Ο Βίκτορ Όρμπαν χαρακτήρισε «απαράδεκτο» το ενδεχόμενο οι δικαστές να ζητήσουν από την ΕΕ να επιστρέψει τα 10 δισεκατομμύρια ευρώ που δόθηκαν στην Ουγγαρία.
Ο Ούγγρος πρωθυπουργός απάντησε σε ερώτηση του Politico για το τι θα έκανε εάν η Κομισιόν προσπαθούσε να ανακτήσει τα χρήματα, όπως είχε συμβουλεύσει νωρίτερα την Πέμπτη ανώτερος νομικός σύμβουλος του ανώτατου δικαστηρίου της Ευρώπης. Ο Όρμπαν μίλησε καθώς αναχωρούσε από συνάντηση ηγετών της ΕΕ στην ύπαιθρο του Βελγίου.
Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζει αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σύμφωνα με το οποίο η Κομισιόν παραβίασε τους δικούς της κανόνες όταν ξεπάγωσε τη χρηματοδότηση προς την Ουγγαρία τον Δεκέμβριο του 2023 — χρήματα που είχαν παγώσει λόγω ανησυχιών για το κράτος δικαίου.
Κίνδυνοι για την Κομισιόν
Οι ευρωβουλευτές κατηγορούν την Κομισιόν για πολιτική σκοπιμότητα, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση λήφθηκε λίγο πριν από μια κρίσιμη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ, όπου η Ένωση ήθελε επειγόντως τη συνεργασία του Όρμπαν για την αποστολή βοήθειας στην Ουκρανία.
Η νομική γνώμη της Γενικής Εφέτης Ταμάρα Τσάπετα — που προτείνει την ακύρωση της απόφασης της Κομισιόν για ξεπάγωμα των κεφαλαίων — θα καθοδηγήσει τους δικαστές στην τελική τους απόφαση, η οποία αναμένεται σε λίγους μήνες. Οι γενικοί εισαγγελείς δεν είναι δικαστές, αλλά νομικοί σύμβουλοι που βοηθούν το δικαστήριο σε πολύπλοκες ή πρωτοφανείς υποθέσεις.
Η γνώμη αυτή δημοσιοποιείται σε μια ευαίσθητη στιγμή, καθώς ο Όρμπαν υστερεί στις δημοσκοπήσεις ενόψει των εκλογών του Απριλίου στην Ουγγαρία. Οι ηγέτες της ΕΕ απέφευγαν για αρκετούς μήνες να ασκήσουν πίεση στη Βουδαπέστη ή να πουν κάτι υπερβολικά επικριτικό για τον πρωθυπουργό, καθώς υπήρχε η αντίληψη ότι οποιαδήποτε πίεση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως προεκλογικό υλικό. «Η νομική γνώμη δεν είναι αυτό που χρειαζόμαστε τόσο κοντά στις εκλογές», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ, υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Σε δήλωση προς το Politico, εκπρόσωπος της Κομισιόν ανέφερε: «Θεωρούμε ότι η απόφαση της Κομισιόν βασίστηκε σε λεπτομερή αξιολόγηση, ειδικά των μεταρρυθμίσεων που υιοθέτησε η Ουγγαρία για να διορθώσει τις αδυναμίες του δικαστικού συστήματος που είχε εντοπίσει η Κομισιόν. Επιπλέον, η απόφαση ανέφερε σαφώς τους λόγους για τους οποίους η Κομισιόν θεώρησε ότι αυτές οι μεταρρυθμίσεις επιλύουν τις αδυναμίες».
Ο Όρμπαν δεν σχολίασε την απόφαση κατά την άφιξή του στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στο Βέλγιο. Ο πολιτικός του διευθυντής, Μπάλαζ Όρμπαν, δήλωσε ότι η γνώμη προέρχεται από την αντίθεση της Ουγγαρίας στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ. «Μόλις ένα κράτος μέλος απομακρυνθεί από το σενάριο της ευρωπαϊκής ελίτ, το νομικό μηχάνημα τίθεται σε λειτουργία», είπε.
Το δικαστήριο εργάζεται πάνω στην υπόθεση από τον Μάρτιο του 2024, όταν το Κοινοβούλιο υπέβαλε την προσφυγή.
Η γνώμη της Τσάπετα αναφέρει ότι η Κομισιόν «εφάρμοσε λανθασμένα» τις δικές της απαιτήσεις για το κράτος δικαίου όταν παρέδωσε τα κεφάλαια πριν εφαρμοστούν πλήρως οι μεταρρυθμίσεις της ουγγρικής κυβέρνησης.
