Ο Νορβηγός διπλωμάτης Τέριε Ρετ-Λάρσεν βρέθηκε στο επίκεντρο ενός σκανδάλου διεθνούς εμβέλειας, καθώς τα αρχεία του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης αποκαλύπτουν ότι υπήρξε ένας από τους πιο χρήσιμους ανθρώπους του Τζέφρεϊ Έπσταϊν στους διαδρόμους της διεθνούς διπλωματίας. Η παλιά του φήμη ως ειρηνοποιού της συμφωνίας του Όσλο έρχεται τώρα σε ωμή αντίθεση με τον ρόλο του ως άτυπου «fixer» για έναν καταδικασμένο δράστη σεξουαλικών εγκλημάτων.
Ο Έπσταϊν, που πέθανε το 2019 σε ομοσπονδιακό κέντρο κράτησης στο Μανχάταν, φαίνεται ότι επένδυσε ιδιαίτερα στη σχέση του με τον Νορβηγό διπλωμάτη και τη σύζυγό του, πρέσβειρα Μόνα Γιουλ. Στη διαθήκη του, δύο ημέρες πριν από τον θάνατό του, άφησε από 5 εκατ. δολάρια στα δύο παιδιά του ζευγαριού, ενώ τα αρχεία του DOJ είναι γεμάτα με αναφορές στον «Terje», που αφορούν αγορά διαμερισμάτων, πληρωμένες πτήσεις, επισκέψεις στο ιδιωτικό νησί στην Καραϊβική, αλλά και δώρα και «φροντίδα» για τα παιδιά της οικογένειας. Μέχρι και την αυτοκτονία του Έπσταϊν, τα email δείχνουν ότι ο Ρετ-Λάρσεν αξιοποιούσε τη θέση του στην International Peace Institute (IPI), λίγα μέτρα από την έδρα του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, για να ανοίγει πόρτες σε τραπεζίτες, πολιτικούς και διπλωμάτες.
Ο διπλωμάτης του Όσλο στο δίκτυο του Έπσταϊν
Ο Ρετ-Λάρσεν και η Γιουλ είναι από τους αρχιτέκτονες των Συμφωνιών του Όσλο το 1993, γεγονός που τους χάρισε διεθνές κύρος και προβολή, ακόμη και μια βραβευμένη παράσταση στο Μπρόντγουεϊ για τον ρόλο τους στην παρασκηνιακή διπλωματία. Αυτή ακριβώς η αίγλη τούς έκανε ιδανικούς για τον Έπσταϊν, ο οποίος μέσω του IPI εμφανιζόταν ως γενναιόδωρος δωρητής και «χορηγός διαλόγου», κερδίζοντας πρόσβαση σε υψηλόβαθμα στελέχη από πολλές χώρες. Στο ραντάρ του βρέθηκαν, μέσω του Νορβηγού διπλωμάτη, μεταξύ άλλων ο πρώην πρέσβης της Ινδίας στον ΟΗΕ Χαρντίπ Πούρι και ο πρώην πρωθυπουργός της Αυστραλίας Κέβιν Ραντ, ο οποίος στη συνέχεια ανέλαβε την προεδρία του διοικητικού συμβουλίου του IPI.
Τα email που συμπεριλαμβάνονται στην «καυτή» δικογραφία δείχνουν τον Έπσταϊν να ζητά από τον «Terje» επαφές στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο, όπως με τον τότε καγκελάριο της Αυστρίας Σεμπάστιαν Κουρτς και τον Στιβ Μπάνον, στενό συνεργάτη του Ντόναλντ Τραμπ. Σε ένα από τα μηνύματα, ο Έπσταϊν γράφει ότι ο «Kurtz» είναι σημαντικός καθώς «θα φιλοξενήσει τον Τραμπ και τον Πούτιν», αποκαλύπτοντας το είδος της επιρροής που προσδοκούσε να ασκήσει μέσω του Νορβηγού διπλωμάτη.
Όταν ο διπλωμάτης του Νόμπελ συναντά τον Έπσταϊν
Η σχέση του διπλωμάτη με τον Έπσταϊν δεν περιορίστηκε σε διασυνδέσεις και χορηγίες προς το IPI· επεκτάθηκε βαθιά στην προσωπική σφαίρα. Τα αρχεία αναφέρονται σε ταξίδι στις Βερμούδες το 2011, σε πολυτελή δώρα για τα δίδυμα παιδιά του ζευγαριού –μεταξύ άλλων Apple Watch το 2018– αλλά και σε μέριμνα για πρακτική άσκηση του γιου σε γνωστό οίκο δημοπρασιών στο Λονδίνο. Σε εσωτερική αλληλογραφία, συνεργάτες του Έπσταϊν σχολιάζουν μάλιστα ότι κάποιο δώρο προς τον γιο φαίνεται «εξωφρενικά ακριβό», αναδεικνύοντας πόσο επιθετικά επιχειρούσε ο χρηματιστής να κερδίσει την εύνοια της οικογένειας.
