγκατέλειψε τις άκαμπτες προϋποθέσεις έδρας και στράφηκε σε διαχειριστές venture capital με σαφή τεχνολογικό προφίλ, από την America’s Frontier Fund του Γκίλμαν Λούι, πρώην επικεφαλής της In-Q-Tel, έως funds όπως Lowercarbon Capital, DCVC και Lightspeed, που επενδύουν στην Pacific Fusion και σε κβαντικά projects. Σήμερα, 1 στα 5 δολάρια που κατευθύνει το ταμείο σε private equity πηγαίνει σε αυτό το ανανεωμένο πρόγραμμα στρατηγικών επενδύσεων, με καθαρή απόδοση γύρω στο 7,3% μέχρι τα τέλη του 2025, καλύτερη από έναν παγκόσμιο δείκτη μετοχών, αλλά χαμηλότερη από βασικούς αμερικανικούς δείκτες, κάτι που δείχνει ότι το οικονομικό στοίχημα της ερήμου παραμένει ανοιχτό.

Η Pacific Fusion, μόλις τριών ετών εταιρεία, είναι ενδεικτική του πώς το Νέο Μεξικό «κυνηγά» τις ευκαιρίες: ενώ αρχικά εξέταζε δύο πόλεις στην Καλιφόρνια για το ερευνητικό της κέντρο, επαφές με τον οικονομικό σύμβουλο της κυβερνήτη και το επενδυτικό συμβούλιο άλλαξαν τον χάρτη. Η πολιτεία πρόσφερε πακέτο κινήτρων περίπου 10 εκατ. δολαρίων και φοροαπαλλαγές σε εξοπλισμό και εγκαταστάσεις αξίας έως 776 εκατ. δολαρίων, ενώ το ταμείο επιτάχυνε δεσμεύσεις προς τα venture funds που έχουν βάλει κεφάλαια στην εταιρεία, έτσι ώστε να διασφαλίσει ότι το ερευνητικό campus θα καταλήξει στην έρημο έξω από το Αλμπουκέρκι. Για τους υπεύθυνους του ταμείου, αν η Pacific Fusion αποτύχει, θα είναι «μία συμφωνία σε ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο», αλλά αν πετύχει, η αξία της για το Νέο Μεξικό θα είναι «αδιανόητα καλή», τόσο σε θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης όσο και σε διεθνές brand ως πρωτοπόρου στην ενέργεια σύντηξης, σύμφωνα με το Bloomberg.

Η έρημος του Νέου Μεξικού ανάμεσα σε πετρέλαιο, σύντηξη και πόλεμο

Πίσω από την τεχνολογική λάμψη, το Νέο Μεξικό εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο πετρέλαιο: το ταμείο που χρηματοδοτεί την εκπαίδευση, την καθολική παιδική φροντίδα και πάνω από το 20% των δημόσιων δαπανών της πολιτείας, προέρχεται από τα έσοδα των υδρογονανθράκων. Η ειρωνεία είναι εμφανής: τα ίδια κεφάλαια που δημιουργήθηκαν από τα ορυκτά καύσιμα πλέον χρηματοδοτούν τεχνολογία που φιλοδοξεί να τα καταστήσει παρωχημένα, στην καρδιά μιας ερήμου που εδώ και δεκαετίες υπηρετεί ως φυσικό «εργαστήριο» της αμερικανικής ισχύος, από τις πρώτες πυρηνικές δοκιμές του Μανχάταν Πρότζεκτ μέχρι τα σημερινά υπερηχητικά οπλικά συστήματα. Η ερώτηση που μένει αναπάντητη είναι αν η έρημος του Νέου Μεξικού θα μετατραπεί τελικά σε βιώσιμο τεχνολογικό οικοσύστημα ή αν θα μείνει ένα ακριβό πείραμα που συμβολίζει το αιώνιο αμερικανικό δίπολο ανάμεσα στον ριζοσπαστικό καπιταλισμό ρίσκου και τις πολιτικές σκοπιμότητες. Για την ώρα, όμως, επενδυτές, startups και κυβέρνηση μοιάζουν να συμφωνούν σε ένα πράγμα: σε έναν κόσμο γεωπολιτικής αστάθειας, από τον Περσικό Κόλπο μέχρι την Ανατολική Ευρώπη, η έρημος του Νέου Μεξικού είναι πολύτιτο «οικόπεδο» για την επόμενη μέρα της άμυνας και της ενέργειας.