Η καρδιοπάθεια δεν εμφανίζεται από τη μια ημέρα στην άλλη. Ξεκινάει αθόρυβα από νεαρότερες ηλικίες και μάλιστα στους άνδρες, σύμφωνα με νέα επιστημονικά στοιχεία, αυτή φθορά αρχίζει σχεδόν επτά χρόνια νωρίτερα από τις γυναίκες, περίπου από τα μέσα της δεκαετίας των 30.

Το εύρημα αυτό αλλάζει όσα γνωρίζαμε για την πρόληψη, μεταφέροντας το χρόνο για έγκαιρο έλεγχο σε μια ηλικία όπου η πρόληψη σπάνια βρίσκεται στις προτεραιότητες. Και αυτή η αλλαγή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική και σωτήρια. Αν ο κίνδυνος ξεκινά πιο νωρίς, τότε και η προστασία της καρδιάς πρέπει να ξεκινά το ίδιο νωρίς.

35 χρόνια παρακολούθησης, 1 κρίσιμο εύρημα

Τα ευρήματα, που βασίστηκαν σε 35 χρόνια παρακολούθησης των συμμετεχόντων και δημοσιεύτηκαν στις 28 Ιανουαρίου στο Journal of the American Heart Association, δείχνουν ότι οι διαφορές στον καρδιαγγειακό κίνδυνο με βάση το φύλο αρχίζουν να εμφανίζονται στους άνδρες ήδη από τα μέσα της δεκαετίας των 30.

«Μπορεί αυτή η ηλικία να φαίνεται πρώιμη, όμως η καρδιοπάθεια αναπτύσσεται σε βάθος δεκαετιών και οι πρώιμοι δείκτες είναι ανιχνεύσιμοι ήδη από τη νεαρή ενήλικη ζωή», δήλωσε η Alexa Freedman, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, σύμφωνα με το Health Line.

«Ο έλεγχος σε μικρότερη ηλικία μπορεί να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό παραγόντων κινδύνου και στην εφαρμογή προληπτικών στρατηγικών που μειώνουν τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο».

Ένα στοιχείο που προκαλεί αίσθηση είναι πως οι κλασικοί παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η υψηλή αρτηριακή πίεση και ο διαβήτης, έχουν γίνει περισσότερο όμοιοι μεταξύ ανδρών και γυναικών τις τελευταίες δεκαετίες. Παρ’ όλα αυτά, σημειώνει η Freedman, το χάσμα στην καρδιαγγειακή νόσο δεν έχει μειωθεί.

Για τον λόγο αυτό, η ερευνητική ομάδα τόνισε ότι πρέπει να εξετάζονται και άλλοι παράγοντες πέρα από την πίεση και τη χοληστερόλη, όπως κοινωνικοί και βιολογικοί παράγοντες.

Tα στοιχεία της έρευνας

Οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από τη μελέτη CARDIA, στην οποία συμμετείχαν 5.100 άτομα ηλικίας 18 έως 30 ετών στα μέσα της δεκαετίας του 1980 και παρακολουθήθηκαν έως το 2020. Όλοι ήταν υγιείς κατά την έναρξη της μελέτης, γεγονός που επέτρεψε στους ερευνητές να εντοπίσουν πότε άρχισε να διαφοροποιείται ο καρδιαγγειακός κίνδυνος μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Οι άνδρες έφτασαν σε ποσοστό εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου 5% περίπου επτά χρόνια νωρίτερα από τις γυναίκες. Στον όρο «καρδιαγγειακή νόσος» περιλαμβάνονται το έμφραγμα, το εγκεφαλικό και η καρδιακή ανεπάρκεια. Η διαφορά μεταξύ των φύλων οφειλόταν κυρίως στη στεφανιαία νόσο.

Κατά τη διάρκεια της μελέτης, οι άνδρες έφτασαν σε ποσοστό 2% εμφάνισης στεφανιαίας νόσου περισσότερα από 10 χρόνια νωρίτερα από τις γυναίκες. Τα ποσοστά εγκεφαλικών ήταν παρόμοια, ενώ οι διαφορές στην καρδιακή ανεπάρκεια εμφανίστηκαν αργότερα στη ζωή.