Ιδιαίτερη εμμονή του Έπσταϊν, σύμφωνα με τα έγγραφα, ήταν το Νόμπελ Ειρήνης. Μέσω του Ρετ-Λάρσεν, ο Έπσταϊν συνδέθηκε με πρόσωπα-κλειδιά: τον πρώην πρωθυπουργό της Νορβηγίας Θόρμπγιορν Γιάγκλαντ, που διετέλεσε πρόεδρος της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ, αλλά και τον Άσλε Τόγιε, τότε μέλος και νυν αντιπρόεδρο της Επιτροπής. Σε μήνυμα προς τον πρώην πρόεδρο του Χάρβαρντ, Λάρι Σάμερς, ο Έπσταϊν περιγράφει τον Γιάγκλαντ ως «επικεφαλής του Νόμπελ Ειρήνης που μένει μαζί μου» και σχολιάζει υποτιμητικά τη νοημοσύνη του, δηλώνοντας όμως ότι έχει «μοναδική οπτική».
Την ίδια στιγμή, οι νορβηγικές αρχές έχουν ανοίξει ποινική έρευνα για διαφθορά εις βάρος του Γιάγκλαντ, σε σχέση με τις επαφές του με τον Έπσταϊν μετά τη λήξη της πρωθυπουργικής του θητείας. Η διπλωματική του ασυλία έχει αρθεί, ενώ ο ίδιος αρνείται ότι υπάρχουν στοιχεία που στοιχειοθετούν ποινική ευθύνη. Παράλληλα, η Μόνα Γιουλ τελεί υπό έρευνα για «ιδιαίτερα σοβαρή διαφθορά», όπως και ο Ρετ-Λάρσεν ως συνεργός, με την πρέσβειρα να αναγκάζεται να παραιτηθεί από τη θέση της στην Ιορδανία και το Ιράκ, δηλώνοντας ότι «θα έπρεπε να είναι πολύ πιο προσεκτική» στις επαφές με τον Έπσταϊν.
Ο Έπσταϊν, ο διπλωμάτης και η σκιά πάνω από το Νόμπελ
Το 2020, ο Ρετ-Λάρσεν αναγκάστηκε να παραιτηθεί από την προεδρία του IPI όταν αποκαλύφθηκε ότι είχε λάβει προσωπικό δάνειο από τον Έπσταϊν και είχε δεχθεί δωρεές προς το ίδρυμα από συνδεδεμένα σχήματα, χωρίς να ενημερώσει το διοικητικό συμβούλιο. Ο τότε πρόεδρος του IPI Κέβιν Ραντ δήλωσε ότι αιφνιδιάστηκε πλήρως από τις αποκαλύψεις, ενώ νέα αρχεία δείχνουν ότι τα ποσά των δωρεών και των μεταφορών χρημάτων προς το IPI την περίοδο 2011–2017 έφταναν σε αρκετά εκατομμύρια δολάρια. Την ίδια ώρα, έκθεση του Νορβηγικού Ελεγκτικού Συνεδρίου κατηγορεί το υπουργείο Εξωτερικών ότι δεν έλεγξε πώς δαπανήθηκαν τα 131 εκατ. κορώνες (περί τα 14 εκατ. δολάρια) που χορηγήθηκαν στο IPI μεταξύ 1997 και 2018.
Τα αρχεία του DOJ καταγράφουν και ανησυχίες μέσα στη νορβηγική διπλωματική υπηρεσία. Μια αναφορά κάνει λόγο για «πολύ βραχυπρόθεσμους ασκούμενους από την Ανατολική Ευρώπη» στο IPI, «όλοι νέες, όμορφες γυναίκες, χωρίς τα απαραίτητα προσόντα», των οποίων οι φωτογραφίες υποτίθεται ότι στέλνονταν στον Έπσταϊν, με τον υπάλληλο που ενημέρωσε γι’ αυτό να σημειώνει ότι το έβρισκε «περίεργο». Η εικόνα συμπληρώνεται από την εκτεταμένη αλληλογραφία της διαδόχου στον νορβηγικό θρόνο, πριγκίπισσας Μέτε-Μάριτ, με τον Έπσταϊν –για την οποία η ίδια έχει ζητήσει δημόσια συγγνώμη– αλλά και από δείπνο του Γιάγκλαντ και του Ρετ-Λάρσεν με τον Έπσταϊν στο Παρίσι, λίγες εβδομάδες πριν από τη σύλληψή του στις ΗΠΑ, σύμφωνα με το Bloomberg.
Σήμερα, καθώς τα νέα έγγραφα βγαίνουν σταδιακά στη δημοσιότητα, η Νορβηγία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή κρίση αξιοπιστίας γύρω από το brand του Νόμπελ Ειρήνης. Η Επιτροπή ήδη βάλλεται για την πρόσφατη κυβερνοεπίθεση που οδήγησε σε διαρροή του ονόματος της φετινής βραβεύτηκας, αλλά και για τις υπόνοιες ότι υπήρξαν στοιχηματικά κέρδη λόγω εσωτερικής πληροφόρησης. Το γεγονός ότι ο «παιδεραστής χρηματιστής» βρέθηκε τόσο κοντά σε μια κλειστή ελίτ διπλωματών, πολιτικών και βασιλικών παραγόντων, με κεντρικό συνδετικό κρίκο έναν παγκοσμίου φήμης διπλωμάτη, απειλεί να αλλάξει οριστικά την εικόνα της χώρας που ταυτίστηκε όσο λίγες με την ειρήνη και τη διαφάνεια.
