Σε μια κρίσιμη καμπή για τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν προσέρχονται σήμερα, Παρασκευή 6/2, στο Ομάν για διαπραγματεύσεις με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Ωστόσο, το χάσμα που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα στις δύο πλευρές –με κυριότερο σημείο τριβής το πανίσχυρο πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν– προμηνύει μια εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία, την ώρα που η απειλή μιας νέας πολεμικής σύρραξης στην περιοχή παραμένει ορατή.
Παρόλο που και οι δύο πλευρές έχουν δείξει διάθεση να επιστρέψουν στη διπλωματική οδό, οι επιδιώξεις τους απέχουν αρκετά. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ξεκαθάρισε την Τετάρτη πως η Ουάσινγκτον απαιτεί οι συνομιλίες να μην αφορούν μόνο τα πυρηνικά, αλλά και τους βαλλιστικούς πυραύλους, τη στήριξη των ένοπλων ομάδων στην περιοχή και τον τρόπο που το ιρανικό καθεστώς μεταχειρίζεται τους πολίτες του.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη επιμένει πως ο υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αρακτσί, και ο Αμερικανός απεσταλμένος, Στιβ Γουίτκοφ, πρέπει να συζητήσουν αποκλειστικά για το πυρηνικό ζήτημα. «Προσερχόμαστε με καθαρό βλέμμα και νωπές τις μνήμες του περασμένου έτους», έγραψε ο Αρακτσί στο X, τονίζοντας πως οι δεσμεύσεις πρέπει να τηρούνται και πως η συμφωνία απαιτεί αμοιβαίο σεβασμό και όχι απλή ρητορική.
Το σκηνικό της έντασης και η «αρμάδα» του Τραμπ
Η ατμόσφαιρα είναι βαριά, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο σχετικό άρθρο του Reuters, καθώς τον περασμένο Ιούνιο οι ΗΠΑ έπληξαν πυρηνικούς στόχους στο Ιράν, συμμετέχοντας στην τελική φάση της 12ήμερης αεροπορικής επιδρομής του Ισραήλ. Αν και η Τεχεράνη υποστηρίζει πως έχει σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου, η ηγεσία της ανησυχεί έντονα ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ίσως κάνει πράξη τις απειλές του για νέα πλήγματα, ειδικά λόγω της ενισχυμένης παρουσίας του αμερικανικού ναυτικού στην περιοχή – μια δύναμη που ο ίδιος ο Τραμπ αποκάλεσε «πανίσχυρη αρμάδα».
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, έστειλε σαφές μήνυμα την Πέμπτη: «Ο πρόεδρος θέλει να δει αν υπάρχει περιθώριο συμφωνίας, αλλά υπενθυμίζω στο ιρανικό καθεστώς ότι, ως αρχιστράτηγος του ισχυρότερου στρατού στην ιστορία, έχει πολλές επιλογές στη διάθεσή του πέραν της διπλωματίας». Ο ίδιος ο Τραμπ προειδοποίησε για «άσχημες εξελίξεις» σε περίπτωση αδιεξόδου, ενώ το Ιράν απαντά πως θα ανταποδώσει σκληρά σε περίπτωση οποιασδήποτε επίθεσης, προειδοποιώντας μάλιστα τις γειτονικές χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις πως θα βρεθούν και αυτές στο στόχαστρο.
Κόκκινες γραμμές και το «αγκάθι» των πυραύλων
Το κύριο εμπόδιο πάντως φαίνεται να παραμένει το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο η Τεχεράνη θεωρεί αδιαπραγμάτευτο κομμάτι της αμυντικής της ισχύος. Μάλιστα, λίγες ώρες πριν από την έναρξη των συνομιλιών, η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε εικόνες από τον προηγμένο πύραυλο μεγάλου βεληνεκούς «Khorramshahr 4» σε υπόγειες εγκαταστάσεις των Φρουρών της Επανάστασης.
Ωστόσο, πληροφορίες αναφέρουν πως το Ιράν ίσως εμφανιστεί πιο διαλλακτικό στο θέμα του ουρανίου, προτείνοντας ακόμα και την παράδοση 400 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου υλικού σε μια διεθνή κοινοπραξία, αρκεί να αναγνωριστεί το δικαίωμά του στον εμπλουτισμό για ειρηνικούς σκοπούς. Η θέση της Τεχεράνης στην περιοχή είναι πλέον αισθητά αποδυναμωμένη, μετά τα πλήγματα του Ισραήλ στους συμμάχους της (Χαμάς, Χεζμπολάχ, Χούθι) και την ανατροπή του στενού της συμμάχου στη Συρία, Μπασάρ αλ Άσαντ.
Σε κάθε περίπτωση όπως σημειώνουν αναλυτές, αν δεν υπάρξει κάποια θεαματική υποχώρηση στις σημερινές συνομιλίες, το ενδεχόμενο μιας στρατιωτικής σύγκρουσης φαντάζει πλέον πιο πιθανό από ποτέ.