Οι παράγοντες κινδύνου

Οι ερευνητές εξέτασαν αν παράγοντες όπως η χοληστερόλη, η αρτηριακή πίεση, το σάκχαρο, η διατροφή, το κάπνισμα, η σωματική δραστηριότητα και το σωματικό βάρος μπορούσαν να εξηγήσουν την πρώιμη εμφάνιση καρδιοπάθειας στους άνδρες. Ορισμένοι, όπως η υψηλή πίεση, εξηγούσαν ένα μέρος της διαφοράς, όχι όμως το σύνολό της.

Αυτό υποδηλώνει ότι άλλοι βιολογικοί ή κοινωνικοί παράγοντες παίζουν ρόλο. Οι ορμονικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών επηρεάζουν τον τρόπο που ο οργανισμός διαχειρίζεται τα λιπίδια και τη σταθερότητα των αθηρωματικών πλακών. Επίσης, οι άνδρες έχουν μεγαλύτερη τάση να συσσωρεύουν σπλαχνικό λίπος, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο για αντίσταση στην ινσουλίνη, φλεγμονή και καρδιαγγειακή νόσο.

Άλλοι ειδικοί συμφωνούν ότι δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρο ποιοι παράγοντες οδηγούν στην πρώιμη εμφάνιση καρδιοπάθειας στους άνδρες, αλλά πιθανό ρόλο παίζει και η προστατευτική δράση των οιστρογόνων στις γυναίκες.

Παράλληλα, κοινωνικές και συμπεριφορικές συνήθειες φαίνεται να επηρεάζουν τον κίνδυνο. Οι άνδρες συχνά αναβάλλουν προληπτικούς ελέγχους, εξετάζονται σπανιότερα και αγνοούν πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια, όπως κόπωση, δύσπνοια ή περιστασιακό πόνο στο στήθος.

Το ηλικιακό σημείο καμπής

Ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα της μελέτης είναι η ηλικία κατά την οποία διευρύνεται το χάσμα κινδύνου μεταξύ ανδρών και γυναικών. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας των 30, ο καρδιαγγειακός κίνδυνος ήταν παρόμοιος. Γύρω στα 35, όμως, ο κίνδυνος στους άνδρες άρχισε να αυξάνεται πιο γρήγορα και παρέμεινε υψηλότερος μέχρι τη μέση ηλικία.

Ιστορικά, ο προληπτικός έλεγχος για καρδιοπάθεια επικεντρώνεται σε άτομα άνω των 40 ετών. Η μελέτη δείχνει ότι έτσι μπορεί να χάνεται ένα κρίσιμο παράθυρο πρόληψης. Οι γυναίκες φαίνεται επίσης να επισκέπτονται πιο συχνά γιατρούς για προληπτικούς λόγους, εν μέρει λόγω γυναικολογικών και μαιευτικών ελέγχων, κάτι που δημιουργεί σημαντικές διαφορές στην πρόληψη.

Πώς μειώνεται ο καρδιαγγειακός κίνδυνος

Η καρδιαγγειακή νόσος παραμένει η κύρια αιτία θανάτου τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες, γεγονός που καθιστά την πρόληψη κρίσιμη για όλους. Ειδικοί στο Health Line τονίζουν τη σημασία των αλλαγών στον τρόπο ζωής: τακτική αερόβια και μυϊκή άσκηση, ποιοτικός ύπνος, διαχείριση του στρες, αποφυγή καπνίσματος και διατροφή φιλική προς την καρδιά, πλούσια σε φυτικές ίνες και καλά λιπαρά.

Εξίσου σημαντική είναι και η σταθερή παρακολούθηση από γιατρό με έμφαση στην πρόληψη και όχι μόνο στη θεραπεία, ώστε ο καρδιαγγειακός κίνδυνος να αντιμετωπίζεται έγκαιρα και ουσιαστικά.