Επισημαίνει επίσης ότι η Κομισιόν απέτυχε να πραγματοποιήσει «σωστή αξιολόγηση των μεταρρυθμίσεων που αφορούν την ανεξαρτησία» του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ουγγαρίας και τον διορισμό μελών στο Συνταγματικό Δικαστήριο — δύο βασικά ζητήματα που, σύμφωνα με το Κοινοβούλιο, δεν είχαν αντιμετωπιστεί σωστά.
Η Γενική Εφέτης επικρίνει ακόμη την Κομισιόν για έλλειψη διαφάνειας, αναφέροντας ότι δεν παρουσίασε επαρκή επιχειρήματα για την απόφαση να ξεπαγώσει τα κεφάλαια. «Η Κομισιόν οφείλει εξηγήσεις όχι μόνο στην Ουγγαρία, αλλά σε όλους τους πολίτες της ΕΕ», αναφέρεται σε ανακοίνωση του δικαστηρίου.
Ωστόσο, η Τσάπετα δεν τάχθηκε υπέρ των κατηγοριών του Κοινοβουλίου ότι η Κομισιόν κακοποίησε τις εξουσίες της.
Η γνώμη υποστηρίζει ότι η Κομισιόν δεν έλαβε υπόψη τον αμφιλεγόμενο νόμο για την Προστασία της Κυριαρχίας στο ουγγρικό κοινοβούλιο. Σε ξεχωριστή νομική γνώμη που εκδόθηκε την Πέμπτη, το δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο νόμος παραβιάζει το δίκαιο της ΕΕ, περιορίζοντας «πολλές θεμελιώδεις ελευθερίες».
Tο μέλλον των κονδυλίων
Ο Ρενέ Ρεπάσι, Γερμανός ευρωβουλευτής και καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου, τόνισε ότι μια ακύρωση θα σήμαινε ότι η Κομισιόν θα πρέπει να «ζητήσει την επιστροφή των χρημάτων».
«Αν η Ουγγαρία δεν επιστρέψει τα χρήματα, η Κομισιόν μπορεί να μειώσει άλλες πληρωμές, στις οποίες η Ουγγαρία έχει δικαίωμα, κατά το ποσό που υποχρεούται να επιστρέψει», εξήγησε.
Όταν εκδοθεί η απόφαση του δικαστηρίου, θα θέσει προηγούμενο για το εύρος διακριτικής ευχέρειας της Κομισιόν στην αξιολόγηση παραβιάσεων του κράτους δικαίου από κράτη μέλη, ιδίως στο πλαίσιο του Κανονισμού Κοινών Διατάξεων, που θέτει αυστηρές προϋποθέσεις για τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης για τη χορήγηση ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Η Κομισιόν υπερασπίστηκε τη θέση της κατά τη διάρκεια ακρόασης τον Οκτώβριο του 2025, δηλώνοντας ότι συγκεκριμένα τεχνικά «ορόσημα» για την αντιμετώπιση ζητημάτων δικαστικής ανεξαρτησίας είχαν εκπληρωθεί επισήμως από τη Βουδαπέστη, και ως εκ τούτου η Κομισιόν έπρεπε να εκταμιεύσει τα κεφάλαια.
Ωστόσο, η γνώμη της Γενικής Εφέτης υποστηρίζει τους ισχυρισμούς των δικηγόρων του Κοινοβουλίου ότι η Κομισιόν θα έπρεπε να είχε αξιολογήσει ευρύτερα τις συστηματικές παραβιάσεις του κράτους δικαίου στην Ουγγαρία και ότι εκτίμησε εσφαλμένα την υλοποίηση των στόχων δικαστικής μεταρρύθμισης.
Ο πράσινος ευρωβουλευτής Ντάνιελ Φρόιντ χαρακτήρισε τη γνώμη της Γενικής Εφέτης «σκληρή επίπληξη προς την Κομισιόν» και τόνισε ότι, αν το δικαστήριο ακολουθήσει αυτήν τη λογική στην τελική απόφασή του, θα πρόκειται για νίκη του κράτους δικαίου στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον Φρόιντ, η γνώμη «επιβεβαιώνει όσα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταγγέλλει εδώ και καιρό: Η εκταμίευση των 10 δισεκατομμυρίων στην ουγγρική κυβέρνηση ήταν παράνομη και πολιτικά υποκινούμενη. Με αυτή την ενέργεια, η Κομισιόν διακινδύνευσε την αξιοπιστία της».
«Τα ευρωπαϊκά κονδύλια πρέπει να εκταμιεύονται μόνο όταν ο δικαιούχος τηρεί το νόμο, τις ευρωπαϊκές αξίες και το κράτος δικαίου. Περιμένουμε από την Κομισιόν να συμμορφωθεί με αυτές τις αρχές στο μέλλον και να σταματήσει να αφήνει τον εαυτό της να χειραγωγείται από αυταρχικούς όπως ο Βίκτορ Όρμπαν», πρόσθεσε ο Φρόιντ.
