Η Ελβετία ετοιμάζεται για μια εξαιρετικά αμφιλεγόμενη κάλπη, καθώς οι πολίτες θα κληθούν τον Ιούνιο να αποφασίσουν αν ο πληθυσμός της χώρας θα «κλειδώσει» στα 10 εκατομμύρια μέχρι το 2050. Η πρωτοβουλία, που έχει ήδη συγκεντρώσει τις απαιτούμενες 100.000 υπογραφές, αναζωπυρώνει τη δημόσια συζήτηση για το πώς η Ελβετία θα διαχειριστεί την εκρηκτική αύξηση του πληθυσμού και την εξάρτησή της από ξένο εργατικό δυναμικό.
Σήμερα ο μόνιμος πληθυσμός της Ελβετίας ανέρχεται σε περίπου 9,1 εκατομμύρια, έχοντας αυξηθεί κατά περίπου 25% από το 2000, ρυθμός σαφώς υψηλότερος από των περισσότερων γειτονικών χωρών. Η χώρα καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά ξένων κατοίκων στην Ευρώπη, με αλλοδαπούς να αντιπροσωπεύουν περίπου το 27% του πληθυσμού, προσελκυσμένοι από τους υψηλούς μισθούς και την ποιότητα ζωής. Στο πλαίσιο της προτεινόμενης συνταγματικής αλλαγής, προβλέπεται μηχανισμός «συναγερμού» όταν ο πληθυσμός της Ελβετίας ξεπεράσει τα 9,5 εκατομμύρια, με περιορισμούς σε άσυλο και οικογενειακή επανένωση.
Ελβετία: πληθυσμός υπό «οροφή» 10 εκατ.
Εάν ο πληθυσμός της Ελβετίας υπερβεί τα 10 εκατομμύρια, η κυβέρνηση θα υποχρεωθεί να χρησιμοποιήσει «κάθε διαθέσιμο πολιτικό εργαλείο» για να τον μειώσει, συμπεριλαμβανομένης της επαναδιαπραγμάτευσης ή ακόμη και καταγγελίας διεθνών συμφωνιών που θεωρείται ότι τροφοδοτούν την αύξηση του πληθυσμού, όπως η ελεύθερη κυκλοφορία με την ΕΕ. Η πρόταση, που στηρίζεται από το ισχυρό δεξιό Λαϊκό Κόμμα της Ελβετίας (SVP), δεν εισάγει λεπτομερές σύστημα ποσοστώσεων αλλά επιβάλλει ένα σκληρό «ταβάνι» στον πληθυσμό, το οποίο, όπως προειδοποιούν ειδικοί, θα σήμαινε σχεδόν πλήρη διακοπή της περαιτέρω μετανάστευσης εργαζομένων όταν αυτό επιτευχθεί. Παράλληλα, σε πρόσφατη δημοσκόπηση της LeeWas, το 48% των ερωτηθέντων τάχθηκε υπέρ της πρωτοβουλίας, δείχνοντας ότι η μάχη στην κάλπη θα είναι οριακή.
Η συζήτηση για τον πληθυσμό της Ελβετίας τροφοδοτείται από την έντονη δυσαρέσκεια για την κρίση στέγασης, με τους υποστηρικτές της πρωτοβουλίας να καταγγέλλουν «ανεξέλεγκτη μετανάστευση» που πιέζει τα ενοίκια, την υποδομή και το περιβάλλον. Το SVP μιλά για «έκρηξη πληθυσμού» που «πνίγει» τις μεταφορές, επιβαρύνει τις δημόσιες υπηρεσίες και απειλεί την ποιότητα ζωής, επικαλούμενο την είσοδο άνω των 180.000 ατόμων μέσα σε ένα μόνο έτος. Το ζήτημα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό κλίμα ανησυχίας για τη μετανάστευση, με την άνοδο ακροδεξιών και αντι-μεταναστευτικών δυνάμεων να επηρεάζει πλέον ανοικτά την ατζέντα και στην Ελβετία.
Ο πληθυσμός της Ελβετίας και το κόστος για την οικονομία
Η επιχειρηματική κοινότητα, ωστόσο, προειδοποιεί ότι η «οροφή» στον πληθυσμό της Ελβετίας μπορεί να έχει σοβαρές παρενέργειες για μια οικονομία που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ξένο εξειδικευμένο προσωπικό. Ο σύνδεσμος εργοδοτών Economiesuisse χαρακτηρίζει την πρόταση «πρωτοβουλία χάους» και προειδοποιεί ότι οι ελβετικές εταιρείες – από την Nestlé έως τις φαρμακευτικές Novartis και Roche – στηρίζονται σε εργαζομένους από την ΕΕ και την ΕΖΕΣ για να καλύψουν κρίσιμες θέσεις. Χωρίς αυτή τη ροή, οι επιχειρήσεις ενδέχεται να μεταφέρουν δραστηριότητες στο εξωτερικό, με απώλειες σε φορολογικά έσοδα, καινοτομία και ποιότητα υπηρεσιών, ενώ η μείωση των εισφορών από εργαζομένους της ΕΕ/EFTA θα επιβάρυνε και το ελβετικό συνταξιοδοτικό σύστημα, σύμφωνα με τους Financial Times.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο έχουν ήδη συστήσει την απόρριψη της πρωτοβουλίας, υπογραμμίζοντας ότι η προσπάθεια περιορισμού του πληθυσμού της Ελβετίας απειλεί την ανάπτυξη και θέτει σε κίνδυνο κεντρικές συμφωνίες με τις Βρυξέλλες. Στο στόχαστρο βρίσκεται και η νέα συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ Βέρνης και ΕΕ, που συμφωνήθηκε πέρυσι για να διασφαλίσει και να ενισχύσει την πρόσβαση της Ελβετίας στην ενιαία αγορά. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση προειδοποιεί ακόμη ότι σε περίπτωση «ναι», η Ελβετία κινδυνεύει να βρεθεί εκτός Σένγκεν και Δουβλίνου, γεγονός που θα άλλαζε δραστικά το μοντέλο ανοικτής αλλά ελεγχόμενης χώρας που έχει οικοδομήσει τις τελευταίες δεκαετίες.
